طالبان در کابل: توطئه یا کودتا؟

به گزارش آتیه‌آنلاین، نگاهی گذرا به رسانه‌های جهان نشان می‌دهد که افغانستان نه تنها به کانون توجه جهانیان تبدیل شده، بلکه اخبار مربوط به تحولات این کشور با پوشش گسترده خبری مواجه شده است. اهمیت افغانستان و اختصاص تیتر یک رسانه‌های جهان به رخدادهای جاری در استان‌های مختلف این کشور تنها به تحرک طالبان برنمیگردد و ریشه در تاریخ پر فراز و نشیب این جغرافیا دارد. مختصاتی که یک روز میزبان اشغالگران بلوک شرق و روز دیگری با پوشش مبارزه با تروریسم جولانگاه نظامیان ایالات متحده و ناتو شد. توطئه‌چینی علیه ارگ حالا پس از گذشت ۲۰ سال و همزمان با روی کار آمدن بایدن در کاخ سفید دو رخداد مهم زمینه‌ساز بروز وقایع فعلی در این کشور شد. مذاکرات و نشستهای موسوم به توافق دوحه از یک سو و خروج سراسری اشغالگران آمریکایی به همراه نظامیان کشورهای عضو ناتو از سوی دیگر باعث شد تا دوباره شعله‌های جنگ در ولسوالی‌های مختلف افغانستان زبانه بکشد. وقایعی که نه تنها سقوط یکی پس از دیگری استان‌های این کشور و تسلط طالبان را بر آنها رقم زد، بلکه این گمانه‌زنی را که این قبیل اقدامات نظامی خبر از یک توطئه یا کودتا میدهد را در اذهان اغلب تحلیلگران قوت بخشید. خبرهای افغانستان در حالی در میان تحلیلگران و رسانه‌های مختلف داخلی و خارجی دست به دست میشود که مقامات افغانستان روز گذشته (یکشنبه) اعلام کردند، اشرف غنی استعفا را پذیرفت و این کشور را ترک کرد. در همین راستا خبرگزاری رسمی افغانستان روز گذشته در گزارشی به نقل از یک منبع بلند پایه در ارگ کابل اعلام کرد، اشرف غنی در سایه اوضاع بحرانی افغانستان با استعفا موافقت و سپس با ترک پستش، خاک افغانستان را ترک کرد. به نوشته خبرگزاری صدای افغان، این مقام آگاه در کاخ ریاست‌جمهوری اذعان داشت که احتمال وقوع درگیری در کابل وجود ندارد، زیرا طالبان تمایلی به خشونت ندارد. بر اساس اظهارات این مقام آگاه اخبار درباره توافق بین طرف‌های افغان بر سر انتخاب علی احمد جلالی، وزیر کشور سابق برای نخست‌وزیری موقت کشور شایعه است و مطمئنا بحران کنونی ظرف دو یا سه روز آینده خاتمه می‌یابد. در بخش دیگری از سخنان این مقام بلند پایه در ارگ کابل آمده است که ‌ اشرف غنی، حمدالله محب، مشاور امنیت ملی و محمود فضلی، رئیس دفتر ریاست‌جمهوری، کابل را به مقصد تاجیکستان و از آنجا به کشور سوم که عمان اعلام شده ترک کردند. این در حالی است که عبدالله عبدالله، رئیس شورای عالی آشتی ملی افغانستان نیز تایید کرد که رئیس‌جمهور غنی از مقامش کناره‌گیری و کشور را ترک کرده است. علاوه بر این، یک منبع نزدیک به طالبان نیز مدعی شد که ملابردار، معاون سیاسی طالبان و رئیس دفتر سیاسی طالبان در دوحه، ریاست عمومی دفتر مقام عالی ریاست‌جمهوری را بر عهده خواهد داشت. بر همین اساس خبرگزاری اسپوتنیک روسیه در گزارشی با اشاره به اظهارات این منبع نزدیک به طالبان نوشت: «به گفته این منبع هیئتی به رهبری ملابردار معاون سیاسی طالبان و رئیس دفتر سیاسی طالبان، ریاست عمومی دفتر مقام عالی ریاست‌جمهوری را بر عهده خواهد داشت. همچنین این هئیت امروز یا فردا دوحه را به مقصد کابل ترک خواهند کرد». پیش از این رسانه‌های تاجیکستان گزارش دادند که محمد اشرف غنی کابل را به مقصد تاجیکستان ترک کرده و از آنجا به کشور سوم خواهد رفت. پیشتر گفته شده بود، غنی