این مناطق تهران رکورد دار جرایم خشن هستند

بر اساس گزارش سازمان بهداشت جهانی بیش از ۱.۳ میلیون نفر در سراسر جهان هر ساله در نتیجه خشونت در تمام شکل‌های آن معطوف به خود بین فردی و جمعی جان خود را از دست می‌دهند که ۲.۵ درصد از مرگ و میر جهانی را تشکیل می‌دهد. برای افراد در سن ۱۵-۴۴ سال خشونت چهارمین علت مرگ در سراسر جهان است .

منظور از جرایم خشن جرایمی همچون قتل، سرقت‌های مسلحانه، سرقت به عنف، باج‌گیری و زورگیری، جرایم خشن جنسی، خشونت‌های خیابانی، آدم‌ربایی و سایر جرایمی است که همراه با خشونت انجام می‌گیرد. آمار جرایم خشونت‌آمیز در ایران نیز در چند دهه اخیر نشان از رشد میزان -  همراه با نوسان در برخی سال‌ها - دارد. آمارهای منتشر شده توسط معاونت اجتماعی و پیشگیری از وقوع جرم قضائیه که به عنوان مسئول ارائه آمار جنایی نظام عدالت کیفری محسوب می‌شود نشان می‌دهد طی دهه‌های اخیر جرایم ضرب و جرح عمدی، نزاع، توهین به اشخاص، تهدید و تخریب در زمره پنج جرم دارای بیشترین فراوانی در محاکم کیفری قرار دارند.

در پایان دهه ۱۳۹۰، آمار مراجعان نزاع به پزشکی قانونی کشور نشان می‌دهد در سال ۱۳۹۸ (۵۷۳۹۶۱  هزار نفر) در سال ۱۳۹۹ (موجود نیست)؛ در سال ۱۴۰۰ (۵۸۶۲۸۳ هزار نفر) در سال ۱۴۰۱ (۵۹۱۸۰۷ هزار  نفر) در سال ۱۴۰۲ (۵۹۹۳۲۱ هزار نفر) و در ۶ ماه نخست سال ۱۴۰۳ تعداد ۳۲۳۴۳۲ نزاع و درگیری به پزشکی قانونی کشور گزارش یا رجوع شده است که بررسی توصیفی آماری این جرایم نشان از رشد این جرایم در کشور دارد.

همچنین شاخص کلی جرایم خشونت‌آمیز در دهه ۱۳۹۰ نشان می‌دهد روند این جرایم از سال ۱۳۹۰ به ۱۳۹۵ دارای نوسان و کاهشی بوده یعنی از ۲۲۸.۲۸ به ۱۶۹.۹۸ ولی از سال ۱۳۹۶ به ۱۴۰۰ دوباره دارای روندی افزایشی بوده یعنی به ۲۷۶.۷۳ رسیده است و از سال ۱۴۰۰ به بعد رشد فوق‌العاده و زیاد یعنی ۴۵۸.۵۴ در یکصد هزار نفر جمعیت در سال رسیده است. به عنوان مثال نرخ جرم قتل از ۳.۴۹ در یکصد هزار نفر جمعیت در سال ۱۳۸۵ به ۴.۸۹ در سال ۱۴۰۱، نرخ ضرب و جرح از ۹۹.۸۵ در سال ۱۳۸۵ به ۳۹۸.۸۹ به ازای یکصدنفر جمعیت در سال رسیده است.

به عنوان مثال نرخ جرم قتل از ۳.۴۹ در یکصد هزار نفر جمعیت در سال ۱۳۸۵ به ۴.۸۹ در سال ۱۴۰۱ و نرخ ضرب و جرح از ۹۹.۸۵ در سال ۱۳۸۵ به ۳۹۸.۸۹ به ازای یکصد هزار نفر در سال ۱۴۰۱ نشان از جدی بودن وضعیت چنین جرایمی دارد. 

دلیل رشد این نوع جرایم چیست؟

پژوهش‌های متعددی در این زمینه انجام شده که برخی بر عوامل اقتصادی تاکید کرده‌اند و به خصوص اینکه فقر و بیکاری یا عدم دسترسی به منابع اقتصادی می‌تواند افراد را به سمت جرایم خشن سوق دهد. یا اینکه نابرابری اقتصادی و به ویژه اختلاف‌های شدید در درآمد و ثروت می‌تواند احساس نارضایتی و خشونت را افزایش دهد.

به تازگی پژوهشی از سوی مرکز مطالعات و برنامه ریزی شهرداری تهران با عنوان «تحلیل جرایم خشن در مناطق 22 گانه شهر تهران» به قلم علیرضا حیدرنژاد منتشر شده که میزان جرایم خشن را در حد فاصل سال‌های 97 تا 1403 در تهران بررسی کرده است.

