پروتئین‌های جایگزین؛ راهی نو برای عبور از بحران غذایی اروپا

از زمان پاندمی کرونا در اروپا قیمت گوشت گاو ۳۰ درصد، گوشت خوک ۴۲ درصد و مرغ ۳۵ درصد افزایش یافته است. افزایش قیمت گوشت و لبنیات در اتحادیه اروپا تنها یک مسئله موقتی ناشی از تورم نیست، بلکه نشانه‌ای از ضعف‌های ساختاری عمیق‌تر در نظام غذایی این منطقه است. یکی از مشکلات اصلی، وابستگی شدید اتحادیه اروپا به خوراک‌های پروتئینی وارداتی برای دام‌هاست؛ به‌ویژه دانه‌های سویا که ۹۶ درصد آن از دو کشور آمریکا و برزیل وارد می‌شود. این وابستگی تولید دام در اروپا را در برابر شوک‌های قیمتی جهانی و اختلالات زنجیره تامین آسیب‌پذیر کرده و همزمان حدود ۸ تا ۹ درصد سهم در تولید گازهای گلخانه‌ای منطقه دارد.مقررات زیست‌محیطی اتحادیه اروپا مانند استراتژی‌های «از مزرعه تا سفره» و تنوع زیستی که با هدف پایداری بیشتر در تولید غذا طراحی شده‌اند، باعث افزایش هزینه‌های تولید می‌شوند. بنابراین، اگر تغییری در رویکرد ایجاد نشود، پیش‌بینی می‌شود که مصرف‌کنندگان اروپایی در آینده هزینه بیشتری برای تأمین پروتئین بپردازند.یکی از راه‌حل‌های ممکن، سرمایه‌گذاری در پروتئین‌های جایگزین است؛ از جمله غذاهای گیاهی، گوشت‌های کشت‌شده در آزمایشگاه و مواد غذایی تولیدشده با تخمیر. این جایگزین‌ها می‌توانند وابستگی به واردات را کاهش دهند، میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای را کم کنند و فرصت‌های اقتصادی جدیدی ایجاد کنند. بر اساس تحلیلی مشترک از شرکت Systemiq و مؤسسه Good Food، آلمان می‌تواند تا سال ۲۰۴۵ با سرمایه‌گذاری در این حوزه، ۳۵ میلیارد یورو ارزش صادرات و ۶۵ میلیارد یورو ارزش افزوده ناخالص ایجاد کند.فراتر از مزایای زیست‌محیطی و اقتصادی، پروتئین‌های جایگزین به دلیل شباهت در طعم و بافت به گوشت‌های سنتی، برای مصرف‌کنندگانی که تمایلی به تغییر رژیم غذایی خود ندارند نیز جذاب هستند. با این حال، پذیرش گسترده این محصولات به دلیل آگاهی پایین عمومی، تولید محدود و نبود حمایت کافی سیاستی و مالی با مانع مواجه شده است.کشاورزان نیز می‌توانند با کشت محصولاتی با پروتئین بالا مانند نخودفرنگی، باقلا، سویا و نخودچی سود ببرند. نمونه‌هایی مانند شبکه کشاورزان پروتئینی هلند در حال تقویت کشت محلی این محصولات برای افزایش خودکفایی منطقه‌ای هستند.با این حال، هنوز مقاومت‌هایی وجود دارد. بسیاری از کشاورزان، پروتئین‌های جایگزین را نه فرصتی تازه بلکه تهدیدی برای معیشت خود می‌بینند. نبود سیاست‌گذاری روشن، سرمایه‌گذاری یا مشوق‌های مناسب، مانع از سازگاری آنها با این روند شده است. همچنین، روند کند تایید محصولات جدید در اتحادیه اروپا، در مقایسه با کشورهایی مانند آمریکا و سنگاپور، نوآوری و ورود به بازار را دشوار کرده است.برای بهره‌گیری کامل از ظرفیت‌های پروتئین‌های جایگزین، کارشناسان خواستار یک استراتژی هماهنگ در سطح اتحادیه اروپا هستند که کشاورزان را پشتیبانی کرده، نوآوری را تأمین مالی کند، ریسک سرمایه‌گذاری را کاهش دهد و مسیرهای قانونی را ساده‌سازی نماید. چنین رویکردی می‌تواند قیمت پروتئین را کاهش دهد، امنیت غذایی اروپا را تقویت کرده و این قاره را به پیشتاز جهانی در تولید غذای پایدار تبدیل کند.