از بزرگترین نمایشگاه کتاب در آلمان تا روستاهای دوستدار کتاب در ایران

به گزارش آتیه آنلاین روز سه‌شنبه خبرنگار فرهنگی ایرنا، در هفته ای که گذشت، بزرگترین رویداد فرهنگی و ادبی دنیا، نمایشگاه کتاب فرانکفورت بود که مهم ترین رویداد کتاب در طول سال به حساب می آید. پایان کار سومین دوره جایزه گمانه زن نوفه و معرفی آثار برگزیده جایزه ملی کتاب سال جوانان نیز، رویدادهایی بودند که در این هفته، اتفاقات مهم در حوزه کتاب به شمار می آیند.   دومین دوره جایزه کتاب سال جوانان دوره دوم کتاب سال جوانان که با پشتیبانی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان تهران کار خود را آغاز کرده است، عصر سه‌شنبه (۲۷مهر ماه) به کار خود پایان  داد. در این دوره، پدیدآورندگان ۱۳ عنوان کتاب برگزیده اعلام شدند و ۲۸ عنوان نیز در مقام شایسته تقدیر، جای گرفتند. برگزیدگان این دوره از جایزه کتاب سال جوانان  درآمدی به فهم عقل‌گرایی، تألیف چارلز هیونمن،  ترجمه ایمان عباس نژاد،  انتشارات کتاب طه پوشاک زنان در خاور نزدیک و خاورمیانه، تألیف جنیفر اسکرس،  ترجمه مریم سربندی ‌فراهانی، سازمان سمت مبادی و مبانی شناخت معنای محیط،  ایلقار اردبیلچی،  دانشگاه هنر اسلامی تبریز مشهورات بی‌اعتبار در تاریخ و حدیث (دفتر اول)،  مهدی سیمایی، انتشارات کتاب طه شیمی خاک،  تألیف گریسون اسپوزیتو، ترجمه ارژنگ فتحی گردلیدانی،  سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی داروهای قلب و عروق؛ داروهای خون،  عاطفه رباب‌پور درخشان، انتشارات تیمورزاده طب داخلی در قالب mindmap،  تألیف اولیویا اسمیت، ترجمه حامد خوش‌اخلاق،  انتشارات تیمورزاده بی‌حسی موضعی مالامد (ویرایش هفتم)،  تألیف استنلی مالامد،  ترجمه محمدرضا خوش‌طریق و کیهان سلیمانی، انتشارات رویان‌پژوه مبانی الکتروشیمی در خوردگی، تألیف توشیاکی اوتسوکا و دیگران، ترجمه سوگند عباس پور، جهاد دانشگاهی واحد صنعتی اصفهان دیوار ۱۳۵۸،  سید امیر حسین قاضی میر سعید،  انتشارات کتابستان معرفت مرز (دفتر اول) ،  صدف فقیهی و ماهور پورقدیم،  انتشارات پی‌نما فروپاشی؛ نگهبانان گاهول (۵ ج)، نوشته کاترین لسکی، ترجمه بهنام حاجی‌زاده، انتشارات هوپا خانم فریز بی، نوشته رابرت سی. اوبراین، ترجمه پرستو پور گیلانی، انتشارات پیدایش در این دوره، هزار و ۱۲ عنوان کتاب مورد ارزیابی قرار گرفت که پس از داوری نخست، ۸۱ عنوان به دور دوم راه یافت؛ از میان این آثار، پس از بررسی دقیق و سنجه های علمی - هر اثر توسط حداقل دو نفر از داوران سنجیده شده است - ۱۳ کتاب در مقام برگزیده  و ۲۸ کتاب در مقام شایسته تقدیر شناخته شد. داوری و ارزیابی آثار این دوره از جایزه کتاب سال جوانان را ۶۸ تن از استادان و پژوهشگران دانشگاهی، حوزوی و مراکز