سیگار و قلیان، تفریحی که زنانه شد

اگر زمانی سیگارکشیدن برای زنان امری زشت و قبیح تلقی می‌شد امروزه سیگار کشیدن معناهای دیگری همچون نماد روشنفکری، جذابیت، قدرت و مواردی از این دست یافته که گویی متفاوت و حتی متضاد با ارزش‌های سنتی است. مصرف مواد دخانی علی الخصوص قلیان به حدی عادی انگاشته شده که کافی است یک روز تعطیل را به پارک یا کنار ساحل یا رودخانه ای برویم و نوع و سبک تفریحات خانواده را به نظاره بنشینیم تا بساط قلیان را در سبد تفریحی خانواده های ایرانی مشاهده کنیم. نعنا و سیب و دوسیب، پرتقال خامه، بلوبری و آدامس دارچین است که دست به دست می‌چرخد و تعارف می‌شود و به عنوان نوعی تشریفات ویژه پذیرایی جای خود را در خانواده‌ها باز کرده است. کم شدن باورها و ارزش های اعتقادی، سنتی و مذهبی و تزلزل ارزش های خانواده ها در کم شدن باورها و ارزش های جامعه و تغییر نوع تفریحات خانواده زنگ خطری است که هر سال بلندتر از پیش به گوش می‌رسد.   وقتی ارزش های فرهنگی خانواده ها در حال کم رنگ شدن باشد باید منتظر رفتارهای ناهنجار ازسوی دیگر اعضای خانواده علی الخصوص زنان و دختران جوان هم باشیم دراین بین نقش رسانه ها، تبلیغات و هم نشینان هم بی تاثیر نیست. بر اساس این گزارش، آمارها نشان می دهد، تجربه مصرف قلیان  در میان دختران دانش‌آموز و دانشجو تا ۳۵ برابر افزایش یافته که زنگ هشداری برای خانواده‌هاست. آن‌ها همسران و مادران آینده هستند و با مصرف قلیان سلامت خود و اطرافیان را به خطر می اندازند.    در این خصوص رئیس دبیرخانه ستاد کشوری کنترل دخانیات وزارت بهداشت در گفتگو با آتیه آنلاین از افزایش ۵۷  درصدی مصرف قلیان در زنان خبر می دهد و طبق امار می گوید : مصرف قلیان در سال های اخیر ۵۷ درصد بین زنان و ۱۷ درصد بین مردان افزایش داشته و در مجموع، آمارها  ۲۸ درصد افزایش روزانه قلیان را نشان می دهد که زنگ خطری برای حوزه سلامت و سایر حوزه‌های مرتبط با بحث‌های توسعه‌ای است.   مهندس بهزاد ولی زاده  با اشاره به مطالعه ای که در گروه سنی ۱۵-۱۳ سال در سال ۹۵ انجام شده است، اضافه می کند : در بین دختران مصرف سیگار بالای ۱۰۰ درصد افزایش نسبت به سال ۸۶، افزایش داشت  که از ۹، ۰ به ۲ درصد رسیده یعنی بیش از دو برابر شده است. در پسران این آمار با کمی کاهش از ۵ درصد به ۸، ۴ دهم درصد رسیده است. وی معتقد است : یکی از دلایل افزایش مصرف سیگار در بین نوجوانان دختر ۱۳ تا ۱۵ ساله  غیر از بحث‌های مرتبط به این گروه سنی همچون بلوغ، جذابیت بسته بندی سیگارها و سیگارهای باریکی است  که تولید می‌شود وهمچنین  تعابیر گمراه‌کننده‌ایی است که روی پاکت سیگار و تنباکو درج می شود و باعث می‌شود که افراد به خصوص دختران جوان احساس کنند که مصرف این سیگارهای باریک باعث لاغر شدنشان می‌شود و یک کلاس خاص اجتماعی را برای خود تصور می کنند که ما از وزارت صنعت درخواست کردیم که نسبت به بسته‌بندی ساده این محصولات اقدام کنند و هرگونه تعابیر گمراه‌کننده روی این بسته‌ها را حذف کنند. نتایج پژوهش‌های مختلف حاکی از آن است که مصرف سیگار در بین زنان و دختران در پایتخت دارای عللی اجتماعی است که متغیرهایی مانند هنجارشکنی، رهایی از فشار عصبی، تبعیت از مد و سیگاری بودن همسر بر آن مؤثر است، از آنجا که استعمال دخانیات مانند سیگار و قلیان زمینه را برای روی آوردن افراد به ویژه نسل جوان به مواد مخدر فراهم می‌آورد، مصرف قلیان و سیگار را می‌توان عاملی برای گرایش زنان به مواد افیونی نیز قلمداد کرد.   همچنین این تحقیقات نشان می‌دهد که عواملی همچون افزایش میزان اعتقادات دینی، وضعیت تأهل و نگرش منفی نسبت به مصرف سیگار کاهش گرایش به مصرف سیگار را به دنبال دارد. طبق گزارش جنسیتی سازمان بهداشت جهانی در مورد سیگار در سال ۲۰۲۰ حدود ۲۰۰ میلیون نفر از یک میلیارد سیگاری در جهان را زنان تشکیل می‌دهند و نکته حائز اهمیت اینکه صنعت تنباکو در جهان با توجه به اینکه بازار خود را در میان مردان پیدا کرده با تغییر مسیر برای افزایش وسعت بازار خود، زنان را به شدت هدف قرار داده است. اکنون سیگارهایی فقط برای مصرف زنان به بازارهای جهانی گسیل شده است. پزشکان می‌گویند استعمال دخانیات در زنان بیشتر از مردان آسیب‌پذیری دارد و اختلال در چرخه قاعدگی، اختلال در باروری، حاملگی خارج رحمی به دلیل مصرف سیگار، یائسگی زودهنگام، سرطان دهانه رحم و سرطان پستان، همه از پیامدهای مصرف سیگار است. همچنین نتایج بسیاری از تحقیقات تائیدکننده این علایم و نشانه‌ها در افراد سیگاری و غیرسیگاری است. گزارش سازمان بهداشت جهانی نشان می‌دهد از بیش از ۵ میلیون نفری که سالیانه جان خود را در اثر استعمال سیگار از دست می‌دهند ۱.۵ میلیون نفر زن هستند که ۷۵ درصد آنها در کشورهای کم‌ یا متوسط درآمد زندگی می‌کنند. کارشناسان این سازمان معتقدند اگر کشورها توجه نکنند، تا سال ۲۰۳۰ سیگارکشیدن می‌تواند عامل مرگ دست‌کم ۸ میلیون نفر در سال باشد که ۲.۵ میلیون نفر از آنها را زنان تشکیل می‌دهند. گزارش از: فهیمه محمدخانی