شورش در موگادیشو

به گزارش آتیه آنلاین، در میان اخبار بین الملل رخدادهای موگادیشو پایتخت سومالی از جمله مهمترین وقایع آفریقا در ۲۴ ساعت گذشته به شمار  می‌رود. این در حالی است که رسانه‌های رسمی سومالی با انتشار خبری اعلام کردند، پایتخت این کشور از صبح یکشنبه شاهد درگیری‌هایی بین نیروهای امنیتی مخالف تمدید دوره ریاست جمهوری محمد عبدالله فرماجو و نیز نیروهای طرفدار او بود. در ادامه تنش در موگادیشو که به دنبال اعتراض در تمدید دوره ریاست جمهوری در سومالی رخداد است نیروهای رمی ارتش این کشور در اعتراض به این تصمیم سیاسی از پایگاه‌های خود در بخش‌های مختلف منطقه «شبیلی» در مجاورت موگادیشو خارج شدند. در همین راستا سایت خبری «جوهر» سومالی در گزارشی مدعی شد، نیروهای ارتش سومالی در حالی که سوار برخوروهای رزمی بودند از مقرهای نظامی خارج شده و برای استقرار به نواحی شمالی پایتخت سومالی اعزام شدند.  از سوی دیگر برخی منابع آگاه در گفتگو با سازمان دیده بان حقوق بشر در آفریقا اعلام کردند، فرماندهی نیروهای شورشی تصمیم دارد با صدور بیانیه‌هایی موضع مخالف خود را با تمدید دوره ریاست جمهوری محمد عبدالله فرماجو در رسانه‌ها اعلام کند. حرکت موگادیشو به سوی بی ثباتی در حالی به عنوان تهدیدی جدی در سومالی مطرح است که خبرگزاری رویترز نیز به نقل از شاهدان عینی گزارش داد، صدای تیراندازی در شهر شنیده‌ شده است که حکایت از درگیری دو طرف حامیان و مخالفان رئیس‌جمهوری فعلی این کشور دارد. در ادامه گزارش رویترز آمده است، نیروهای وابسته به ارتش ملی سومالی مخالف تمدید ریاست‌جمهوری فرماجو پایگاه‌های خود در استان شبیلی مرکزی در جنوب شرقی کشور ترک کرده و وارد پایتخت شدند. درگیری‌هایی در حال حاضر بین نظامیان شورشی و نیروهای "دوفان" طرفدار آژانس اطلاعات و امنیت ملی در منطقه واگاس در مگادیشو درگرفته است اما نیروهای شورشی به پیشروی به سمت مرکز شهر ادامه می‌دهند. بر اساس آنچه در گزارش رسانه‌های داخلی سومالی منتشر شده است، شورشیان تسلط خود را بر تقاطعی در نزدیکی مقر آژانس اطلاعات و امنیت ملی مستحکم کرده‌اند و این در حالی است که سرهنگ سنی عبدالله، فرماندهی این نیروها را برعهده دارد. همچنین ژنرال اودوا یوسف راغب، فرمانده ارتش تلاش کرد این نیروها را به بازگشت به پایگاهایشان قانع کند اما این تلاش‌ها فایده‌ای‌ نداشت.  اما در این بین ریاست جمهوری سومالی نه تنها نظاره گر نبوده بلکه تصمیم گرفته نیروهای طرفدار خود را در تقاطع اصلی پایتخت مستقر کند تا با اتخاذ چنین تصمیمی بتواند دست برتر در کنترل پایتخت را داشته باشد.  از سوی دیگر شریف شیخ احمد و حسن شیخ محمود رهبری نیروهای مخالف و شورشی را برعهده دارند و توانسته‌اند بر اساس گزارش‌های میدانی با ایجاد ساختاری منظم اقداماتی هدفمند را در دستور کار قرار دهند. لازم به ذکر است که روابط میان عناصر مخالف و هردو شخص حاضر در مقام رهبری به شکلی در جریان است که مخالفان بدون هیج محدودیتی در همه ابعاد از رهبرانخود سرسختانه حمایت میکنند.  