آینده مبهم بازسازی خانه‌های جنگ‌زده تهران

۸۷۰۰ واحد مسکونی در تهران پس از حملات جنگ ۱۲ روزه نیازمند بازسازی‌اند؛ از تعمیرات جزئی تا تخریب کامل. در حالی که شهرداری وعده داده بخش عمده کار تا پایان سال به سرانجام برسد، کارشناسان و اعضای شورا از کمبود منابع، طولانی بودن فرآیند و حتی خلاف قانون بودن برخی روش‌های تأمین مالی سخن می‌گویند.
در محله‌ای که هنوز بوی آوار و گرد و خاک به هواست، صدای ضربه پتک‌ها و فریاد کارگران با هم در هم می‌آمیزد. پیرزنی در آستانه درِ خانه نیمه‌ویرانش ایستاده و می‌گوید: می‌گویند خانه‌ام فقط مقاوم‌سازی می‌خواهد، ولی من می‌خواهم کامل نوسازی شود. این روایت کوچک، خلاصه‌ای از اختلاف نظرهایی است که روند بازسازی خانه‌های جنگ‌زده تهران را پیچیده کرده است.

علیرضا زاکانی، شهردار تهران، می‌گوید:۹۸ درصد بازسازی‌های جزئی انجام شده،۵۶ درصد بازسازی‌های متوسط و بزرگ آغاز شده و۶۰۰ واحد نیازمند تخریب کامل، که فعلاً ۱۱ درصدشان وارد فاز عملیاتی شده‌اند.
او تأکید دارد که خانواده‌ها برای نوسازی هزینه‌ای پرداخت نخواهند کرد و ستاد بازسازی در همه مناطق فعال است. شهرداری وعده داده تا پایان ماه، تعیین تکلیف حقوقی تمام واحدها انجام شود.
ناصر امانی، عضو شورای شهر، از آمارهای متغیر و کمبود تجهیزات آواربرداری انتقاد می‌کند و می‌گوید: بازسازی حداقل سه سال زمان می‌برد. به گفته او، بخشی از اختلاف آمار به این دلیل است که برخی مالکان، با وجود برآورد شهرداری مبنی بر امکان مقاوم‌سازی، بر تخریب کامل اصرار دارند.
فرآیند بازسازی شامل چند گام کلیدی است نخست تفاهم مالکان ؛ بدون رضایت کامل، عملیات آغاز نمی‌شود گام بعدی ؛صدور پروانه ساختمانی که به گفته مسئولان شهری در صورت توافق، ظرف یک هفته صادر می‌شود و درانتها  دسته‌بندی فنی ساختمان‌ها از تعمیرات جزئی تا تخریب کامل.

درحالی که دولت همه مسئولیت کار بازسازی خانه های آسیب دیده را درتهران به شهرداری سپرده و از زاکانی رقیب انتخاباتی اش که به قول پزشکیان کل کل زیادی هم با هم داشتند تشکر هم کرد. برخی از کارشناسان حوزه شهرسازی نگران راهکار شهرداری برای بازسازی خانه های تخریب شده هستند.
محمد صالح شکوهی، استاد دانشگاه علم و صنعت، ضمن انتقاد از سپردن مسئولیت به شهرداری و نه دولت، هشدار می‌دهد که تأمین مالی از طریق فروش تراکم هم خلاف قانون است و هم خطرناک.

به گفته او افزایش تراکم سبب آسیب‌پذیری بیشتر تهران در برابر زلزله و جنگ می شود واین تصمیم همچنین پیامدهای زیست‌محیطی هم دارد وفرونشست زمین و آلودگی را تشدید می کند .پیامدهای اجتماعی از دیگر آسیب های این تصمیم است و سبب از بین رفتن ساختار محله‌ها و افزایش جرم می شود .

راهکارهای پیشنهادی شکوهی اجرای بازسازی طبق قوانین و با مسئولیت دولت،اجباری شدن بیمه ساختمان‌ها،حرکت به سمت شهرهای کوچک‌تر با تراکم کمتر،احیای روستاها و ایجاد شهرک‌های مقاوم با فرصت‌های شغلی محلی واستفاده از فضاهای چندمنظوره به عنوان پناهگاه در بحران‌هاست .
بازسازی خانه‌های جنگ‌زده تهران، از نظر فنی، حقوقی و مالی، پروژه‌ای پیچیده است که در بهترین حالت، بخش عمده آن بیش از دوره فعلی مدیریت شهری زمان می‌برد. اختلاف دیدگاه‌ها، کمبود منابع و تصمیم‌های بحث‌برانگیز درباره روش تأمین مالی، همه نشان می‌دهد که وعده تکمیل سریع بازسازی، فاصله زیادی با واقعیت دارد. اگر برنامه‌ای منسجم با منابع شفاف و مسئولیت‌پذیری نهادی وجود نداشته باشد، این پروژه می‌تواند سال‌ها ادامه پیدا کند و اثرات اجتماعی و شهری آن بر تهران ماندگار شود.