بهزیستی و تلاش در جهت تحقق سیاست‌های وزارت کار

به گزارش آتیه‌آنلاین به نقل از ایسنا، سازمان بهزیستی کشور از مهم‌ترین نهادهای حمایتی دولتی است که از طریق بودجه عمومی به افراد معلول و محروم جامعه کمک می‌کند. پس از بررسی و مطالعات شهید دکتر محمد علی فیاض‌بخش، سازمان بهزیستی کشور به موجب لایحه قانونی سال ۵۹ و در جهت تحقق مفاد اصول سوم، بیست‌ویکم و بیست‌ونهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران، از ادغام ۱۶ سازمان، نهاد، موسسه و انجمن تشکیل شد تا با اتخاذ تدابیر و ارائه خدمات و حمایت‌های غیربیمه‌ای با حفظ ارزش‌ها و کرامت والای انسانی و تکیه بر مشارکت‌های مردم و همکاری نزدیک سازمان‌های ذیربط، در جهت گسترش خدمات توانبخشی، حمایتی، بازپروری و پیشگیری از معلولیت‌ها و آسیب‌های اجتماعی و کمک به تأمین حداقل نیازهای اساسی گروه‌های کم درآمد، اقدام کند. اما این سازمان در تیرماه سال ۱۳۸۳ بر اساس قانون ساختار وزارت رفاه و تأمین اجتماعی به همراه سازمان‌های تأمین اجتماعی و بیمه خدمات درمانی از وزارت بهداشت، درمان و آموزش منفک و به زیر مجموعه وزارت رفاه و تأمین اجتماعی ملحق شد. محمدعلی فیاض‌بخش، اولین رییس سازمان بهزیستی کشور بود؛ او در سال ۵۹ رئیس سازمان بهزیستی کشور شد و در هفتم تیر ۱۳۶۰ در حزب جمهوی اسلامی براثر انفجار بمب به شهادت رسید. پس از آن دکتر محمود روحانی بر صندلی ریاست بهزیستی تکیه زد. ابوالفضل اجاره‌دار نیز به مدت ۳.۵ ماه و همچنین حجت‌الاسلام جواد اژه‌ای از آبان سال ۶۱ تا بهمن سال ۶۳ بر مسند ریاست بهزیستی نشستند. دکتر محمد یاری‌گر روش، متخصص اطفال نیز از بهمن ۶۳ تا شهریورماه سال ۷۰، محمدرضا محمدی از سال ۷۰ تا ۷۳ و سید محمد جزایری از سال ۷۳ تا ۷۶ سکاندار سازمان بهزیستی بودند. غلامرضا انصاری نیز بین سال‌های ۷۶ تا ۸۰، محمدرضا راه چمنی، پزشک و عضو هیات علمی (از مهرماه ۱۳۸۰ تا مهرماه ۱۳۸۴) نیز هدایت این سازمان را بر عهده داشتند. ابوالحسن فقیه، احمد اسفندیاری (به مدت ۱۶ ماه سرپرستی سازمان بهزیستی) و همایون هاشمی از دیگر روسای سازمان بهزیستی بودند و پس از آن انوشیروان محسنی بندپی به مدت حدود سه سال (از سال ۱۳۹۴ تا ۱۳۹۷) و وحید قبادی دانا نیز به مدت حدود سه سال (از سال ۱۳۹۷ تا سال ۱۴۰۰) ریاست و هدایت سازمان بهزیستی را برعهده داشتند. حالا در ماه‌های آغازین دولت سیزدهم نیز با حکم حجت‌الله عبدالملکی، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، «علی محمد قادری» به عنوان رئیس جدید سازمان بهزیستی کشور منصوب شده است. حجت‌الله عبدالملکی، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی در مراسم تودیع و معارفه رئیس سازمان بهزیستی در خصوص انتخاب رییس سازمان بهزیستی گفت که «۵ معیار را رییس جمهور به همه اعضای دولت ابلاغ کردند و از ما تعهد و امضاء گرفتند و ما به لحاظ حقوقی و قانونی امضا کردیم که این ۵ معیار را در