به گزارش آتیه آنلاین؛ ساعت صفر تغییر قیمت بنزین رسید؛ از بامداد ۱۷ شهریور، نرخ سوم بنزین دو برابر میشود و از ۵ هزار تومان به ۱۰ هزار تومان میرسد؛ تصمیمی که همزمان با ادامه بحثها درباره ناترازی تولید و مصرف و هزینه تأمین بنزین کشور اجرا خواهد شد، با این حال، سهمیههای اول و دوم و قیمت آنها تغییری نمیکند و دولت تأکید دارد افزایش قیمت تنها شامل مصرف مازاد بر سهمیههای تعیینشده میشود.
کرامت ویسکرمی، معاون وزیر نفت در امور پالایش و پخش و مدیرعامل شرکت ملی پخش فرآوردههای نفتی، درباره اجرای نرخهای جدید اعلام کرده است که از بامداد ۱۷ شهریور، تنها نرخ سوم بنزین افزایش یافته و نرخهای اول و دوم بدون تغییر باقی میماند. بر این اساس، سهمیه نخست خودروهای شخصی همچنان ۶۰ لیتر با قیمت هر لیتر هزار و 500 تومان و سهمیه دوم ۵۰ لیتر با قیمت سه هزار تومان است. سهمیه موتورسیکلتها نیز تغییری نکرده و به ترتیب ۲۵ و ۲۰ لیتر در نظر گرفته شده است. ویسکرمی همچنین تأکید کرده است که کارتهای سوخت جایگاهها همچنان در دسترس مردم قرار دارند و محدودیتی برای استفاده از آنها ایجاد نشده است. به گفته او، هدف از سیاستگزاری جدید افزایش استفاده از کارت سوخت شخصی و کاهش وابستگی به کارتهای جایگاههاست.
آنطور که معاون وزیر نفت گفته است، سهمیههای اول و دوم در مجموع حدود ۸۵ درصد نیاز مصرفکنندگان را پوشش میدهد و حدود ۱۵ درصد از مصرف ممکن است به کارت جایگاهها یا نرخ سوم مربوط شود. ویسکرمی با اشاره به تغییر الگوی استفاده از کارتهای سوخت گفته که پیش از اجرای اصلاحات، حدود ۴۳ درصد سوختگیریها با کارت جایگاهها و ۵۷ درصد با کارتهای شخصی انجام میشد، اما پس از اجرای سیاستهای جدید، سهم کارت جایگاهها به حدود ۲۶ درصد کاهش یافته است. او همچنین توضیح داده است که برخی خودروهای خارجی و خودروهایی که در چارچوب اصلاحات سال گذشته در گروههای خاص قرار گرفتهاند، سهمیه نرخ سوم را روی کارت شخصی دریافت میکنند و بنابراین امکان سوختگیری با نرخ ۱۰ هزار تومان از طریق کارت شخصی را دارند.
تغییر نرخ بنزین در شرایطی اجرا میشود که فاصله میان تولید و مصرف این فرآورده در سالهای اخیر به یکی از مسائل مهم حوزه انرژی تبدیل شده است. محمدصادق عظیمیفر، مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی، گفته است مصرف بنزین پس از دوران کرونا افزایش پیدا کرد و از سال ۱۴۰۰ به طور متوسط سالانه حدود شش درصد رشد داشته است. در مقابل، تولید با همین سرعت افزایش پیدا نکرده است. بر اساس آمار اعلامشده از سوی او، در پنج ماه نخست امسال متوسط مصرف روزانه بنزین حدود ۱۳۲ میلیون لیتر بوده، در حالی که متوسط تولید پالایشگاهی و غیربالایشگاهی حدود ۱۲۲ میلیون لیتر در روز بوده است؛ بنابراین به طور میانگین روزانه حدود ۱۰ میلیون لیتر کسری وجود داشته که از طریق واردات تأمین شده است.
