کشاورزان اروپا در نبرد با بحران اقلیمی

«استلیوس بوتاریس» تولیدکننده کشاورزی در شمال یونان، وقتی به ردیف‌های انگور در زمین خانوادگی‌اش نگاه می‌کند، جمله‌ای ساده اما سنگین بر زبان می‌آورد: «ما نمی‌توانیم مثل پدرانمان کشاورزی کنیم.» او همچنان مصمم است کسب‌وکار خانوادگی را حفظ کند، اما می‌داند که چشم‌انداز پیش رو «خوب به نظر نمی‌رسد.»

بوتاریس تنها نیست. گاردین هم گزارش می‌دهد که از اسپانیا و فرانسه گرفته تا ایتالیا و یونان، کشاورزان در میانه تغییرات اقلیمی سختی‌های بی‌سابقه‌ای را تجربه می‌کنند: خشکسالی، سیلاب ناگهانی و دمای بی‌سابقه. نتیجه روشن است: محصولات سنتی مدیترانه‌ای از انگور و زیتون گرفته تا مرکبات و سبزیجات گران‌تر و کمیاب‌تر می‌شوند.

برای ادامه تولید، بوتاریس مجبور به نوآوری شده است: نصب سامانه‌های آبیاری و ذخیره آب، کاشت پوشش گیاهی میان ردیف‌های انگور برای حفظ رطوبت و خرید زمین در ارتفاعات بالاتر. او حتی به سراغ گونه‌های مقاوم‌تر انگور رفته و تاکنون بیش از ۴۵۰ هزار یورو روی پروژه‌های سازگاری سرمایه‌گذاری کرده است. او هشدار می‌دهد: «انگور ارزان دیگر آسان پیدا نمی‌شود. رقابت روی قیمت دشوار خواهد بود.»

کشاورزی در آستانه تغییر بزرگ

داده‌های کمیسیون اروپا و بانک سرمایه‌گذاری اروپا نشان می‌دهد که تا سال ۲۰۵۰، خسارت سالانه محصولات کشاورزی در اتحادیه اروپا ممکن است تا دوسوم افزایش یابد و به ۲۴.۸ میلیارد یورو برسد. کشورهایی مانند اسپانیا، ایتالیا و یونان بیشترین افزایش در روزهای خشکسالی شدید را تجربه خواهند کرد: خشکسالی تا ۹ برابر بیشتر از سال ۱۹۹۰.

پیامدهای بحران اقلیمی تنها به جنوب محدود نمی‌شود. در بریتانیا، کشاورزان اکنون با کشت نخود، لوبیای هاریكوت و حتی زیتون مشغول آزمایشند؛ محصولاتی که تا همین چند سال پیش کاشتشان «غیرممکن» تلقی می‌شد. تولیدکنندگان انگور نیز برای سرمایه‌گذاری به خاک انگلیس روی آورده‌اند.

با این حال، سازگاری همیشه ساده نیست. دکتر «پیتر الکساندر» از دانشگاه ادینبرو هشدار می‌دهد: «هرچه تغییرات اقلیمی شدیدتر شود، هزینه سازگاری بالاتر می‌رود و برخی محصولات خاص مثل قهوه و کاکائو به‌سختی حفظ خواهند شد.»

کشاورزان کوچک در خط مقدم بحران

برای کشاورزان کوچک و خانوادگی، این تحولات اغلب به معنای ترک زمین است. سارا واشون تولید‌کننده روغن زیتون می‌گوید: «بسیاری از باغ‌ها رها می‌شوند چون کشاورزان دیگر توان مالی برای ادامه ندارند. سرمایه‌گذاری در آبیاری یا کشت جدید بسیار سنگین است و کمک‌های دولتی کافی نیست.»

در جنوب اسپانیا، خشکسالی طولانی مدت ذخایر آبی را به کمتر از نصف رسانده است. «آلکس فرناندز پولوسن» از موسسه Good Stuff International هشدار می‌دهد: «برخی مزارع به صندوق‌های سرمایه‌گذاری فروخته می‌شوند تا به مزارع خورشیدی تبدیل شوند یا از مرکبات و آووکادو به محصولات کم‌آب مثل غلات تغییر کنند.»

صنعت زیتون و انگور در خطر

«والتر زانره» مدیرعامل برند فیلیپو بریو در بریتانیا، می‌گوید تولید زیتون در آندلس، پولیا، سیسیل، یونان، تونس و ترکیه تحت فشار کمبود بارندگی است: «همه پروژه‌ها برای ذخیره و مصرف بهینه آب خوب هستند، اما برای ذخیره آب، باران لازم است؛ و در سه سال اخیر تقریبا بارانی نیامده است.»

این شرکت برای مدیریت ریسک، ظرفیت ذخیره‌سازی خود را افزایش داده و به سراغ منابع جایگزین در آمریکای لاتین رفته است.

غذا گران‌تر می‌شود

«لامبرت فان هورن»، تحلیلگر بانک رابو، پیش‌بینی می‌کند که تولید کشاورزی اروپا در پنج سال آینده دیگر رشد چندانی نخواهد داشت. این یعنی قیمت‌ها بالا می‌رود. او می‌گوید: «در پنج سال اخیر، قیمت محصولات تازه حتی سریع‌تر از تورم عمومی افزایش یافته و این روند ادامه خواهد داشت. کشاورزان باید قیمت بالاتر بگیرند چون هزینه‌هایشان نیز بالاتر رفته است.»

به گفته او، راه‌حل‌ها شامل ساخت گلخانه‌های پیشرفته، ایجاد سایه‌بان‌ها و توسعه ذخیره‌سازی است. گزینه‌هایی که به معنای هزینه‌های بیشتر برای مصرف‌کننده نهایی خواهد بود.