خواب رفتگی طولانی دست و پا را جدی بگیریم

دکتر سیداحمد رئیس‌السادات در گفت‌وگو با آتیه‌آنلاین، با بیان اینکه خواب رفتن دست‌وپا و سایر اعضای بدن علت‌های گوناگون دارد، اظهار کرد: تحت فشار قرار گرفتن یا تنگ شدن کانال‌های اعصاب‌های محیطی بدن از جمله مهمترین عوامل ایجاد خواب رفتگی انگشتان دست و پا به شمار می‌رود. وی افزود: مهم‌ترین و شایع‌ترین نوع این بیماری درگیری عصب مدین است که تنگ شدن کانال این عصب در مچ دست باعث ایجاد سندرم تونل کارپال (Carpal tunnel syndrome) می‌شود. در موارد خفیف بیماری، مبتلایان از احساس خواب رفتگی انگشتان به هنگام شب شکایت دارند که بیشتر در سه انگشت اول دست‌ها احساس می‌شود. در موارد شدیدتر خواب رفتگی دائمی و در تمام طول روز  است و در نهایت می‌تواند سبب  ناتوانی در گرفتن و نگه داشتن اشیاء در دست شود. عضو هیات‌ علمی دانشگاه علوم پزشکی شهید بهشتی، بیماری‌های مربوط به ستون فقرات را از جمله تنگی کانال نخاعی و بیرون زدگی دیسک کمر و گردن، که معمولاً به صورت دردهای منتشر از گردن و کمر به انگشتان دست و پا نمایان می‌شود، به عنوان عامل دیگر گزگز و خواب رفتگی اندام‌ها بیان کرد. بیماری‌های نوروپاتی رئیس‌السادات همچنین وجود بیماری‌های نوروپاتی یا بیماری سیستم اعصاب محیطی را از دیگر عوامل خواب رفتگی اندام‌ها دانست و گفت: بیماری‌های سیستمیک مانند دیابت طولانی مدت، کم کاری تیروئید، بیماری‌های روماتیسمی، برخی سرطان‌ها، کمبود برخی ویتامین‌ها، آسیب‌های ناشی از برخی عوارض دارویی به خصوص داروهای شیمی درمانی یا آسیب‌های شغلی ناشی از سموم و مواد شیمیایی برخی کارخانجات از علل مهم  نوروپاتی به شمار می‌رود. وی تصریح کرد: عوامل ارثی نیز ممکن است باعث ایجاد بیماری نوروپاتی شود که بر اساس نوع آن ممکن است پیش‌رونده باشد و حتی فرد را دچار ضعف عضلات و اختلال حرکت کند. قائم مقام مرکز تحقیقات طب فیزیکی و توانبخشی، همچنین یکی دیگر از علل خواب‌ رفتگی اندام‌ها را مربوط به شبکه  اعصاب بازویی یا شبکه کمری - خاجی بیان کرد و افزود: در بدن اعصابی که از گردن وارد اندام‌های دست می‌شود، از شبکه‌ای به نام شبکه بازویی رد می‌شود و نیز اعصابی که از کمر وارد اندام تحتانی می‌شود از شبکه کمری خاجی منشا می‌گیرد؛ بنابراین اگر اعصاب در طول این مسیر دچار آسیب‌ دیدگی شود، ممکن است باعث خواب رفتگی اندام‌های مربوطه ‌شود که آسیب عصب سیاتیک از جمله مثال مهم این نوع ضایعات است. بیماری‌های اعصاب و روان   رئیس‌السادات، دلیل دیگر خواب رفتگی اندام‌ها را بیماری‌های اعصاب مرکزی عنوان کرد و ادامه داد: گاه برخی از انواع تومورها، سکته‌های مغزی، بیماری ام.اس و سایر بیماری‌هایی که منجر به اختلال در اعصاب مرکزی می‌شود، می‌تواند خواب رفتگی را ایجاد کند. البته خوشبختانه این موارد از علل شایع خواب رفتگی اندام‌ها به شمار نمی‌رود. وی با بیان اینکه خواب رفتگی همچنین می‌تواند ناشی از مشکلات روانی باشد که بر اساس آن فرد احساس خواب رفتگی در اندام‌های خود دارد، اظهار کرد: در این صورت خواب رفتگی مربوط به عضلات، اعصاب محیطی و مرکزی و بافت نرم اندام‌ها نیست بلکه تظاهر جسمانی بیماری‌های اعصاب و روان می‌تواند خود را به صورت گزگز، مورمور، خواب رفتگی و احساس بی حسی و کرختی نشان دهد. به گفته رئیس‌السادات نکته بسیار  مهم این است که بر خلاف باورهای عامیانه افزایش چربی خون و کم خونی یا کمبود کلسیم از علت‌های شایع و خواب رفتگی به شمار نمی‌رود. روش‌های تشخیصی علت خواب رفتگی دست و پا نایب رئیس و دبیر انجمن طب فیزیکی و توانبخشی ایران، روش‌های تشخیصی اختلالات گزگز، مورمور یا خواب‌رفتگی را متناسب با شرح حال و معاینه فیزیکی و جسمانی بیمار توصیف کرد و گفت: انجام تست‌های آزمایشگاهی یا انواع روش‌های تصویربرداری مانند ام.آر.آی از ناحیه دیسک کمر و گردن و نیز انجام تست‌های الکترودیاگنوز یا نوار اعصاب و عضله، می‌تواند در تشخیص علت بیماری کمک کننده باشد. درمان گزگز و مور مور دست و پا رئیس‌السادات با اشاره به طیف وسیع شکایت مربوط به گزگز دست‌وپا، تصریح کرد: برای درمان بیماری، ابتدا باید علل ایجاد کننده آن بررسی شود؛ علل خواب رفتگی از دو زانو نشستن ساده طولانی که نیاز به هیچ درمانی ندارد تا ابتلا به بیماری‌های ام.اس و نوروپاتی که نیاز به بررسی و درمان‌های پیچیده‌ای دارد متفاوت است. وی ادامه داد: در موارد زیادی احساس خواب‌رفتگی و گزگز با اصلاح الگوی زندگی از جمله استراحت و تغییر وضعیت در فواصل زمانی انجام کارهای طولانی بهبود می‌یابد. همچنین ورزش درمانی از جمله ورزش‌های کششی و گاه بستن مچ‌بند و مصرف انواع مکمل و ویتامین‌های B۱ و B۶ بهبود می‌یابد. در مواردی تجویز داروهای اعصاب از جمله داروهای ضد صرع ممکن است موثر واقع شود.