براساس این مطالعه بالاترین میزان ضرب و جرح به تفکیک مناطق ۲۲ گانه شهر تهران در سال ۱۳۹۷ به ترتیب مربوط به مناطق ۴ ،5، ۱۵، ۱، ۱۴ و ۷ است و از طرفی بالاترین میزان انواع جرایم ضرب و جرح به تفکیک مناطق ۲۲ گانه شهر تهران در سال ۱۳۹۷ به ترتیب مربوط به نزاع و درگیری فردی، چاقو و قمه‌کشی، نزاع و درگیری جمعی، سایر شرارت‌ها و زورگیری و باج گیری در سال ۱۳۹۷ است. 

دراین پژوهش عوامل اقتصادی مثل بیکاری فقر و نابرابری‌های اقتصادی را بر افزایش خشونت تاثیرگذار دانسته و یادآوری شده عوامل اجتماعی که به ضعف در نظام های اجتماعی و فرهنگی، عدم دسترسی به امکانات آموزشی و تفریحی و تنش‌های قومی و اجتماعی می‌تواند در افزایش این آمار تأثیر‌گذار باشد. عوامل پلیسی و قانونی که کارایی و وجود نیروهای انتظامی و سیستم قضایی در کنترل جرایم نیز می‌تواند به کاهش یا افزایش ضرب و جرح کمک کند.

نتایج تحقیق در خصوص سال ۱۳۹۸ نشان داد منطقه ۱۲ با ۶ هزار و ۸۶۵ مورد ضرب و جرح بالاترین میزان را بین مناطق تهران دارد. این می‌تواند به دلیل عوامل مختلفی مانند تراکم جمعیت، وجود مراکز تجاری و تفریحی و یا شرایط خاص اجتماعی و اقتصادی این منطقه باشد.

منطقه ۴ با ۶ هزار و ۴۹۰ مورد، در جایگاه دوم قرار دارد. این منطقه نیز یکی از مناطق پر تراکم و پر رفت و آمد تهران است که ممکن است به دلیل وجود مراکز تجاری و ترافیک بالا میزان جرایم در آن‌ افزایش‌یافته باشد. منطقه ۱۵ با پنج هزار و ۶۹۸ مورد در جایگاه سوم است. این منطقه نیز از مناطق پرجمعیت تهران است که ممکن است به دلیل شرایط اجتماعی و اقتصادی خاص خود میزان جرایم بالایی داشته باشد. منطقه ۲ با پنج هزار و ۲۲۰ مورد در جایگاه چهارم قرار دارد. این منطقه به عنوان یکی از مناطق مرفه و پرتردد تهران شناخته می‌شود اما وجود مراکز تجاری و تفریحی می‌تواند باعث افزایش جرایم شود. منطقه ۱۴ با پنج هزار و ۶۹ مورد در جایگاه پنجم است. این منطقه نیز از مناطق پرجمعیت و با تراکم بالای ساخت و ساز است که ممکن است به دلیل شرایط خاص خود میزان جرایم آن افزایش یافته باشد. منطقه ۱۹ با سه هزار و ۷۶۷ مورد، در جایگاه ششم قرار دارد.

این منطقه نیز از مناطق پرتردد و پرجمعیت تهران است که ممکن است به دلیل شرایط اقتصادی و اجتماعی خاص خود میزان جرایم بالایی داشته باشد. با توجه به یافته‌های علمی درباره انواع جرایم ضرب و جرح در مناطق ۲۲ گانه شهر تهران در سال ۱۳۹۸، می‌توان نتیجه گرفت که نزاع و درگیری فردی با هفت هزار و ۷۶۳ مورد بیشترین فراوانی را در میان انواع جرایم ضرب و جرح داشته که نشان می‌دهد بخش عمده‌ای از جرایم خشونت‌آمیز در تهران مربوط به درگیری‌های فردی است.

چاقو و قمه‌کشی با ۷۸۵ مورد، در جایگاه دوم قرار دارد. این نوع جرم نشان‌دهنده وجود خشونت فیزیکی جدی‌تر و استفاده از سلاح سرد در درگیری‌ها است. نزاع و درگیری جمعی با ۵۳۷ مورد در جایگاه سوم قرار دارد.

این نوع جرم نشان‌دهنده درگیری‌های خشونت‌آمیز بین گروه‌ها یا افراد متعدد است. سایر شرارت‌ها با ۵۲۹ مورد در جایگاه چهارم قرار دارد. این دسته شامل سایر اعمالی است که به عنوان شرارت شناخته می‌شوند و منجر به ضرب و جرح شده‌اند. زورگیری و باج‌گیری با ۱۹ مورد کمترین میزان را در میان انواع جرایم ضرب و جرح داشته که نشان می‌دهد این نوع جرم اگرچه جدی است اما از نظر فراوانی کمتر از سایر انواع جرایم ضرب و جرح است.

