فرصتی برای رهایی از تنش

به گزارش آتیه‌آنلاین، از ۱۶ آوریل به مدت ۱۰ روز، شماری از مقام‌ها و سیاست‌مداران دخیل در اوضاع افغانستان درباره پیشبرند روند صلح در این کشور به بحث و تبادل نظر می‌نشینند.   نشست تعیین‌کننده طی روزهای اخیر، «ند پرایس»، سخنگوی وزارت خارجه آمریکا در کنفرانسی خبری اعلام کرد، برنامه‌ریزی برای برگزاری کنفرانسی در استانبول جهت سرعت بخشیدن به روند صلح افغانستان ادامه دارد و این نشست با مشارکت گسترده بین‌المللی برگزار خواهد شد. وی افزود که «زلمای خلیل‌زاد»، نماینده ویژه آمریکا در امور افغانستان در دوحه با طرف‌های پیگیر اوضاع این کشور جهت رسیدن به راه‌حلی سیاسی در ارتباط است. ند پرایس گفت که کنفرانس استانبول با هدف تکمیل مذاکرات دوحه و پیشبرد مذاکرات میان طرف‌های افغان خواهد بود. در حالی که روند صلح افغانستان وارد مرحله حساسی شده، ترکیه در حال آمادگی برای میزبانی کنفرانس صلح است که با کنفرانس بن (۲۰۰۱) مقایسه می‌شود، نشستی که اساس نظام جدید افغانستان را پایه‌گذاری کرده بود. با بازگشت آمریکا به چندجانبه‌گرایی در روابط بین‌المللی پس از روی کار آمدن «جو بایدن»، رئیس‌جمهوری آمریکا نقش بازیگران منطقه‌ای در صلح افغانستان بیش از گذشته پررنگ‌تر شده، نگاه‌ها بیشتر به سمت آنکارا دوخته شده است. گفتنی بوده که ترکیه از کشورهای مهم اسلامی است و در دو دهه اخیر سربازانش را به افغانستان فرستاده است. این نشست به‌رغم مهم بودنش، حتی پیش از شروع با بحران روبرو شده است. گروه طالبان اعلام کرده که این گروه آماده نیست تا روز جمعه ۱۶ آوریل در نشست صلح استانبول شرکت کند. «محمد نعیم»، سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در قطر طی گفت‌وگو با بی‌بی‌سی گفت: «موضع طالبان پیرامون شرکت در کنفرانس استانبول به تاریخ ۱۶ ماه آوریل این است که در این تاریخ مشارکت نخواهیم کرد.» وی افزود: «البته موضوع تحت بررسی قرار دارد و مذاکرات و مشورت‌ها در جریان است. هرگاه در نتیجه مشورت‌ها و بررسی‌ها نتیجه دیگری صورت گرفت، آن را با مردم شریک خواهیم شد.» طالبان توضیحی نداده که چرا نمایندگان آن نمی‌توانند در این تاریخ در نشست استانبول شرکت کنند، اما پیشتر منابعی گفته بودند که این گروه تاکید دارد که نشست استانبول پس از ماه رمضان برگزار شود. این در حالی است که بنا به گزارش‌ها، آمریکا بر برگزاری این نشست تا پیش از پایان ماه آوریل تاکید داشته، چراکه براساس موافقت‌نامه آمریکا و طالبان، این کشور ملزم است نیروهای خود را تا ۳۰ این ماه به صورت کامل از افغانستان خارج کند. این نکته را نیز باید در نظر گرفت که ‌جو بایدن در نخستین کنفرانس خبری از زمان آغاز به کارش گفته بود که «خیلی دشوار» است که مهلت اول مه برای خروچ نیروهای این کشور از افغانستان «به دلایل فنی» عملی کرد. اما، وی تاکید کرد که کشورش قصد ندارد برای مدت طولانی در افغانستان بماند. از سوی دیگر، طالبان نیز هشدار داده بود که هرگونه تخطی از مفاد توافق دوحه با واکنش شدید این گروه همراه خواهد بود.   