با هیئت طالبان نشست برگزار کرده و روند انتقال قدرت را بررسی کرد اما برخی دیگر این موضوع را تکذیب کردند. شورای هماهنگی به جای غنی انتشار اخبار مختلف و گمانه‌زنی‌ها در رابطه با تحولات جاری در افغانستان به همین جا ختم نشد و این در حالی است که رسانه‌های روسیه روز گذشته اعلام کردند، شورای هماهنگی، اداره کشور را بعد از خروج اشرف غنی از افغانستان برعهده می‌گیرد. علاوه بر این حامد کرزی نیز رسما تشکیل این شورا را اعلام و تایید کرد. در این میان خبرگزاری نووستی روسیه در گزارشی خبر داد، حامد کرزی، رئیس جمهوری پیشین افغانستان اعلام کرد، این شورا شامل عبدالله عبدالله، رئیس شورای عالی صلح و گلبدین حکمتیار، رهبر حزب اسلامی خواهد بود. کرزی در ادامه سخنان خود خاطرنشان کرد که تشکیل این شورا برای تضمین انتقال قدرت به صورت مسالمت‌آمیز است. بر اساس گزارش منتشر شده در این خبرگزاری روسیه، رئیس جمهوری پیشین می‌گوید که برای جلوگیری از هرج و مرج و کاهش درد و رنج مردم و جهت اداره هرچه بهتر امور مربوط صلح و انتقال مسالمت‌آمیز شورای هماهنگی، متشکل عبدالله عبدالله، گلبدین حکمتیار و خود او تشکیل شده است. نووستی در بخش دیگری از گزارش خود به اظهارات یک منبع نزدیک به طالبان اشاره کرد و نوشت: «یک منبع نزدیک به طالبان در گفتگو با خبرنگار نووستی عنوان کرد، در سایه ورود طالبان به کابل و ترک کشور از سوی اشرف غنی این شورای جدید شامل حامد کرزی، رئیس‌جمهوری پیشین و عبدالله عبدالله، رئیس شورای عالی صلح افغانستان خواهد بود». این منبع نزدیک به طالبان در بخش دیگری از سخنان خود تاکید کرد که شورای جدید قدرت را به زودی به طالبان واگذار خواهد کرد. از سوی دیگر روزنامه بریتانیایی ساندی تایمز در شماره روز گذشته خود در گزارشی به گفت‌وگو با یک منبع آگاه در کاخ ریاست‌جمهوری افغانستان پرداخته و خبر داد، طالبان طی مذاکرات دیروز (یکشنبه) تحویل قدرت از غنی را رد کرد و طرفین راهکارهای دیگر درباره تحویل قدرت به طالبان از طریق دیگر رهبران سیاسی را بررسی کردند. علاوه بر این دو مقام طالبان به ساندی تایمز گفتند که دولت انتقالی در افغانستان شکل نمی‌گیرد و انتظار دارند که قدرت را به طور کامل در اختیار بگیرند. پیش از این عبدالستار میرزا کوال، سرپرست وزارت کشور گفته بود که قدرت به یک دولت انتقالی واگذار می‌شود. این درحالی است که برخی از مقامات طالبان در گفتگو با خبرگزاری رویترز مدعی شدند که پس از خروج اشرف غنی از این کشور، افراد مسلح این گروه بر کاخ ریاست‌جمهوری در افغانستان مسلط شدند. این اظهارات طالبان در حالی است که بامداد امروز (دوشنبه) خبرگزاری فرانسه اعلام کرد که طالبان کنترل ارگ ریاست جمهوری را بر عهده گرفته قرار است به زودی در مورد مدل حکمت آینده تصمیم‌گیری شود. حکومت طالبان پیش از حمله آمریکا به افغانستان در سال ۲۰۰۱ و زمانی که قدرت را در این کشور در دست داشت، خود را با نام امارت اسلامی افغانستان می‌خواند. گروه طالبان در جریان یک ماه گذشته با یورش‌های تهاجمی‌شان توانستند همه شهرهای مهم افغانستان به تصرف خود درآورند و کماکان هسته‌های مسلح این گروه در داخل کابل مستقر هستند. رخدادی که به اعتقاد برخی از کارشناسان مسائل افغانستان خبر از یک توطئه یا کودتای سراسری در این کشور میدهد و در نهایت به نظر نمی‌رسد که خروجی آن چندان مثبت باشد. گزارش: اردشیر حبیبی