نحوه محاسبه بیمه شاغلان آزاد و سنوات پایان کار کارگر در سال جدید

در هفته‌های گذشته، فشارهای گوناگون وارد به واحدهای کوچک و خرد، مشکلاتی برای بسیاری از کارگران این کارگاه‌ها و برخی مشاغل دارای نیروی خویش فرما (یا زیر سه نفر) به‌وجود آورده است. همین موضوع باعث شده تا برخی از این کارگران نتوانند حق بیمه تامین اجتماعی خود را به واسطه شرایط اقتصادی و بحرانی فعلی پرداخت کنند. 

در شرایط بحرانی کشور، برخی کارگران که مسئله بازنشستگی دارند یا در آستانه آن هستند، نگران محاسبه پاداش پایان سال و سنوات خود هستند. لذا راهنمایی آن‌ها در این زمینه مهم است.

 محمدرضا فرزعلیان، عضو کانون هماهنگی شوراهای اسلامی کار استان تهران و فعال کارگری گفت: ‌حق بیمه‌ای که برای بیمه‌شدگان حرف و مشاغل آزاد و اختیاری (خویش‌فرما) تعیین می‌شود، بر اساس دستمزد و حقوق اعلامی متقاضی و قرارداد فی‌مابین است. میزان دستمزد اعلامی می‌بایست مابین حداقل و حداکثر دستمزد هر سال باشد.

فرزعلیان تاکید کرد: حق بیمه مشاغل آزاد تأمین اجتماعی سه نرخ‌ ۱۲، ۱۴ و ۱۸ درصد دارد که بر اساس نوع تعهدات بیمه متفاوت است. نکته قابل توجه این‌که در این نوع بیمه، نرخ حق بیمه بر اساس حقوق پایه وزارت کار محاسبه می‌شود.

عضو کانون هماهنگی شوراهای اسلامی کار تهران به ایلنا گفت: نرخ بیمه مشاغل آزاد در نیمه اول سال ۱۴۰۵ (ماه‌های ۳۱ روزه) به این شرح است: ۱۲ درصد 2 میلیون و 61 هزار تومان، 14 درصد 2 میلیون و 405 هزار تومان و 18 درصد مبلغ 3 میلیون و 92 هزار تومان.

او اضافه کرد: برای سال جاری، نرخ حق بیمه اختیاری تأمین اجتماعی ۲۷ درصد حقوق شخص است و نه حداقل حقوق وزارت کار. یعنی برای محاسبه حق بیمه اختیاری باید حقوق پایه شخص را ضرب در ۲۷ درصد کنید. اگر شخصی حقوق پایه ۱۴۰۵ را دریافت کند و بخواهد حق بیمه اختیاری پرداخت کند، باید مبلغ زیر را برای حق بیمه ۱۴۰۵ پرداخت کند. برای مثال: ۴۴.۸۸۸.۹۸۲ = ۲۷٪ × ۱۶۶.۲۵۵.۴۸۸

این فعال کارگری به موضوع حق سنوات و مزایای پایان خدمت کارگران در سال جاری اشاره کرد: برای محاسبه سنوات پایان خدمت، از مزد ثابت هر فرد استفاده می‌شود. بنابراین، هر چه مزد ثابت وی بالاتر باشد، سنوات متعلقه به او نیز افزایش می‌یابد و در این زمینه اداره کار محدودیتی در نظر نگرفته است.

به گفته او سنوات مربوط به پایان خدمت است. در قرارداد نیروهای دائمی که مدت قرارداد ۳۰ سال است، مزایای پایان خدمت معمولاً سالانه پرداخت نمی‌شود و در پایان سال ۳۰ام به‌صورت یکجا و بابت همه ۳۰ سال پرداخت می‌گردد.

فرزعلیان درباره نحوه محاسبه حق سنوات توضیح داد: به‌ازای یکسال کامل کارکرد، ۳۰ روز آخرین مزد ثابت روزانه به فرد به عنوان حق سنوات تعلق می‌گیرد. چنانچه کارکرد، کمتر از یکسال کامل باشد، به همان میزان و با همان فرمول محاسبه می‌شود. برای مثال اگر فردی دارای مزد ثابت روزانه ۵۰.۰۰۰.۰۰۰ ریال باشد، باید در پایان سال سنواتی معادل 150 میلیون تومان را دریافت کند. همچنین اگر فردی در طول یکسال ۵ ماه کارکرد داشته باشد، سنوات وی به صورت زیر محاسبه خواهد شد. 

 سنوات= مزد ثابت روزانه × ۳۰ ÷ ۱۲ × ۵

و یا اگر کارکرد وی به صورت روزانه در دسترس باشد و به عنوان مثال کارکرد شخص ۲۰۰ روز در سال بوده باشد، سنوات به صورت زیر محاسبه شد:

سنوات= مزد ثابت روزانه × ۳۰ ÷ ۳۶۵ × ۲۰۰

عضو کانون هماهنگی شوراهای اسلامی کار گفت: چنانچه قرارداد فردی بیش از یکسال باشد و در پایان هر سال سنوات آن سال پرداخت گردد، اما به دلیل آنکه در قانون مبنای محاسبه سنوات را آخرین مزد ثابت ذکر کرده، پس سنوات‌های پرداختی تا آن زمان علی‌الحساب تلقی می شود و کارفرما موظف به پرداخت مابه تفاوت سنوات بر اساس آخرین مزد با سنوات‌های پرداختی در پایان هر سال است.