انتصابات‌مان رعایت کنیم. معیار اول انقلابی‌بودن، کارآمد بودن، پاک‌دست بودن، فسادستیز بودن و مردمی بودن است. ما موظف هستیم و خواهیم بود تا پایین‌ترین سلسله مراتب اداری این پنج معیار را رعایت کنیم. در انتخاب رییس سازمان بهزیستی بنده معیار ششمی را اضافه کردم و آن اینکه فرد منتخب باید متعلق به همین جامعه و همین سازمان باشد و مصائب و دردهای این مجموعه را بفهمد و اقتضائات سازمانی را درک کند و با این شرایط آشنا باشد». علی محمد قادری در سال ۱۳۵۸ در تهران متولد شده است. او دانشجوی دکتری مدیریت دولتی است. مدیرعامل و عضو هیات مدیره هلدینگ گردشگری و حمل و نقل بنیاد مستضعفان انقلاب اسلامی، مدیرکل سازمان بهزیستی استان تهران، مدیرکل سازمان بهزیستی استان همدان، قائم مقام اداره کل بازرسی سازمان بهزیستی کشور، معاون مدیرکل حوزه ریاست سازمان بهزیستی کشور و مسئول پیگیری ویژه بهزیستی در وزارت رفاه از جمله سوابق کاری وی است. قادری در مراسم معارفه‌اش در بخشی از سخنان خود گفت: «تلاش خواهم کرد با آینده‌نگری، هم‌افزایی اندیشه ها و کار و تلاش حداکثری، الگوی ایرانی اسلامی خدمت و حمایت را همگام با متدهای روز دنیا در بستری از اقتصاد مقاومتی همگام با مبانی گام دوم انقلاب در این سازمان نهادینه کنم و با تعامل و ارتباط موثر با استارتاپ‌های خلاق، طرحی نو در توسعه توان اقتصادی جامعه هدف، کسب درآمد و توسعه فضای بازتوانی و حضور فعال در صحنه‌های وظیفه‌ای داخلی و بین المللی عرضه کنم تا درنهایت توفیق و افتخار خدمت‌گذاری به همه اقشار آسیب‌دیده و جمعیت تحت پوشش این سازمان حاصل شود». اما از آنجایی که سازمان بهزیستی کشور یکی از مهم‌ترین زیرمجموعه‌های وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی به شمار می‌رود، به طوریکه بخش زیادی از مددجویان تحـت حمایـت ایـن سـازمان هسـتند که خدمـات مختلفـی در حـوزه‌هـای مختلف دریافـت مـی‌کننـد.  حـدود ۱۲۰ هـزار نفـر در حـوزه بهزیسـتی (دولتـی و غیـر دولتـی) مشـغول بـه کار هسـتند و حـدود ۶.۵ میلیـون نفـر (مددجـو و اعضـای خانـواده آنهـا) تحـت حمایت ایـن سـازمان مهـم هسـتند و خدمـات مختلفـی در حـوزه‌هـای پیشـگیری و توانبخشـی دریافـت مـی‌کننـد.  حجت‌الله عبدالملکی، وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی که حدود دو ماه از انتصاب او به عنوان وزیر می‌گذرد،  پیش از این انتصاب و در بخشی از برنامه‌های خود در حوزه بهزیستی، عدم تناسب بودجه و اعتبارات بهزیستی با ماموریتها و وظایف قانونی سازمان بر اساس قانون برنامه توسعه، عدم تناسب ساختار سازمان با ماموریت‌ها (خاصه در استان‌ها)، کمبود نیروی انسانی متخصص، کمبود فضای فیزیکی سازمان متناسب با ماموریت ها بالاخص در استان ها، افزایش هزینه‌های سازمانی طی دو سال اخیر، هزینه‌بر بودن ارایه خدمات درمانی در حوزه توانبخشی، نبود یک سیستم جامع و نظام‌مند جهت ارایه خدمات توانبخشی به موقع