تیشه به ریشه حیات با بی‌تدبیری

به گزارش آتیه آنلاین به نقل از فارس، زنگ خطر بحران آب سال‌هاست به صدا درآمده؛ خطری که می‌رفت با سیلاب‌های بهار ۱۳۹۸ به دست فراموشی سپرده شود و توهمی به نام بازگشت «ترسالی» را در اذهان ایجاد کند؛ اما این بازگشت توهمی بیش نبود و واقعیت‌ها گویای وضعی به مراتب نگران‌کننده بوده که همچون آواری بر سر ایران فرود آمده است. سلسله‌ای از چالش‌ها و مشکلات از جمله کمبود آب و استفاده نادرست از منابع آب به بروز و ظهور چالشی به نام کم‌آبی در کشور دامن زده است. خشک‌سالی‌های مکرر با برداشت‌های غیرمنطقی احمد ترانی، کارشناس محیط‌زیست در همین زمینه می‌گوید: خشک‌سالی‌های مکرر با برداشت‌های غیرمنطقی، بیش از حد و غیراصولی از آب‌های سطحی و زیرزمینی وضعیت آبی کشور را به یک بحران بزرگ تبدیل کرده؛ بحرانی که خود را با خشک شدن دریاچه‌ها، رودخانه‌ها و تالاب‌ها، کاهش سطح آب‌های زیرزمینی، بیابان‌زایی، فرونشست زمین، فرسایش خاک نشان داده است و نمی‌توان آن را انکار کرد. او ادامه داد: بر اساس آنچه محققان می‌گویند خشک‌سالی تنها ناشی از کاهش بارندگی‌ها نیست و دست تخریبگر بشر نیز با تخلیه سفره‌های آب زیرزمینی در آن عیان است. این کارشناس می‌افزاید: بخش عمده منابع آب مصرفی کشور از طریق آب‌های زیرزمینی تأمین می‌شود، این آب‌ها تجدیدپذیرند؛ اما مشکل این است که برای تجدید منابع آبی زمان زیادی نیاز است و از آنجا که بین تجدید منابع آبی و برداشت آن فاصله بسیار بوده و به عبارتی برداشت از منابع آبی از تجدید آن پیشی گرفته، میزان آب‌های زیرزمینی کشور به شکل نگران‌کننده‌ای کاهش یافته است. مؤثرترین روش‌های کاهش مصرف آب محمد طاهری، مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان سمنان اظهار کرد: مجموعه‌ای از تمهیدات و اقدامات غیرسازه‌ای و سازه‌ای مشتمل بر اصلاح ساختار مصرف آب، کاهش تلفات و مصارف غیرضروری از طریق جلوگیری از نشت، تبخیر، به کارگیری فناوری بهینه‌سازی مصرف آب، افزایش بهره‌وری آب با استفاده از بهینه‌سازی سایر نهاده‌ها در مراحل توزیع (فشار شبکه، فرسودگی شبکه و …) است. وی افزود: از مؤثرترین روش‌های کاهش مصرف آب شُرب، استفاده از تجهیزاتی است که بدین منظور طراحی شده و باعث کاهش ۴۰ تا ۵۰ درصدی مصرف آب در بخش‌های مختلف می‌شود. با نصب تجهیزات کاهنده به مقدار قابل‌توجهی می‌توان مصرف آب را کاهش داد مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان سمنان عنوان کرد: درصد بالایی از مصارف شهری مربوط به خانوارهاست که مصارف زیاد در بخش‌های خانگی ریشه در مسائل فرهنگی و نیز استفاده از تجهیزات و ادواتی دارد که هیچ‌گونه سنخیتی با شرایط آبی کشورمان ندارد. طاهری گفت: با نصب تجهیزات کاهنده مصرف آب به مقدار قابل‌توجهی می‌توان مصارف آب را کاهش داد؛ تجهیزاتی ساخته شده که با نصب آن به شیر آشپزخانه یا دوش حمام می‌توان دبی مصرفی را اندازه‌گیری و نمایش داد و بدین ترتیب مشترکان با دانستن میزان مصرف آب می‌توانند تأثیر اقدامات خود را در کاهش مصرف را مشاهده و در صورت امکان تلاش خواهد کرد هربار نسبت به دفعات قبل آب کمتری مصرف کنند. بارندگی در استان سمنان به نسبت بلندمدت ۴۲ درصد و به نسبت سال گذشته ۵۳ درصد کاهش داشته است وی عنوان کرد: راهکارهای مدیریت مصرف در پرتال شرکت در بخش آب و توسعه پایدار- فرهنگ‌سازی مدیریت مصرف به طور کامل برای عموم مردم اطلاع‌رسانی شده است. مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان سمنان در مورد وضعیت آبی استان سمنان گفت: حدود  ۰.۹۶ کل تولید آب کشورمربوط به استان سمنان است و ۱.۳۸  درصد از مشترکان آب کشور از این استان است. طاهری با اشاره به اینکه ۰.۹۳ از کل مصرف آب کشور مربوط به استان سمنان است، افزود: بارندگی در استان سمنان به نسبت بلندمدت ۴۲ درصد و به نسبت سال گذشته ۵۳ درصد کاهش داشته است. وی با بیان اینکه نیاز آبی استان حدود سه هزار لیتر بر ثانیه است، گفت: حدود ۸۰ درصد از آب شرب در بخش شهری و حدود ۲۰ درصد از کل تولید شرب در بخش روستایی استفاده می‌شود. مدیرعامل شرکت آب و فاضلاب استان سمنان، آب مصرفی در حوزه کشاورزی ۸۸ درصد، صنعت چهار درصد و شرب را هشت درصد عنوان کرد و گفت: مدیریت مصرف و اصلاح الگوی مصرف واستفاده مجدد از پساب برای بخش‌های غیرشُرب نظیر کشاورزی بهترین روش و یکی از راهکارهای اساسی برای برون رفت از بحران کم آبی است. طاهری ایجاد بهبودهای رفتاری در زمینه مصرف آب با ترویج بهینه مصرف از طریق رسانه‌ها، جلسات چهره به چهره، اعزام مروجان مصرف، ایجاد حساسیت در رسانه‌ها و افکار عمومی برای صیانت از آب، لزوم توجه دادن مردم به استفاده درست از آن و تغییر و بهبود ذهنیت مردم و مسؤولان را از جمله راهکارهایی عنوان کرد که می تواند در رفع چالش آب مؤثر باشد. من مراقب آب هستم در برهه کنونی باید از تمام ظرفیت ها برای استفاده صحیح از منابع آبی و تبدیل آن به یک فرهنگ بین مردم استفاده شود و از همین رو است که آیت‌الله سیدمحمد شاهچراغی، نماینده ولی فقیه در استان سمنان به پویش ملی «من مراقب آب هستم» می‌پیوندد تا با این حرکت خود اهمیت ترویج فرهنگ صرفه‌جویی در مصرف آب و مدیریت منابع آب با استفاده از مشارکت آحاد مردم  را گوشزد کند. به هر صورت، باید مردم بدانند بحران آب ابعاد مختلفی از زندگی انسان‌ها را تحت تأثیر خود قرار داده و خواهد داد؛ چرا که صنعت، کشاورزی، تولید برق، امنیت غذایی، بهداشت و سلامتی همگی به آب وابسته است. از آنجا که سمنان به عنوان استانی در قلب کویر دو ظرفیت برجسته صنعت و کشاورزی وابسته به آب دارد؛ بنابراین کم‌آبی تهدیدی برای این استان به شمار می‌رود و همین مسأله منجر به طرح موضوع انتقال آب از دریای خزر به فلات مرکزی ایران شده است.