مرگ روزانه ۷۵۰۰ کارگر در جهان؛ استراتژی «چشم‌انداز صفر» برای مهار حوادث کار

حوادث و بیماری‌های ناشی از کار با ثبت سالانه ۲.۷ میلیون قربانی و ۳۷۴ میلیون آسیب‌دیده در جهان، از یک چالش صرفاً صنعتی به بحرانی عمیق برای پایداری صندوق‌های بیمه‌ای و اقتصاد کشورها بدل شده است. در همین راستا، مدیرکل امور بین‌الملل سازمان تأمین‌اجتماعی با تأکید بر لزوم تغییر رویکرد از «جبران خسارت» به «پیشگیری فعال»، پیوستن به پویش جهانی «چشم‌انداز صفر» (Vision Zero) را راهبردی سودآور و کلیدی برای صیانت از نیروی کار و کاهش هزینه‌های درمانی و غرامتی دانست.

ابعاد پنهان یک بحران جهانی؛ هر روز ۷۵۰۰ قربانی شغلی

بر اساس تازه‌ترین ارزیابی‌های سازمان بین‌المللی کار (ILO)، روزانه بیش از ۷ هزار و ۵۰۰ نیروی کار در سراسر جهان بر اثر حوادث یا بیماری‌های شغلی جان خود را از دست می‌دهند. این حجم از مخاطرات انسانی و ثبت صدها میلیون آسیب‌دیدگی پایدار در طول سال نشان می‌دهد که امنیت شغلی دیگر موضوعی محدود به چارچوب‌های فنی کارگاهی نیست؛ بلکه متغیری کلیدی با تبعات سنگین مالی، اجتماعی و بار بیمه‌ای برای دولت‌ها و کارفرمایان است.

دگرگونی بازار کار و پیچیدگی‌های ایمنی نوین

حسین مشیری‌تبریزی، مدیرکل امور بین‌الملل سازمان تأمین‌اجتماعی، با اشاره به تحولات پرشتاب اقتصادی تصریح کرد: تغییرات ساختاری بازار کار از جمله گسترش مهاجرت‌های شغلی، تحولات جمعیتی، شتاب‌گیری فناوری‌های نوین و رشد مشاغل مبتنی بر پلتفرم‌های اینترنتی و دورکاری، لایه‌های جدید و پیچیده‌ای از مخاطرات بهداشت حرفه‌ای را به همراه آورده است؛ چالش‌هایی که روش‌های سنتی بازرسی و کنترل کارگاهی پاسخگوی آن‌ها نیست.

وی با تبیین کارکرد پویش بین‌المللی «چشم‌انداز صفر» تأکید کرد:

«این پویش صرفاً یک شعار نمادین نیست، بلکه نقشه‌راهی راهبردی و بلندمدت است که بر سه ضلع هم‌پوشان “ایمنی”، “سلامت” و “رفاه” نیروی کار تمرکز دارد. مزیت بنیادین این رویکرد، انعطاف‌پذیری عملیاتی آن است؛ به‌گونه‌ای که هر بنگاه اقتصادی می‌تواند متناسب با زنجیره ارزش و ریسک‌های اختصاصی خود، برنامه‌های پیشگیرانه را بومی‌سازی کند.»

تغییر ریل تأمین‌اجتماعی: از غرامت‌محوری تا پیشگیری هوشمند

مشیری‌تبریزی با اشاره به جایگاه سازمان تأمین‌اجتماعی ایران در هیأت‌رئیسه اتحادیه بین‌المللی تأمین‌اجتماعی (ISSA) از گام‌های عملیاتی برای انتقال این الگو به ساختار صنعتی کشور خبر داد. این اقدامات شامل ترجمه استانداردهای بین‌المللی، بومی‌سازی تجارب موفق جهانی، برگزاری وبینارها و نشست‌های تخصصی مشترک با وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی و بهره‌گیری از تجربه شرکت‌های پیشرو — نظیر شرکت ملی صنایع مس ایران به‌عنوان تنها عضو ایرانی این پویش — بوده است.

مدیرکل امور بین‌الملل سازمان تأمین‌اجتماعی با تکیه بر یافته‌های پژوهشی بین‌المللی خاطرنشان کرد:

«بررسی‌های اتحادیه بین‌المللی تأمین‌اجتماعی اثبات کرده که هر یک واحد سرمایه‌گذاری هدفمند در حوزه ایمنی و بهداشت شغلی، بازدهی اقتصادی بیش از دو برابری به همراه دارد. راهبرد نوین نظام‌های بیمه‌ای دنیا عبور از پرداخت منفعلانه مستمری و غرامت نقص عضو، و حرکت به‌سوی سرمایه‌گذاری بر بازتوانی و پیشگیری ریشه‌ای است.»

کلان‌داده‌ها؛ اهرم بیمه برای مهار نقاط حادثه‌خیز کشور

مشیری‌تبریزی در پایان یادآور شد که سازمان تأمین‌اجتماعی به پشتوانه دسترسی به پایگاه جامع داده‌های بیمه‌شدگان و کارگاه‌های سراسر کشور، ظرفیتی استراتژیک برای پایش دقیق ریسک‌ها دارد. تحلیل این داده‌ها امکان شناسایی کانون‌های پرخطر و ریل‌گذاری برنامه‌های ملی پیشگیری را فراهم می‌کند؛ افقی مشترک که ضامن بقای نیروی کار ماهر، پایداری منابع بیمه‌ای و تاب‌آوری چرخه تولید ملی خواهد بود.