روابط جاری میان مخالفان و هردو شخص رهبری باعث شده تا برخی کارشناسان مسائل حوزه افریقا به ادامه تنش و رشد روزافزون این بحران معتقد باشند. به اعتقاد برخی تحلیلگران مسائل سومالی پافشاری محمد عبدالله فرماجو به مصوبه ریاست جمهوری میتواند پتانسیل باالقوه را در سومالی آزاد و آن را بالفعل کند. به عبارت ساده تر اتخاذ چنین تصمیمی میتواند صحنه داخلی در کشور سومالی را با یک بحران گسترده و ادامه دار همراه سازد. این در حالی است که سومالی به عنوان یکی از مهمترین معبرهای تردد و نقاط امن در حوزه اسکان و استقرار گروه های مسلح و سازمان های تروریستی همچون القاعده و داعش سالهای متمادی مورد استفاده بوده است. این مسئله با اوج گیری بحران تروریسم تکفیری در شامات با رشد چشمگیری همراه بوده و در حال حاضر بر اساس گزارش‌های منتشر شده از سوی مراکز ضد تروریسم در اروپا و آمریکا سومالی به عنوان یکی از نقاط عطف تروریستهای تکفیری مطرح است.  اما درگیری ها در موگادیشو با حمله نظامیان تحت فرمان فرماجو به اماکن استقراری عوامل حسن شیخ محمود، رئیس‌جمهوری سابق اوج گرفت. شیخ محمود که در دوره زمانی ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۷ مسئولیتریاست جمهوری سومالی را بر عهده داشته در توییتر نوشت: متاسفانه ارتش به مقر اقامت من حمله کرد. من بار دیگر نسبت به خطر سیاسی کردن پرونده امنیتی هشدار می‌دهم و فرماجو باید مسؤولیت عواقب این مساله را بپذیرد. روز ۱۲ آوریل، نمایندگان به قانونی رأی دادند که دوره ریاست جمهوری محمد عبدالله فرماجو را که ماه فوریه به پایان می‌رسید، دو سال دیگر تمدید کرد. باوجود فضای امنیتی حاکم بر موگادیشو خبرگزاری الصومال الجدید در گزارشی با اشاره به شرایط خاص پایتخت سومالی نوشت، بعد از تنش‌ها در موگادیشو، دولت سومالی خواستار توقف درگیری‌ها شده و پیشنهاد برگزاری نشستی برای حل بحران را داد. معترضان سومالیایی که در برخی خیابان‌های اصلی موگادیشو حضور یافته بودند، با سر دادن شعارهایی از جمله اینکه "دیکتاتور نمی‌خواهیم، فرماجو باید کنار برود و با تمدید مخالفیم" برکناری فرماجو، رئیس جمهوری این کشور را خواستار شدند. اما آنچه مورد توجه است تسلط شبه‌نظامیان وابسته به مخالفان و کنترل برخی محله‌های پایتخت از سوی آنها است.  در ادامه گزارش منتشر شده در خبرگزاری صومال الجدید آمده است، با کنترل این شبه‌نظامیان بر برخی محله‌ها و ایجاد نگرانی نسبت به شکل گیری دوباره درگیری‌ها میان گروه‌های مخالف، مردم شروع به فرار از خانه‌های خود کردند. همچنین این شبه‌نظامیان در پی درگیری‌هایی با ارتش سومالی، راه‌های ورودی به برخی محله‌های موگادیشو را مسدود و ادامه رفت‌وآمد در محورهای اصلی پایتخت محدود شده است. در اطلاعیه منتشر شده از سوی گروه های مسلح مخالف اعلام شده، شبه‌نظامیان و خودروهای مجهز به مسلسل آنها در خیابان‌های اصلی مستقر شده و در صورت کوچکترین اقدام تحریک آمیز از سوی نیروهای فرماجو آنها را هدف قرار میدهند.  این در حالی است که محمد حسین روبلی، نخست وزیر سومالی نیز در کنفرانس مطبوعاتی ضمن ابراز ناراحتی عمیق خود از ناامنی به وجود آمده در پایتخت، شرایط را فاجعه‌بار توصیف کرده و همه طرف‌ها را به حفظ ثبات و در نظر گرفتن مردم دعوت کرده و از نیروهای مسلح خواست به تعهدات خود پایبند بوده و از ساکنان موگادیشو حمایت کنند. در آخر باید خاطر نشان کرد که به اعتقاد برخی ناظران مسائل بین الملل اگر سومالی در کنترل و مدیریت بحران کنونی کارنامه قابل قبولی کسب نکند باید برای بار دیگری شاهد بروز خشونت‌های افراطی در سرتاسر مختصات این کشور بود. این جغرافیا بر اساس اسناد منتشر شده پتانسیل قابل  توجهی را در ایجاد  بحران های داخلی آنهم از نوع مسلحانه دارد که همین شاخص میتواند به عنوان مهمترین عامل در عدم ادامه شرایط کنونی از سوی ساختار سیاسی و محمد فرماجو مورد توجه قرار گیرد.  گزارش: اردشیر حبیبی