فاجعه پلاسکو؛ خاکسترنشینی تاجران پوشاک کشور

محمدرضا صفاراد، کاسب و مدیر اجرایی ساختمان پلاسکو با گفتن این جملات در ادامه وقتی از او در خصوص لحظه فروریختن ساختمان و هجوم ناباورانه فشار روانی بر مغازه‌داران می‌پرسم، اشک در چشمانش موج می‌زند و می‌گوید: «حال و احوال ویرانگر تاجران پوشاک اسم و رسم‌داری که می‌دیدند تمام دارایی چندین ساله‌شان در حال خاکسترشدن است را هرگز نمی‌توان وصف کرد. در آن لحظه اما به دلیل بی‌رحمی رقص شلعه‌های ویرانگر ناگزیر بودیم که خطر جدی جانی را به کسبه بباورانیم بنابراین با همکاری جناب سرهنگ حسنوند، رییس‌کلانتری بهارستان و جناب سروان طوماری تلاش کردیم که کسبه را به خروج سریع از ساختمان مجاب کنیم.» مدیر اجرایی پلاسکو در سالروز فاجعه پلاسکو در گفت‌وگو با آتیه‌آنلاین در ادامه با بغضی در گلو می‌گوید: «طبقه هفتم بودم که آتشنشان‌ها اعلام کردند که سریع ساختمان را ترک کنیم. من و سرهنگ طوماری طبقه سوم رفتیم و کسبه را به پایین هدایت می‌کردیم زمانی که به طبقه همکف و در مسیر شمالی ساختمان در حال فرار بودیم به ناگهان حدود ساعت ۱۱ و نیم ساختمان فروریخت.» بی‌اختیار اشک در سرخی چشمان محمدرضا موج می‌زند و بغض‌آلود ادامه می‌دهد: «متأسفانه ۲۱ آتشنشان و ۵ نفر از نیروهای خدماتی و حراست زیرآوار ماندند و جان باختند، لحظه‌ای که خبر رسید کارمند یکی از کسبه طبقه چهاردهم و پسر آقای حسین قلی از کسبه‌های ساختمان نیز جان باختند گریه‌ها و ناله‌ها اوج گرفت.» از محمدرضا می پرسم آیا کسبه‌ توانستند اسناد و چک‌های خود را از مغازه‌ها خارج کنند که جواب می‌دهد: «کلی از اسناد مالی و چک کسبه‌ از بین رفت و حتی چک‌های شورا نیز در آتش سوخت و خاکستر شد. » او در پاسخ به اینکه بعضاً از بی‌توجهی بنیاد مستضعفان به عنوان مالک ساختمان به هشدارهایی در خصوص لزوم ارتقاء ایمن‌سازی ساختمان پیش از روز حادثه می‌پرسم، بلافاصله می‌گوید: «فرسودگی این ساختمان، دلیل اصلی حادثه بود. حتی کهنگی سقف‌ها، کسبه‌ قسمت شمالی ساختمان را در روزهای قبل از حادثه به تعویض سقف‌های قدیمی با شیشه‌ای ترغیب کرده بود.» وقتی از محمدرضا در خصوص تحقق وعده‌های مسئولان می‌پرسم با تأکید بر اینکه در آن روزها بازار وعده‌ها داغ‌تر از هرم سوزان پلاسکو بود، می‌گوید: «اگرچه برخی از آنها وعده وام بلاعوض و کم بهره دادند که هیچ وقت عملی نشد، اما از طرفی پرداخت وام ۳۰۰میلیون تومان با کارمزد ۹ درصد و یک سال استراحت و معافیت از پرداخت مالیات و بیمه سال قبل و همان سال تحقق یافت. البته به پشتوانه روابط و ارتباطات قوی آقای تهرانی، رییس شورای پلاسکو نیز کسبه‌های متقاضی توانستند از صندوق‌کارآفرین وام ۱۸۰ میلیون تومانی با سود ۴ درصد دریافت کنند.» «به نظر می‌رسد ساختمان جدید پلاسکو خلاف دیگر پروژه‌های بزرگ ساخت وساز کشور سریع به بهره‌برداری رسید، دلیل این سرعت به چه عواملی برمی‌گردد؟» که مدیر اجرایی پلاسکو بلافاصله با اشاره به تأثیر تجمعات مستمر کسبه‌ مستأصل و درمانده در این زمینه تأکید می‌کند که «در مدت ۵ سال بعضاً برخی از تاجران صاحب برند پوشاک به راننده تاکسی اینترنتی تبدیل شده بودند. کسبه‌ با وجود استیصال و درماندگی مفرط هفته‌ای دو یا سه روز با برگزاری تجمعاتی در مقابل ساختمان تسریع در ساخت ساختمان را مطالبه می‌کردند، حتی آقایان سعیدی‌کیا و فتاح از سوی بنیاد مستضعفان که صاحب ملک بود هفته‌ای دو یا سه بار از پروژه سرکشی می‌کردند، به محض کندی اجرای پروژه، مدیر اجرایی تغییر می‌یافت. بنابراین وجود مالک قوی ساختمان و تجمعات و مطالبه‌گری کسبه نقش عمده‌ای در بنای مجدد ساختمان داشت. این عوامل عمده باعث شد که ساختمان جدید بعد از ۵ سال از روز فاجعه، ۳۰ دی ماه ۱۴۰۰ افتتاح شود و در حال حاضر ۳۰۳ کسبه در برج و ۳۰۰ کسبه در سالن ساختمان حضور دارند.» ساختمان پلاسکو در روز پنج‌شنبه ۳۰ دی ۱۳۹۵ پس از ۵۴ سال از ساخت بر اثر آتش‌سوزی فرو ریخت و ۵۶۰ واحد تجاری آن خاکستر شد. گفت‌وگو: مهین داوری