رایزنی‌های پایانی تنها چند روز مانده به برگزاری کنفرانس صلح استانبول، رایزنی‌ها و مذاکرات فشرده‌ای در جریان است تا بلکه این نشست به نتیجه‌ای ملموس رسیده و بتواند راه‌حلی برای بن‌بست فعلی ارائه کند. یک مقام آگاه در وزارت خارجه ترکیه به خبرگزاری اسپوتنیک گفت که «مولود چاووش‌اوغلو» وزیر خارجه ترکیه شامگاه دوشنبه با «آنتونی بلینکن» همتای آمریکایی خود تلفنی گفت‌وگو کرد. طبق اظهارات این مقام آگاه، «وزیر خارجه ترکیه با همتای آمریکایی خود گفت‌وگوی تلفنی سازنده و مفیدی داشت و دو طرف در این تماس پیرامون فرآیند صلح در افغانستان و تمهیدات لازم برای برگزاری کنفرانس در استانبول و همچنین سایر موضوعات مربوط به سوریه و خاورمیانه بحث و تبادل نظر کردند.» از سوی دیگر، مقامات افغان روز شنبه گفتند که زلمای خلیلزاد با رهبران این کشور در کابل دیدار کرده است. کنفرانس مهم صلح در ترکیه محور گفت‌وگوی خلیل‌زاد را با «محمد اشرف غنی»، رئیس‌جمهوری افغانستان و «عبدالله عبدالله»، رئیس شورای مصالحه ملی این کشور بوده است. ارگ ریاست جمهوری افغانستان طی بیانیه‌ای اعلام کرد که که خلیلزاد و غنی در مورد روند صلح و آمادگی برای گفت‌وگوهای آینده در استانبول صحبت کردند. در بیانیه ارگ ریاست‌جمهوری افغانستان توضیحات بیشتری در این رابطه ارائه نشد.   طرف افغان هم به نظر می‌رسد که تاکید بسیاری بر ماهیت مثبت این نشست دارد. ماه گذشته میلادی، عبدالله عبدالله عنوان کرد که نشست پیش‌رو صلح افغانستان در ترکیه سرنوشت این کشور را رقم خواهد زد. عبدالله در مصاحبه با شبکه بی‌بی‌سی گفت که دولت افغانستان با آمادگی در مورد محتوای مذاکرات به نشست ترکیه می‌رود. همچنین اشرف غنی نیز اعلام آمادگی کرده بود که در صورت نتیجه‌بخش بودن مذاکرات صلح در استانبول، این کشور می‌تواند به‌زودی شاهد انتخابات زودهنگام باشد، امری که البته عبدالله هم به آن واکنش نشان داد. عبدالله در مورد طرح ‌رئیس‌جمهوری افغانستان برای انتخابات زودهنگام که گفته شده قرار است در نشست استانبول ترکیه ارائه کند، گفت: «برای رسیدن به آینده مطلوب باید راهی را طی کنیم، اگر طالبان آمادگی داشته باشد سرنوشت توسط مردم تعیین شود و می‌توانیم مستقیما به سمت انتخابات زودرس برویم.» از سوی دیگر، «امرالله صالح»، معاون اول ریاست جمهوری افغانستان در گفت‌وگو با آسوشیتد پرس اعلام کرد که نشست صلح استانبول برای افغانستان، کنفرانس بن دوم نخواهد بود.   وی گفت: «کنفرانسی که قرار است در کشور دوست و همکیش ما ترکیه برگزار شود، هیچ شباهتی از دید محتوا و رسالت با نشست بن که در سال ۲۰۰۱ در کشور آلمان دایر گردید، نخواهد داشت.» در نشست بن، دولت انتقالی روی کار آمد که رهبری جدیدی برای افغانستان تعیین کرد. صالح در ادامه عنوان کرد که افغانستان امروز با کشور دیروز تفاوت دارد. وی افزود: «صلح باید تایید قلب و ذهن مردم افغانستان را از مجرای مشخص آن، یعنی لویه جرگه و انتخابات، با خود داشته باشد.» نشست ترکیه به یقین یک فرصت بسیار مهم و نادر است تا بتوان فضای جنگ را به فضای گفتمان و تفاهم مبدل ساخت. می‌توان چنین استدلال کرد که اهمیت این نشست در آن است که تمام کشورهای جهان که ربط و نفع یا دخلی در قضیه افغانستان دارند، آن را از نزدیک حمایت و رصد می‌کنند. باید منتظر ادامه تحولات تا روز جمعه و نتایج بعدی آن ماند.  گزارش: فرزاد سیف‌نیا