و مناسب (از معضلات درونی) و همچنین افزایـش فشـار فقـر و مشـکلات اجتماعی و اقتصـادی ناشـی از آن بـر افـراد و خانـواده‌هـای تحـت پوشـش سـازمان، افزایش تعداد معتادین در جامعه (خاصه متجاهر)، افزایش آسیب‌های اجتماعی زمینه ساز طلاق، اعتیاد و... و به تبع آن افزایش تعداد زنان سرپرست خانوار، افزایش تعداد کودکان کار (ایرانی و غیر ایرانی)، از دست رفتن فرصت های شغلی و افزایش بیکاری معلولان و مددجویان (ناشی از مشکلات اقتصادی)، مشکلات مرتبط با مناسب‌سازی محیط برای معلولین و کمبود تعداد تخت‌های توانبخشی در بیمارستان‌های کشور برخی از چالش‌های محیطی عنوان شده است. در این میان عبدالملکی چهار راهبرد تحولی شامل راهبرد اول (ناظـر بـه خدمـت‌گیرنـدگان): توانمندسـازی خدمـت‌گیرنـدگان و عبـور از رویکردهـای صدقـه‌ای بـه ایشـان، راهبرد دوم (ناظر به فرایند ارائه خدمت): هوشمندسازی و الکترونیک کردن مکانیزم‌های ارائه خدمت، راهبـرد سـوم (ناظـر بـه سـاختار اداری و منابـع انسـانی): نوسـازی سـاختار سـازمانی و سـاماندهی منابـع انسـانی، راهبـرد چهـارم (ناظـر بـه جامعـه ایرانـی و جهانـی): تصویرسـازی پیشـرو از میـدان ارائـه و دریافـت خدمـت بهسـازانه در ایـران، راهبرد پنجم (ناظر به تامین منابع مالی و اقتصادی): پشتوانه‌سازی اقتصادی و راهبـرد ششـم (ناظـر بـه توسـعه میـدان عمـل بهزیسـتی و تکثیـر سـاده و ارزان خدمـات): بدنـه‌سـازی اجتماعـی را در دسـتور کار خود عنوان کرده است. در ادامه برنامه‌های عبدالملکی راهکارهای ویژه‌ای هم برای حل مشکلات خاص این حوزه ارائه شده است: مشکل اول: هزینه‌بر بودن ارایه خدمات درمانی در حوزه توانبخشی راهکارها: اجرای کامل و سنجیده طرح پزشک خانواده در کشور برای کنترل و پیشگیری در راستای کاهش هزینه‌های حوزه توانبخشی. ضرورت همـکاری و تعامـل مسـتمر و در بـازه‌هـای زمانـی مشـخص سـازمان بهزیسـتی و وزارت بهداشـت بـرای رفـع کمبودهـای مالـی حـوزه توانبخشـی، استفاده از توان سازمان‌های مردم نهاد، بنیادهای خیریه و سایر ظرفیت‌های مردمی در جهت جلب مشارکت آن‌ها در حوزه توانبخشی و بهزیستی و اختصاص ۱۰ تا ۱۵ درصد ظرفیت بیمارستان‌های عمومی به حوزه توانبخشی مشکل دوم: مشکلات مرتبط با مناسب‌سازی محیط برای معلولان راهکارها: الـزام کلیـه دسـتگاه‌هـا و سـازمان‌هـای دولتـی بـه مناسـب‌سـازی تـردد بـرای معلولیـن و نظـارت دقیـق و جـدی دسـتگاه‌هـای مربـوط بـرای انجـام ایـن مهـم، ایجـاد یـک نگـرش فراگیـر در کشـور در ارتبـاط بـا ایـن کـه مناسـب‌سـازی محیـط بـرای معلولیـن مقولـه‌ای چنـد وجهـی اسـت و همـکاری فرابخشـی وزارت کشـور، شـهرداری‌هـا و دهیـاری‌هـا، وزارت صنایـع، بنیـاد جانبـازان، سـازمان بهزیسـتی و ... را مـی‌طلبـد، ارائه آموزش‌های مداوم به مجریان امر مناسب‌سازی محیط معلولان در ادارات و دستگاه‌های کشور. مشکل سوم: مشکلات مرتبط با اشتغال معلولین راهکارها: پیگیری در