به گزارش آتیهآنلاین، این موضوع در نشست تخصصی روز ملی یوزپلنگ ایرانی با عنوان «اقدامات و چالشها» در پژوهشکده محیط زیست و توسعه پایدار مطرح شد؛ نشستی که مدیران، کارشناسان، متخصصان و نمایندگان سازمانهای مردمنهاد در آن حضور داشتند.
باقر نظامی، مدیر پروژه یوزپلنگ آسیایی، در این نشست با تشریح راهبردهای مدیریتی و حفاظتی پروژه، بر ضرورت تغییر و تقویت شیوههای حفاظت از زیستگاههای یوز تأکید کرد.
به گفته او، بهبود ساختار مدیریت و منابع انسانی، بازنگری در سیاستگذاریها، تدوین چشمانداز و برنامه سالانه و تقویت پیوستگی زیستگاهها و کریدورهای عبوری، از مهمترین محورهای برنامه حفاظت از یوزپلنگ آسیایی است.
پیوستگی زیستگاهها اهمیت زیادی دارد؛ چرا که یوز برای جابهجایی و دسترسی به مناطق مناسب به کریدورهای طبیعی نیاز دارد و قطع شدن این مسیرها میتواند رفتوآمد و پراکنش این گونه را دشوارتر کند.
شترهای آزاد؛ تهدیدی در زیستگاه یوز
یکی از محورهای قابل توجه در برنامه جدید، اجرای طرح ویژه برای خروج شترهای آزاد از زیستگاه یوزپلنگ است.
مدیر پروژه یوزپلنگ آسیایی همچنین کاهش فشار دام اهلی در مناطق یوزخیز را از دیگر اولویتهای این پروژه عنوان کرده است. حضور دام و فعالیتهای مرتبط با دامداری میتواند فشار بیشتری بر زیستگاه وارد کند و در کنار سایر عوامل، شرایط را برای حیات یوز دشوارتر کند.
در همین راستا، توسعه قرقها و حفاظتگاههای مشارکتی نیز در دستور کار قرار گرفته است؛ رویکردی که میتواند زمینه حضور و مشارکت بیشتر جوامع محلی در حفاظت از زیستگاهها را فراهم کند.
فقط افزایش گشت و پایش کافی نیست
نظامی تقویت گشت و پایش، سرکشیهای دورهای و نظارت بر اقدامات فنی و اجرایی را از دیگر محورهای ارتقای کیفیت حفاظت دانست.
او همچنین بر افزایش همکاری و انگیزه نیروهای حفاظتی تأکید کرد؛ نیروهایی که در خط مقدم حفاظت از زیستگاههای یوز قرار دارند و عملکرد آنها میتواند در شناسایی و کاهش تهدیدهای موجود مؤثر باشد.
با این حال، حفاظت از یوز تنها مسئولیت محیطبانان و سازمان حفاظت محیط زیست نیست. مدیر پروژه یوزپلنگ آسیایی بر نقش ذینفعان مختلف تأکید کرده و همراهی جوامع محلی، دستگاههای اجرایی، بخش خصوصی و سازمانهای مردمنهاد را برای حفاظت از این گونه ضروری دانسته است.
احیای زیستگاه در کنار حفاظت از یوز
یکی دیگر از محورهای این برنامه، توجه همزمان به حفاظت داخل و خارج از زیستگاه است. بر اساس توضیحات مدیر پروژه، راهبرد حفاظت خارج از زیستگاه نیز باید به عنوان اقدامی مکمل در برنامه جامع حفاظت از یوزپلنگ ایرانی دنبال شود.
در کنار اقدامات حفاظتی، توسعه پژوهش و بهروزرسانی دانش مربوط به جمعیت یوزها نیز مورد تأکید قرار گرفته است. شناخت دقیقتر وضعیت جمعیتی این گونه میتواند به تصمیمگیری درباره اولویتهای حفاظتی و ارزیابی اثربخشی اقدامات کمک کند.
در نهایت، نقشه راه جدید حفاظت از یوز ایرانی تنها یک برنامه برای افزایش گشتهای محیطبانی نیست؛ بلکه مجموعهای از اقدامات مدیریتی، کاهش فشارهای انسانی، خروج شترهای آزاد، کاهش فشار دام، احیای کریدورهای زیستگاهی، مشارکت جوامع محلی و تقویت مطالعات علمی را شامل میشود.
یوزپلنگ آسیایی یکی از مهمترین گونههای جانوری ایران و در عین حال یکی از آسیبپذیرترین گونههای حیاتوحش کشور است؛ به همین دلیل، موفقیت این برنامه بیش از هر چیز به اجرای مستمر اقدامات و همکاری میان دستگاههای مسئول و جوامع محلی وابسته خواهد بود.
