استرس جنگ؛ تهدیدی پنهان برای قلب و روان

در شرایط بحرانی و فضای جنگی، فشار روانی و اضطراب تنها یک واکنش احساسی نیست؛ بلکه می‌تواند سلامت جسمی و روانی افراد، به‌ویژه بیماران قلبی و کودکان را تهدید کند. متخصصان پزشکی و روانشناسی هشدار می‌دهند که پیگیری مداوم اخبار منفی، افزایش استرس و آشفتگی روانی می‌تواند به تشدید بیماری‌های قلبی و آسیب‌های عاطفی در کودکان منجر شود.

 استرس؛ عامل تشدید بیماری‌های قلبی

یک فوق‌تخصص جراحی عروق و اندووسکولار با اشاره به تأثیر مستقیم اضطراب بر سلامت قلب می‌گوید: در شرایط بحرانی، بیماران قلبی بیش از هر زمان دیگری باید مراقب وضعیت روانی خود باشند و از دنبال کردن مداوم اخبار منفی پرهیز کنند.

 مقداد قاسمی گرجی، عضو هیأت علمی دانشگاه علوم پزشکی شیراز، تأکید می‌کند که پیگیری دائمی اخبار نگران‌کننده می‌تواند سطح اضطراب را افزایش دهد و در نهایت علائم بیماری‌های قلبی را تشدید کند. به گفته او، در چنین شرایطی استفاده از تکنیک‌های ساده آرام‌سازی مانند تنفس عمیق، حفظ ارتباط با اعضای خانواده و ایجاد فضای آرام در محیط خانه می‌تواند به کاهش تنش‌های روانی کمک کند.

او کنترل فشار خون را یکی از مهم‌ترین نکات مراقبتی برای بیماران قلبی دانست و گفت این بیماران باید به‌طور منظم فشار خون خود را اندازه‌گیری کنند. به گفته این متخصص، در صورت کاهش فشار خون، مصرف مایعات کافی، میوه‌ها و مقدار کمی نمک می‌تواند مفید باشد و در صورت افزایش فشار خون نیز استفاده از داروهای تجویز شده توسط پزشک، از جمله کاپتوپریل زیرزبانی، می‌تواند به کنترل وضعیت کمک کند.

 نقش تغذیه و تحرک در سلامت قلب

قاسمی گرجی با تأکید بر اهمیت تغذیه سالم در این شرایط گفت: با توجه به اینکه بسیاری از افراد در وضعیت‌های بحرانی کمتر از خانه خارج می‌شوند، رعایت رژیم غذایی سالم اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. او توصیه کرد بیماران قلبی از مصرف غذاهای پرچرب، سرخ‌کردنی‌ها و فست‌فودها پرهیز کرده و رژیم غذایی کم‌نمک و کم‌چرب را در پیش بگیرند.

او همچنین یادآور شد که خانه‌نشینی نباید به بی‌تحرکی منجر شود و بیماران می‌توانند با پیاده‌روی سبک در حیاط منزل یا فضای داخلی ساختمان، فعالیت بدنی روزانه خود را حفظ کنند؛ اقدامی که علاوه بر تقویت عملکرد قلب، به حفظ روحیه نیز کمک می‌کند.

این پزشک نقش خانواده‌ها را نیز مهم دانست و گفت ایجاد آرامش برای بیمار و حتی یادگیری مهارت‌هایی مانند احیای قلبی-ریوی و ماساژ قلبی می‌تواند در شرایط اضطراری تا رسیدن نیروهای اورژانس به مدیریت وضعیت کمک کند.

 کودکان؛ قربانیان خاموش اخبار جنگ

در کنار تأثیرات جسمی استرس، روانشناسان کودک نیز هشدار می‌دهند که قرار گرفتن در معرض اخبار جنگ می‌تواند آسیب‌های عاطفی قابل توجهی برای کودکان به همراه داشته باشد.

کارشناسان توصیه می‌کنند کودکان خردسال تا حد امکان از اخبار و تصاویر جنگی دور نگه داشته شوند. خاموش کردن تلویزیون یا بی‌صدا کردن تلفن همراه هنگام حضور کودکان و پرهیز از گفت‌وگوهای نگران‌کننده در حضور آنها از جمله اقداماتی است که می‌تواند از ایجاد ترس و اضطراب در کودکان جلوگیری کند.

به گفته روانشناسان، تصاویر و اخبار ترسناک ممکن است برای مدت طولانی در ذهن کودک باقی بماند و پاک کردن این زخم‌های عاطفی بسیار دشوار باشد. از همین رو، پیشگیری از مواجهه کودکان با چنین تصاویر و خبرهایی اهمیت زیادی دارد.

 گفت‌وگو با کودکان؛ راهی برای کاهش اضطراب

متخصصان تأکید می‌کنند اگر کودکان بزرگ‌تر درباره جنگ سؤال می‌کنند، والدین باید به گفت‌وگو با آنها آماده باشند اما این گفت‌وگو باید در فضایی آرام و بدون اضطراب انجام شود. پرسیدن سؤال‌های باز مانند «چه احساسی درباره این اتفاقات داری؟» می‌تواند به کودک کمک کند احساسات خود را بیان کند.

همچنین والدین باید به نشانه‌های استرس در کودکان توجه داشته باشند؛ تغییر در الگوی خواب، افزایش عصبانیت یا غمگینی و رفتارهای غیرعادی می‌تواند نشانه‌هایی از اضطراب باشد.

 آرام‌سازی ذهن در شرایط بحران

در چنین شرایطی، متخصصان سلامت روان بر اهمیت خودمراقبتی نیز تأکید دارند. تمرین‌هایی مانند تنفس عمیق، مدیتیشن، گوش دادن به موسیقی آرام‌بخش، ورزش سبک و داشتن خواب کافی از جمله اقداماتی هستند که می‌توانند به کاهش اضطراب کمک کنند.

تنفس عمیق شکمی یکی از ساده‌ترین روش‌های کاهش استرس است؛ روشی که با فعال کردن سیستم عصبی آرام‌کننده بدن، واکنش «جنگ یا گریز» را کاهش داده و بدن را به وضعیت آرام‌تری بازمی‌گرداند.

کارشناسان تأکید می‌کنند مراقبت از خود در چنین شرایطی همانند استفاده از ماسک اکسیژن در هواپیماست؛ اگر فرد ابتدا از سلامت جسمی و روانی خود مراقبت نکند، توانایی کمک به دیگران را نیز از دست خواهد داد.