جهت اجرای قانون پذیرش سه درصد معلولین در استخدامات اداری کشور، اتخـاذ برنامـه‌هـای جامـع و مـدون بـا همـکاری سـازمان‌هـای فنـی و حرفـه‌ای و بهزیسـتی بـرای تدویـن سـند خوداشـتغالی معلولیـن و راهکارهـای توانمندسـازی آنـان بـرای مهـارت‌آمـوزی و تطبیـق‌پذیـری بهـتر بـا جامعـه، مشـخص‌سـازی دقیـق آمارهـای معلولیـن در سـامانه‌ای جامـع تحـت نظـارت سـازمان بهزیسـتی اعـم از شاغل در زمینه‌های مختلف، معلولین متقاضی شغل و معلولینی که سابقا کار داشته ولی در حال حاضر بیـکار هسـتند. استفاده از الگوهای موفق ایجاد اشتغال برای معلولین در کشورهای پیشرو، تدویـن نظـام‌نامـه شـغلی معلولیـن بـا همـکاری کلیـه دسـتگاه‌هـا بـرای مشـخص کـردن اینکـه معلولیـن بـا درجـات مختلـف معلولیـت در چـه مشـاغلی مـی‌تواننـد ورود کننـد. مشکل چهارم: کمبود تعداد تخت‌های توانبخشی در بیمارستان‌های کشور راهکارها: پیگیـری گستـرش تخـت‌هـای بسـتری توانبخشـی در کشـور بـا تامیـن اعتبـارات لازم به صـورت ویـژه از سـوی دولـت، تاکیـد بـر ضرورت توجـه دانشـگاه‌هـای علـوم پزشـکی کشـور بـه بحـث کمبـود تعـداد تخـت‌هـای توانبخشـی و مطالبـه آنـان از سـازمان برنامـه و بودجـه، خیریـن و... مشکل پنجم: نبود یک سیستم جامع و نظام‌مند جهت ارائه خدمات توانبخشی به موقع و مناسب راهکارها: ورود جـدی نظـام بیمـه‌ای کشـور بـرای پوشـش‌دهـی کامـل یـا بخشـی از خدمـات حـوزه توانبخشـی بـه متقاضیـان مربـوط، کمـک بـه راه‌انـدازی دفـتر «توانبخشـی» در معاونـت‌هـای درمـان دانشـگاه‌هـای علـوم پزشـکی و توجیـه معاونـان درمـان نسـبت بـه اهمیـت خدمـات توانبخشـی در جهـت حـل کاسـتی‌هـای اعتباراتـی مرتبـط بـا ایـن حـوزه و مشکل ششم: مشکلات مرتبط با معلولان ذهنی در کشور راهکارها: گسترش خدمات پیشگیری همچون توجه جدی سازمان بهزیستی به مشاوره‌های ژنتیکی قبل ازدواج و اختصاص بودجه و امکانات به این امر مهم با همکاری سـایر دسـتگاه‌های متولی مرتبط، اسـتفاده از ظرفیـت سـازمان‌هـای مـردم نهـاد، خیریـن و کمـک‌هـای بودجـه‌ای دولـت بـرای احـداث و تجهیـز مراکـز نگهـداری از معلـولان ذهنـی شـدید، بررسی مشکلات هزینه‌ای و توانمندسازی خانواده‌های دارای فرزندان با معلولیت ذهنی با مشارکت مجلـس، دولـت و سـایر سـازمان‌هـای درگیـر بـرای طراحـی مـدل حمایتی موثـر و منطبـق بـا واقعیـات. در برنامه‌های وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی به چالش‌ها و وضعیت موجود پرداخته شده و راهکارهای مختلفی در این حوزه از سوی او ارائه شده است، اما باید دید علی محمد قادری به عنوان رئیس جدید سازمان بهزیستی چقدر موفق به اجرای برنامه‌های وزیر مربوطه در حوزه بهزیستی خواهد بود و آیا می‌تواند مشکلات جامعه هدف این سازمان که به عنوان مهم‌ترین نهاد حمایتی دولتی شناخته می‌شود را رفع کند یا اینکه این برنامه‌ها صرفا مطرح شده و تنها روی کاغذ باقی خواهد ماند؟