در سال ۱۳۹۹ هم برخی مناطق میزان جرم بالاتری نسبت به سایر مناطق داشته‌اند. در این تحلیل به ترتیب مناطق ۱۴ (۷۸۷۶ مورد)، ۱۸ (۷۱۲۹ مورد)، ۴ (۵۹۵۳ مورد)، ۵ (۴۹۴۶ مورد)، ۱۵  (۴۲۲۵ مورد) و ۲ (۳۵۶۹ مورد) به عنوان مناطق با بیشترین میزان ضرب و جرح شناسایی شده‌اند. در ادامه تحلیل توصیفی داده‌ها نشان داد منطقه ۱۴ با ۷۸۷۶ مورد در صدر قرار دارد، این منطقه احتمالاً ویژگی‌هایی دارد که آن را به کانون جرم تبدیل کرده است. منطقه ۱۸ با ۷۱۲۹ مورد و منطقه ۴ با ۵۹۵۳ مورد نیز در رتبه‌های بعدی قرار دارند.

در سال 1400 رتبه‌بندی مناطق تغییر می‌کند و منطقه 5 از رتبه چهار به رتبه نخست می‌رسد و منطقه 14 از رتبه اول جایگاه سوم را به دست می‌آورد . رتبه دوم مربوط به منطقه 4 و جایگاه‌های چهارم و پنجم مربوط به مناطق 15 و 20 است .

 تحلیل و بررسی این داده‌ها نشان داد مناطق ۵، ۴، ۲۰، ۲، ۱ و ۱۹ به عنوان مناطق پرخطر در وقوع جرایم ضرب و جرح در سال ۱۴۰۱ شناسایی می‌شوند. این مناطق ممکن است دارای عوامل مشترکی باشند که نیاز به بررسی دقیق تر دارند.

  بر اساس داده های ارائه شده در سال ۱۴۰۲ ، مناطق ۴، ۵، ۲۰ ۲ ۱ و ۱۵ بیشترین میزان جرایم ضرب و جرح را بین مناطق ۲۲ گانه شهر تهران به خود اختصاص داده‌اند. همچنین نزاع و درگیری فردی با اختلاف فاحش بیشترین نوع جرم ضرب و جرح بوده است. مناطق ۴، ۵ ۲۰، ۲، ۱ و ۱۵ به عنوان مناطق  با بیشترین فراوانی جرایم ضرب و جرح در سال ۱۴۰۲ شناسایی شده‌اند.

بررسی داده‌های ارائه شده نشان می‌دهد در سال ۱۴۰۳، الگوی جرایم ضرب و جرح در تهران با سال ۱۴۰۲ تفاوت‌هایی دارد. مناطق ۵، ۴، ۲، ۱۴، ۲۰ و ۱۹ به عنوان مناطق پرخطر در سال ۱۴۰۳ شناسایی شده‌اند. در مقایسه با سال ۱۴۰۲، تغییراتی در رتبه‌بندی مناطق مشاهده می‌شود. مناطق ۱ و ۱۵ که در  سال ۱۴۰۲ در رتبه‌های بالا بودند.

داده‌های ارائه شده نشان می‌دهد منطقه یک تهران در سال‌های ۱۳۹۷ ، ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ بالاترین میزان جرایم خشن را در مقایسه با ۶ سال گذشته تجربه کرده است. با این حال، روند کلی در این سه سال کاهشی بوده است. در سال ۱۳۹۷ با ثبت پنج هزار و ۶۷۶ مورد بالاترین میزان جرایم خشن را در این دوره  زمانی نشان می‌دهد. این نشان‌دهنده نیاز به بررسی دقیق‌تر عوامل مؤثر در این سال است. به عنوان مثال ممکن است رویدادهای خاص یا تغییرات اجتماعی - اقتصادی در این سال نقش مهمی ایفا کرده باشند.

روند کلی جرایم خشن در مناطق تهران

در غالب مناطق داده‌ها نشان می‌دهد طی ۷ سال گذشته روند نزولی در میزان جرایم خشن به چشم می‌خورد. البته در برخی مناطق مخصوصاً در سال‌های اولیه شاهد افزایش و سپس کاهش قابل توجه بوده‌ایم که احتمالا ناشی از تغییرات اجتماعی انتظامی یا سیاست‌های پیشگیرانه است. مناطق با بالاترین سطح جرایم در سال‌های مختلف نشان داد مناطق  ۱، ۲، ۴، ۵، ۶، ۱۴، ۱۶، ۱۷، ۱۸، ۱۹، ۲۰، ۲۱ و ۲۲ در بعضی سال‌ها رکوردهای بالای جرایم را تجربه کرده‌اند.

در این پژوهش برای کاهش جرایم خشن، تقویت برنامه‌های اجتماعی و اقتصادی، ایجاد فرصت‌های شغلی و برنامه‌های آموزشی، افزایش امنیت اجتماعی، تقویت حضور پلیس و ایجاد فضاهای عمومی امن‌تر برای شهروندان، بهبود روشنایی معابر و افزایش آگاهی عمومی، بهبود زیر ساخت‌ها، تقویت نورپردازی، تحقیقات میدانی، انجام مطالعات میدانی برای شناسایی علل و عوامل مؤثر بر جرایم در هر منطقه و...پیشنهاد شده است .