سه زخم کهنه بر پیکر تخت‌جمشید؛ از فرونشست تا کمبود آب

به گزارش آتیه آنلاین، پایگاه جهانی تخت‌جمشید در کنار اقدامات مرمتی و حفاظتی، با چالش‌هایی روبه‌روست که می‌تواند آینده این میراث جهانی را تحت تأثیر قرار دهد. محمدجواد جعفری، مدیر پایگاه جهانی تخت‌جمشید، سه چالش اصلی این مجموعه را فرونشست زمین، توسعه حریم شهری مرودشت و دسترسی به آب پایدار عنوان کرده است.

به گزارش ایرنا، تخت‌جمشید و شهر باستانی پارسه بخشی از تاریخ و هویت ایران به شمار می‌روند و حفاظت از این مجموعه با توجه به جایگاه آن، مسئولیتی فراتر از یک موضوع محلی است. با این حال، به گفته مدیر پایگاه جهانی تخت‌جمشید، برخی مشکلات همچنان ادامه دارد و برای حل آنها همکاری دستگاه‌های مختلف ضروری است.

فرونشست همچنان ادامه دارد

جعفری با اشاره به وضعیت حریم تخت‌جمشید و نقش‌رستم گفت فرونشست زمین همچنان در این مناطق فعال است و هر سال چاله‌های جدیدی در حریم این آثار بررسی و مستندنگاری می‌شود. به گفته او، امسال نیز چاله‌های جدیدی در این محدوده مشاهده شده است.

او در عین حال از ادامه کشت محصولات آب‌بر در زمین‌های کشاورزی پیرامون تخت‌جمشید انتقاد کرد و گفت امسال نیز محصولاتی مانند برنج و ذرت در این زمین‌ها کشت شده، در حالی که به گفته او، اقدام مؤثری از سوی آب منطقه‌ای و جهاد کشاورزی برای جلوگیری از کشت و برداشت آب در این پهنه انجام نشده است.

علی نیک‌عهد، مدیرکل زمین‌شناسی و اکتشافات معدنی جنوب کشور نیز دلیل اصلی فرونشست را برداشت بی‌رویه آب از آبرفت‌ها عنوان کرده است. به گفته او، طی دهه‌های اخیر میزان برداشت آب از سفره‌های آبرفتی از میزان تغذیه آنها بیشتر شده و با عمیق‌تر شدن چاه‌های کشاورزی، شرایط برای فرونشست زمین فراهم شده است.

توسعه شهری در مجاورت پارسه

چالش دیگر، طرح جامع شهر مرودشت است. جعفری می‌گوید این طرح بدون ملاحظات میراث فرهنگی در حال پیشرفت است و بر اساس آن، شهرک مهدیه که در حریم درجه یک تخت‌جمشید قرار دارد، به عرصه شهر مرودشت افزوده خواهد شد.

به گفته او، اجرای این طرح می‌تواند باعث اتصال عرصه شهری مرودشت به شهر تاریخی پارسه شود و در بلندمدت نگرانی‌هایی درباره آسیب‌های جبران‌ناپذیر به این میراث ایجاد کند.

طرح جامع شهری مرودشت طی سال‌های گذشته چند بار با مخالفت شورای راهبردی پایگاه‌های میراث جهانی پارسه ـ پاسارگاد و وزارت میراث فرهنگی روبه‌رو شده، اما به گفته جعفری، این طرح از نیمه اردیبهشت دوباره در دستور کار قرار گرفته است.

تخت‌جمشید با مشکل آب روبه‌روست

مدیر پایگاه جهانی تخت‌جمشید همچنین تأمین آب پایدار را یکی دیگر از مشکلات اصلی این مجموعه دانست. به گفته جعفری، آب مورد نیاز تخت‌جمشید که از سد درودزن تأمین می‌شد، پس از سه ماه دوباره قطع شده است.

اکنون منابع آب مجموعه شامل دو اینچ آب از یک چاه شیرین و یک اینچ آب از چاه شور است که به گفته او، استفاده از آب شور نیز تبعات منفی به همراه دارد.

جعفری تأکید کرد با توجه به ادامه فرونشست، کمبود آب و تهدیدهای ناشی از توسعه شهری، تأمین آب شرب پایدار، مدیریت کشت در دشت و حفاظت از حریم درجه یک تخت‌جمشید نیازمند همکاری و هم‌افزایی دستگاه‌های مرتبط است.