به گفته او پس از راهاندازی پالایشگاه ستاره خلیج فارس در سال ۱۳۹۶، پالایشگاه جدیدی به ظرفیت کشور اضافه نشده است. هرچند در سالهای اخیر به کمک افزایش خوراک پالایشگاهها، استفاده از ظرفیتهای استفاده نشده تولید بنزین، اصلاح فرآیندها و تعمیرات اساسی، تولید افزایش پیدا کرده و به بالاترین سطح تاریخی خود رسیده است.
بر اساس توضیحات مدیرعامل شرکت ملی پالایش و پخش، ناترازی بنزین را نمیتوان تنها به افزایش تعداد خودروها یا رفتار مصرفکنندگان نسبت داد و یکی از عوامل مهم، کاهش استفاده از گاز فشرده طبیعی یا همان سی.ان.جی (CNG) است.
مصرف این نوع گاز که در سالهای ۱۳۹۹ و ۱۴۰۰ حدود ۲۴ میلیون مترمکعب در روز بود، به حدود ۱۵ تا ۱۶ میلیون مترمکعب کاهش پیدا کرده است. به گفته عظیمیفر، کاهش فاصله قیمتی میان سی.ان.جی و بنزین باعث شده بخشی از تقاضا دوباره به سمت بنزین منتقل شود.از سوی دیگر، فرسودگی بخشی از ناوگان و مصرف بالای خودروهای داخلی نیز در افزایش مصرف بنزین نقش دارد. به همین دلیل، مسئله ناترازی از نگاه مسئولان تنها با افزایش تولید یا تغییر قیمت قابل حل نیست و مدیریت مصرف و استفاده بیشتر از سوختهای جایگزین نیز اهمیت دارد.
در کنار سیاست دولت برای افزایش نرخ سوم، عباس کاظمی، مدیرعامل پیشین شرکت ملی پالایش و پخش فرآوردههای نفتی، بر استفاده از ظرفیتهای موجود سی.ان.جی تأکید کرده است. او به خبرگزاری ایلنا گفته است که حدود ۲۵ میلیون مترمکعب ظرفیت CNG در کشور بلااستفاده مانده و فعال کردن این ظرفیت میتواند بخشی از کسری بنزین را جبران کند. به گفته کاظمی، استفاده از این ظرفیت میتواند ماهانه حدود ۷۵۰ میلیون لیتر صرفهجویی در مصرف بنزین ایجاد کند. کاظمی همچنین توسعه شبکه گاز مایع یا همان ال.پی.جی ( LPG) را یکی دیگر از راههای تأمین بخشی از نیاز سوختی کشور دانسته و معتقد است در شهرهای دارای پالایشگاه میتوان از ظرفیت موجود LPG استفاده کرد.
ویسکرمی درباره افرادی که کارت سوخت شخصی ندارند نیز گفته است تولید کارت افزایش یافته و متقاضیان میتوانند از طریق دفاتر پلیس+۱۰ درخواست کارت بدهند. به گفته او، در برخی موارد کارت حتی ظرف یک روز صادر و سپس از طریق پست ارسال میشود.
معاون وزیر نفت تأکید کرده است که افزایش نرخ سوم به معنای حذف کارتهای جایگاهها نیست و این کارتها همچنان برای مواقع مورد نیاز در جایگاهها وجود خواهند داشت؛ با این حال سیاست وزارت نفت حرکت به سمت استفاده بیشتر از کارت شخصی است.
قیمت و سهمیه بنزین در سالهای مختلف چند بار تغییر کرده و دولتها از سهمیهبندی، تغییر نرخها و اصلاح نحوه توزیع سوخت به عنوان ابزارهایی برای مدیریت مصرف و تأمین بنزین استفاده کردهاند، اما امروز تغییر قیمت بنزین در شرایطی اجرا شده که کشور با فاصله میان تولید و مصرف، نیاز به واردات و افزایش هزینه تأمین این فرآورده روبرو است. نرخ ۱۰ هزار تومانی فعلا تنها مشمول نرخ سوم میشود و سهمیههای اصلی بدون تغییر باقی ماندهاند، اما تداوم ناترازی نشان میدهد که در کنار سیاست قیمتی، افزایش ظرفیت تولید، مدیریت مصرف و فعال کردن سوختهای جایگزین نیز برای تأمین پایدار بنزین اهمیت دارد.
