شهرکی میان سه بزرگراه؛ فشاری که نفس مردم را بریده است

۲۶ سال گذشته و هنوز هزاران خانوار در شهرک شهید بروجردی سند رسمی خانه‌هایشان را ندارند. در محله‌ای که از سه طرف با بزرگراه‌های بعثت، آزادگان و امام‌علی محصور شده، خانه‌ها قد کشیده‌اند، اما سرانه‌های آموزشی، ورزشی و درمانی همچنان در زمین مانده است.اهالی می‌گویند: این‌جا بین سه بزرگراه گیر کرده‌ایم، نه فضای بازی داریم، نه نانوایی، نه مدرسه درست‌وحسابی. فقط برج می‌سازند.

در بازدید اخیر ناصر امانی و مهدی عباسی، دو عضو شورای شهر تهران، از این محله، فهرست بلندبالایی از مشکلات خوانده شد؛ از وضعیت بلاتکلیف مالکیت تا تراکم‌های بی‌وقفه، از کمبود روشنایی شبانه تا تجمع کارتن‌خواب‌ها در حاشیه جنوبی شهرک.شهرک شهید بروجردی در ناحیه ۳ منطقه ۱۵ شهرداری تهران، محدوده‌ای حدود ۴۰ هکتار با جمعیتی نزدیک به ۲۰ هزار نفر دارد. خیابان‌های باریک، کوچه‌هایی در دل سه بزرگراه و خانه‌هایی با عمر بین ۳ تا ۲۵ سال. بخش قدیمی شهرک فرسوده و فشرده است و بخش جدید، با برج‌های تازه‌ساز اما بی‌پایان‌کار، چهره‌ای ناهماهنگ و پرازدحام دارد.

دسترسی اصلی محله از بزرگراه بعثت است؛ در روزهای تعطیل، ترافیک سنگین تا نیمه‌شب در خیابان‌های داخلی قفل می‌شود. اما ترافیک فقط یکی از مشکلات است؛ بحران اصلی، سند نداشتن خانه‌هاست.ناصر امانی در گزارش خود به شورای شهر گفت:بیش از ۲۶ سال از ساخت این مجموعه می‌گذرد اما برای بیشتر واحدها پایان‌کار تفکیکی و سند رسمی صادر نشده سه نهاد، شامل دو بنیاد و یک وزارتخانه، در ساخت اولیه نقش داشته‌اند، اما فقط یکی از آن‌ها برای حل مشکلات پاسخگو بوده است.

از نگاه او، رعایت‌نشدن اصول شهرسازی و ایمنی، بدهی‌های انباشته به شهرداری و تخلفات سازندگان، علت اصلی این بلاتکلیفی است.

با وجود این نابسامانی‌ها، پروژه‌های جدید یکی پس از دیگری در حال اجرا هستند:پروژه ۱۸۶ واحدی،مجتمع‌های «صدرا»، «نیلوفر» و «امین» با حدود ۶۰۰ واحد دیگرو فاز پنجم با هزار واحد تازه.

تحلیل شهرداری منطقه نشان می‌دهد که اگر این ساخت‌وسازها متوقف نشود، تراکم جمعیت در محله سه برابر میانگین تهران خواهد شد؛ رقمی که می‌تواند بحران خدمات شهری را به نقطه انفجار برساند.

برآوردها نشان می‌دهد محله با ۴۹ کمبود سرانه خدماتی روبه‌روست؛ از مدرسه و درمانگاه گرفته تا مجموعه فرهنگی و فضای ورزشی. آموزش‌وپرورش اعلام کرده که نیاز آموزشی این محله از طریق مدارس مشیریه تأمین می‌شود؛ تصمیمی که به‌گفته اهالیروی کاغذ معنا دارد اما در عمل غیرممکن است.

مدرسه‌ای که تازه ساخته‌اند، سازه‌ای سوله‌مانند است؛ بدون حیاط، در میان برج‌ها، جایی که بچه‌ها زنگ تفریح به دیوار پناه می‌برند تا دیده نشوند. درمانگاه محله هم به‌جای شبانه‌روزی بودن، تنها ۱۲ ساعت در شبانه‌روز فعال است.

در حوزه ورزشی تنها مجموعه موجود خصوصی است و ورود مردم به آن ممنوع. زمین ورزشی قبلی تخریب شده تا برج جدید بسازند. از میان خواسته‌های ساده مردم، احداث نانوایی و روشنایی معابر هم هنوز بی‌پاسخ مانده است.

بروجردی نه فقط با تراکم، بلکه با آلودگی صوتی، هوایی و زیست‌محیطی دست‌وپنجه نرم می‌کند. در حاشیه جنوبی، میان نخاله‌ها و تراشه‌های آسفالت، چادرهایی دیده می‌شود که مأمن شبانه افراد بی‌خانمان شده است.

ناصر امانی هشدار می‌دهد:در صورت نبود پایش مستمر، این فضاها دوباره به محل تجمع افراد بی‌خانمان تبدیل می‌شود. تاریکی معابر، نخاله‌های انباشته و کمبود نظارت می‌تواند امنیت اجتماعی را تهدید کند.

یادمان شهدای گمنام شهرک هم در همین وضعیت بلاتکلیف است؛ فضایی که باید محل احترام باشد، حالا به زمین بازی کودکان تبدیل شده است.

محمد آقامیری، عضو کمیسیون عمران شورا، در این جلسه گفت:بسیاری از شهرک‌های تهران دهه‌ها بدون پایان‌کار مانده‌اند. سازندگان پروژه‌ها را رها کرده‌اند و مردم مانده‌اند با خانه‌های بی‌سند. باید دستگاه قضایی وارد شود و کارگروهی مشترک میان شهرداری و دادستانی تشکیل گردد تا تکلیف این املاک مشخص شود.

او از نیاز به نوعی باستان‌شناسی ساخت‌وساز» سخن گفت؛ یعنی بازخوانی تخلفات قدیمی برای پیدا کردن راه صدور اسناد و پایان‌کار مردم.در سوی دیگر، مهدی اقراریان، رئیس کمیته نظارت شورا، این مسئله را آزمونی برای حکمرانی شورای ششم دانست:در این پرونده، از یک‌سو منافع نهادهای صاحب‌زمین و از سوی دیگر حقوق عمومی شهروندان مطرح است. حکمرانی نباید جزیره‌ای و نمایشی باشد. باید مصوبه‌ای تصویب شود که تا تعیین تکلیف نهایی، هیچ پروانه جدیدی صادر نشود.

اقراریان هشدار داد: اگر تا پایان این دوره شورا، تصمیمی قانونی برای شهرک بروجردی گرفته نشود، در دوره‌های بعدی امکان تغییر شرایط بسیار سخت خواهد بود.ناصر امانی در پایان گزارش خود پنج پیشنهاد ارائه کرد؛ تسریع در صدور اسناد و پایان‌کار برای خانه‌های موجود، توقف موقت ساخت‌وسازهای جدید تا تأمین سرانه‌های آموزشی، فرهنگی، خدماتی و ورزشی،احداث فوری مدرسه، مجموعه ورزشی و نانوایی، پاک‌سازی نخاله‌ها و بهسازی محوطه یادمان شهداو تقویت روشنایی و نظارت زیست‌محیطی برای امنیت محله.

او یادآور شد که بیشتر ساکنان از خانواده‌های شهدا و ایثارگران‌اند و شایسته نیست شهرکی با این پیشینه، درگیر چنین نابسامانی‌هایی باشد.