کشتی طوفان‌زده اقتصاد هنرهای تجسمی

به گزارش آتیه آنلاین، اگرچه از همان ابتدای افزایش شیوع ویروس کرونا در کشور منع رسمی برای فعالیت گالری‌ها وجود نداشت، اما برگزاری نمایشگاه‌های هنری منوط به نداشتن مراسم‌ افتتاحیه و رعایت کلیه پروتکل‌های بهداشتی اعلام شده بود. در این میان بسیاری از گالری‌ها به تصمیم شخصی و در راستای جلوگیری از شدت افزایش شمار مبتلایان به بیماری کووید ۱۹، یا فعالیتشان را به فضای مجازی محدود کردند یا اینکه تعطیل شدند. آن دسته از گالری‌هایی هم که برگزاری نمایشگاه‌های حضوری را انتخاب کرده بودند، به دلیل شرایط حاکم بر جامعه، طبیعتا با استقبال قابل قبول و شایسته‌ای مواجه نشدند. آمارها نیز نشان از افت ۷۰ درصدی تعداد نمایشگاه‌های برگزارشده تجسمی در سال ۱۳۹۹ به نسبت تعداد نمایشگاه‌های برگزارشده در سال ۱۳۹۸و پیش از شیوع کرونا دارد. درواقع تعداد نمایشگاه‌های برگزارشده تجسمی سال ۱۳۹۸ در تهران، ۱۱۵۲ مورد بوده است که سال بعد، به ۳۳۸ مورد کاهش یافته است، یعنی کرونا دست کم امکان برگزاری ۸۱۴ نمایشگاه حضوری در سطح شهر تهران را در سال ۱۳۹۹ در قیاس با سال ۱۳۹۸ از هنرمندان حوزه هنرهای تجسمی سلب کرده است. در گزارش خبر آنلاین در این خصوص  آمده: براساس اطلاعات موجود در سایت گالری اینفو، تعداد نمایشگاه‌های طراحی برگزارشده در سال ۱۳۹۸ در شهر تهران ۷۷ و در سال ۱۳۹۹، ۲۸ مورد بوده است که فاصله‌ای ۴۹ موردی را نشان می‌دهد. همچنین نمایشگاه‌های نقاشی از ۷۰۰ مورد در سال ۱۳۹۸ به ۲۰۵ مورد در سال ۱۳۹۹ سقوط کرده است. این اتفاق در مورد نمایشگاه‌های حجم نیز به همین شکل است و با ۶۸ مورد در سال ۱۳۹۸ و ۱۹ مورد در سال ۱۳۹۹ شاهد کاهش تعداد آن هستیم. نمایشگاه‌های عکس نیز از  ۱۶۳ مورد در سال ۱۳۹۸ به ۴۱ مورد در سال ۱۳۹۹ رسیده است. ۱۲ مورد نمایشگاه چاپ دستی در سال ۱۳۹۸ نیز به ۵ مورد در سال ۱۳۹۹ و ۲۱ مورد نمایشگاه خوشنویسی در سال ۱۳۹۸ به ۲ مورد در سال ۱۳۹۹ کاهش پیدا کرده است. نمایشگاه‌های نقاشی‌خط هم از ۳۷ مورد در سال ۱۳۹۸ به ۷ مورد در سال ۱۳۹۹ و تصویرسازی نیز از ۱۲ مورد نمایشگاه در سال ۱۳۹۸ به ۲ مورد در سال ۱۳۹۹ رسیده‌اند.   این روند در سال ۱۴۰۰ هم ادامه پیدا کرد و طی ماه های اخیر فشار اقتصادی، دادِ فعالان هنرهای تجسمی را درآورد ما فریاد آنها تاکنون فرجامی نداشته است. با این حال از آنجایی که مشخص  نیست چه زمانی این ویروس از جامعه رخت برمی‌بندد، باید دید در آینده آیا تصمیماتی جدی‌تر در حوزه هنرهای تجسمی اندیشیده می‌شود یا همچنان باید همین‌گونه کج‌دار و مریز پیش رفت. هنرهای تجسمی مورد بی‌توجهی واقع شده است در همین راستا مریم رحیمی مدیر نگارخانه آریا درباره وضعیت گالری‌ها در چند ماه اخیر که به دلیل جلوگیری از شیوع ویروس کرونا در کشور تعطیل بوده‌اند، در گفت‌وگو با آتیه آنلاین اظهار کرد: با وجود اینکه مجوز برگزاری نمایشگاه‌های هنری با رعایت برخی شروط داده شده است، اما نگارخانه آریا همچنان از اسفند ۹۸ تعطیل است و ما  برنامه ها را به صورت آنلاین پیش میبریم. چراکه  هنوز شرایط به اندازه ای  مساعد نیست که هم بازدیدکنندگان و هم پرسنل مجموعه را در معرض خطر قرار بدهیم. رحیمی درباره میزان حمایت مسئولان وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی از گالری‌داران توضیح داد: گالری‌داری برخلاف ظاهر زیبا، شیک و پردرآمدش، دشواری‌ها و شرایط سخت خاص خودش را هم دارد و یکی از مشاغل هنری پرچالش به شمار می‌آید اما با شیوع ویروس کرونا و با وجود این مسایل و سختی‌ها  در این مدت وجود صنف یا نهادی برای حمایت از گالری‌داران احساس نشد. از طرفی هنرمندان نیز از لحاظ معیشتی شرایط سختی را سپری می‌کنند و سستی و بی‌اهتمامی مدیران عرصه هنرهای تجسمی نسبت به وضعیت معیشتی هنرمندان این عرصه نیز بر عمق و دامنه مصائبِ مسئله افزوده است. وی در ادامه گفت:در چنین شرایطی که  همه نگاه‌ها و انتظارات متوجه مسئولین و دست‌اندرکاران عرصه فرهنگ و هنر کشور بود، ارشاد تنها گزینه اعطای وام را مطرح کرد که با گذشت یکسال و نیم و پیگیری ها در نهایت هیچ اتفاقی هم نیوفتاد. برای بهبود شرایط هنری به ویژه در حوزه هنرهای تجسمی باید همت جمعی شده و مجموعه‌ای از عوامل در کنار هم قرار گیرد اما هیچ گاه از سمت متولیان هنرهای تجسمی پیگیری های جدی صورت نگرفت و صدای ما مثل هنرمندان تئاتر و سینما به کسی نمی رسد و حتی نمی‌دانیم که اگر قرار نیست دفتر تجسمی کاری انجام دهد، خودمان اصلا چه کاری می‌توانیم انجام دهیم؟ مدیر گالری آریا در آخر عنوان کرد: اگرچه خیلی از گالری ها حتی در اوج کرونا فعالیت میکردند اما سیاست ما این نبود که انسان ها را در معرض خطر قرار بدهیم و با هر شرایطی کنار آمدیم تا کسی آسیب نبیند. امیدواریم با روند واکسیناسیون و گسترده تر شدن ایمنی افراد بتوانیم  فعالیت خود را بصوررت حضوری آغاز کنیم.