عقبگرد ۵۰ ساله در خدمات درمانی با احیای دوره‌های "بهیاری"

احمدرضا یزادن‌نیک در گفت‌وگو با خبرنگار آتیه آنلاین، با اشاره به اینکه هنوز وزارت بهداشت موضوع احیای دوره‌های بهیاری را به شکل رسمی اعلام نکرده است، گفت: اما این طرح روی میز معاونت آموزشی وزارت بهداشت قرار دارد. وی افزود: حدود صد و چند سال قبل آموزش دوره‌های پرستاری در کشور ما شروع شد؛ در ابتدا استقبالی از این دوره‌ها نشد و افرادی که قصد ادامه تحصیل داشتند در رشته‌های دیگر تحصیل می‌کردند. آن زمان وزارت بهداری وقت برای تامین نیرو با توجه به گسترش بیمارستان‌ها اقدام به طراحی و راه‌اندازی دوره‌های بهیاری کرد. این دوره‌ها در آن زمان که علم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی تا اندازه امروز توسعه نیافته بود به خوبی پاسخگوی نیاز افراد بود. او با اشاره به تداوم روند دوره‌های بهیاری تا سالیان بعد، اضافه کرد: تا حدود ۱۵ سال قبل دوره‌های آموزش بهیاری ادامه داشت اما به تدریج با افزایش دوره‌های پرستاری کاهش آموزش این دوره‌ها هم کمرنگ شد به صورتی که اکنون می‌توان گفت تا ۹۰ درصد نیروی پرستاری را کارشناسان پرستاری یا بالاتر تشکیل می‌دهند و در حدود ۱۰ درصد هم همچنان بهیاران فعال هستند. وی افزود: رشته پرستاری از چند سال قبل از پیروزی انقلاب اسلامی به شکل یک رشته دانشگاهی درآمد و این روند ادامه داشت؛ با شروع جنگ تحمیلی تقریبا ۴ سال دوره‌های کاردانی ۳ ساله پرستاری را برگزار می‌کردیم که با توجه به نیاز روز این دوره‌ها ایجاد شد و در سال ۱۳۶۵ هم خاتمه یافت. دوره‌های بهیاری اما در کنار دوره‌های پرستاری اجرا می‌شد و عمدتا نیاز شهرهای کوچک را پاسخ می‌داد و از ۱۵ سال قبل به بعد دیگر کمرنگ شد. یزدان نیک درباره شرح وظایف یک نیروی بهیاری، توضیح داد: چون این افراد دیپلمه بهیاری هستند و با توجه به پیشرفته و تخصصی‌تر شدن بهداشت و درمان؛ عمده شرح وظایف کار پرستاری از کار بهیاران حذف شده است چراکه دوره‌های بهیاری پاسخگوی نیاز موجود نیست و نیروهای آکادمیک باید جایگزین نیروهای غیرآکادمیک شوند. وی با اشاره به مشکل کمبود پرستار در کشور، اظهار کرد: متاسفانه بسیاری از پرستاران از آنجایی که انگیزه کافی ندارند اقدام به مهاجرت می‌کنند. اعلام می‌شود که سالی ۳۰۰۰ پرستار مهاجرت می‌کنند،‌ اگر میزان تربیت نیروی ما ۱۰ هزار نفر باشد و نیاز کشور هم سالیانه حدود ۷ تا ۱۰ هزارپرستار باشد بنابراین ما تقریبا از نیاز روز عقب می‌افتیم. علت این رخداد، سوء مدیریت و عدم ایجاد انگیزه برای پرستاران است که تعدادی اقدام به مهاجرت کرده و تعدادی هم جذب بازار کار پرستاری نمی‌شوند و به مشاغل دیگر روی می‌آورند. مشکل کمبود پرستار موضوع تازه‌ای نیست و مدت‌ها است که با آن درگیریم. معاون فنی، آموزشی و پژوهشی سازمان نظام پرستاری کشور، ادامه داد: در چنین شرایطی به نظر می‌رسد که وزارت بهداشت برای حل این مشکل به تربیت نیروهای غیرتخصصی روی آورده است درحالی که این کار مشکل را حل نمی‌کند. ما باید علت مهاجرت و عدم جذب پرستاران به بازار کار را جست‌وجو کنیم. وی در خاتمه تاکید کرد: تربیت نیروهای بهیاری با کیفیت آموزشی و مهارت پایین‌تر باعث آسیب به سلامت جامعه می‌شود. در عرض دو سال نمی‌توان نیروی واجد شرایط برای پاسخگویی به نیاز تخصصی سلامت مردم را تربیت کرد و به همین دلیل من و همکارانم در سازمان نظام پرستاری نظر مساعدی نسبت به تربیت این نیروها نداریم. دنیا درحال توسعه دادن و تخصصی کردن رشته پرستاری است و روی آوردن به تربیت بهیار در دو سال یک عقبگرد ۵۰ ساله توسط وزارت بهداشت است.