حفظ آرامش و فشار مستقیم کلید کنترل خونریزی

دکتر علی وفاق نعمت‌الهی، متخصص طب اورژانس و عضو هیات‌علمی دانشگاه علوم‌پزشکی جندی‌شاپور، در گفت‌وگو با ایسنا، با بیان اینکه حفظ آرامش در مواجهه با فرد دچار خونریزی بسیار حائز اهمیت است،

روش‌های اولیه کنترل خونریزی را توضیح داد. وی گفت: خونریزی‌ها به سه دسته «سرخ‌رگی»، «سیاه‌رگی» و «مویرگی» تقسیم می‌شوند. در حوادثی مانند تصادفات، سقوط از ارتفاع، برخورد با اجسام سخت، آتش‌سوزی‌ها یا انفجارها، ممکن است افراد دچار خونریزی شوند. تا زمان رسیدن نیروهای اورژانس پیش‌بیمارستانی، لازم است اقدامات اولیه‌ای برای کنترل خونریزی انجام شود.

نعمت‌الهی درباره خونریزی مویرگی توضیح داد: این نوع خونریزی معمولاً شدت زیادی ندارد و ناشی از آسیب رگ‌های کوچک بدن است. کنترل آن با فشار ساده روی محل زخم به مدت چند دقیقه امکان‌پذیر است.

در مورد خونریزی وریدی، وی گفت: این خونریزی مربوط به رگ‌هایی است که خون حاوی دی‌اکسیدکربن را به سمت قلب منتقل می‌کنند. اگر یک سیاهرگ قطع شود، خونریزی شدید نیست و با فشار ساده روی محل زخم کنترل می‌شود. خونریزی شریانی (سرخ‌رگی) از رگ‌های اصلی بدن ایجاد می‌شود و مشخصه آن «نبض‌دار» بودن و فشار زیاد خون است. اگر این نوع خونریزی کنترل نشود، فرد به سرعت حجم زیادی از خون خود را از دست می‌دهد و ممکن است دچار عوارض جدی شود.

نعمت‌الهی درباره مفهوم «تروما» اظهار کرد: تروما به هر حادثه‌ای مانند تصادف، سقوط از ارتفاع، برخورد گلوله، برخورد با جسم سخت و موارد دیگر گفته می‌شود. هدف اصلی در مواجهه با بیماران ترومایی این است که اجازه ندهیم حتی یک قطره خون از دست برود.

نعمت‌الهی با بیان اینکه اولین اقدام در مواجهه با فرد دچار خونریزی حفظ آرامش است، گفت: فردی که کمک می‌کند باید ابتدا آرامش خود را حفظ کند و مراقب پیشگیری از آسیب جدید باشد.

همچنین می‌بایست با اورژانس پیش‌بیمارستانی (۱۱۵) تماس گرفته شود. وی ادامه داد: هنگامی که با یک فرد دچار خونریزی مواجه می‌شویم، در وهله نخست می‌بایست مواظب باشیم تا آسیب نبینیم. در صحنه حادثه، ممکن است دستکش در اختیار نداشته باشیم؛ در چنین شرایطی، می‌توان از یک دستمال یا پارچه تمیز استفاده کرد و آن را روی زخم قرار داد و فشار داد.

خونریزی‌های مویرگی با فشار ساده به مدت حدود پنج دقیقه، متوقف می‌شود. نعمت‌الهی خاطرنشان کرد: اگر پس از فشار دادن و خون بند نیامد، نباید دستمال خونی را برداریم و با دستمال جدید جایگزین کنیم، بلکه باید دستمال دیگری روی همان دستمال قرار دهیم و فشار را بیشتر کنیم. گاهی نیز می‌توان کمی بالاتر از محل زخم فشار وارد کرد و با یک پارچه، بند یا حتی کمربند محکم بالاتر از محل خونریزی را بست تا فشار بر رگ‌ها بیشتر شود و خونریزی را کنترل کرد.

او افزود: در خونریزی‌های شدید، به‌ویژه خونریزی شریانی یا سیاهرگی بزرگ، فشار مستقیم و مداوم روی زخم اهمیت زیادی دارد. حتی اگر بیمار درد داشته باشد، باید فشار را ادامه داد؛ چرا که از دست دادن خون برای بیمار بسیار خطرناک‌تر است.

نعمت‌الهی درباره ضرورت توجه به اهمیت صحنه حادثه گفت: مردم در مواجهه با فرد دچار خونریزی ابتدا باید امنیت صحنه را بررسی کنند. اگر حادثه در وسط جاده یا اتوبان رخ داده باشد، ممکن است خودروهای دیگر نیز خطر ایجاد کنند و نباید باعث شویم فرد جدیدی به جمع مصدومان اضافه شود. پس از اطمینان از ایمن بودن صحنه، می‌توان به مصدوم نزدیک شد و از او خواست حرکت نکند. سپس با استفاده از یک پارچه یا دستمال تمیز روی محل زخم فشار مستقیم وارد کرد.

او تصریح کرد: در خونریزی‌های مویرگی فشار زیاد یا طولانی لازم نیست، اما در خونریزی‌های سیاهرگی بزرگ ممکن است کمی زمان ببرد و در خونریزی‌های شریانی نیز تا زمانی که نیروهای اورژانس برسند باید فشار مستقیم ادامه داشته باشد.