گوناگون دانشی و پژوهشی بر عهده داشتند. برزگترین نمایشگاه کتاب جهان  هفتادوسومین دوره از نمایشگاه بین‌المللی کتاب فرانکفورت، بیست‌وهفتم مهرماه،  در دو بخش حضوری و مجازی و با رعایت شیوه‌نامه‌های بهداشتی افتتاح شد و از بیست‌وهشتم مهرماه آغاز به کار کرد. کشور کانادا نیز میهمان ویژه این دوره از نمایشگاه بین‌المللی کتاب فرانکفورت است. غرفه ملی جمهوی اسلامی ایران در این نمایشگاه در فضایی به وسعت ۴۰ متر مربع برپا شده و نمایندگانی از صنعت نشر کشورمان همچون خانه کتاب و ادبیات ایران، آژانس ادبی دایره مینا، آژانس ادبی پل، آژانس ادبی تماس، مجمع ناشران دفاع مقدس، انجمن فرهنگی ناشران کودک و نوجوان و اتحادیه ناشران و کتابفروشان تهران و رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران در آن حضور داشتند. نمایشگاه کتاب فرانکفورت، نزدیک به ۵۰۰ سال قدمت دارد. شاید بتوان اوایل قرن ۱۲ میلادی را ظهور کتاب های چاپی، نمایشگاه های عمومی در فرانکفورت، محل های فروش کتاب های دست نویس دانست و تا پایان قرن هفدهم میلادی نمایشگاه کتاب فرانکفورت،  به عنوان بهترین و مهم ترین نمایشگاه کتاب در کل اروپا برگزیده شد.   در نمایشگاه سال ۲۰۲۱ بیش از دو هزار غرفه از ۸۵ کشور جهان حضور داشتند و حدود ۷۳ هزار نفر نیز از آن بازدید کردند. همه‌گیری کرونا به شدت از تعداد بازدیدکنندگان و غرفه‌های آن در این دوره کاسته بود. نویسنده هری پاتر، باز هم در صدر فهرست کتاب های انگلیسی  اثر جدید جی کی رولینگ،  خالق دنیای فانتزی «هری‌پاتر» صدرنشین فهرست پرفروش‌ترین کتاب‌های انگلیس شد. رمان خوک کریسمس (Christmas Pig)، در اولین هفته انتشار ۶۰ هزار و ۱۰ نسخه فروش کرد و در صدر فهرست ۵۰ کتاب پرفروش انگلیس ایستاد. این کتاب شانزدهمین اثر از رولینگ است که جایگاه نخست این فهرست را از آن خود می‌کند و از سال ۱۹۹۸ تاکنون هشتادوپنجمین هفته ایست که این نویسنده مشهور در صدر فهرست پرفروش‌ترین‌هاست. خوک کریسمس یک کتاب کودک با شخصیت‌های جدید است که داستان پسر بچه‌ای به نام جک و عروسک گمشده‌اش را روایت می‌کند. این کتاب ۱۲ اکتبر (۲۰ مهر ۱۴۰۰) همزمان به زبان‌های مختلف در ۲۰ کشور جهان منتشر شد.   پایان کار سومین دوره جایزه گمانه‌زن نوفه  سومین دوره جایزه گمانه‌زن نوفه، با معرفی برگزیدگان آثار منتشر شده در سال ۹۸ تا ۹۹، عصر یک شنبه، دوم آبان به کار خود پایان داد و رمان رنسانس مرگ نوشته ضحی کاظمی، از انتشارات کتابسرای تندیس،  در بخش رمان بزرگ‌سال برگزیده شد، این دومین سال پیاپی است که کاظمی این جایزه را دریافت می کند، او سال گذشته نیز با رمان باران زاد، جایزه نوفه را دریافت کرده بود. در بخش رمان گمانه زن نوجوان،  تابستان من با خرس سیاه و شعر نو نوشته مهسا تکاپومنش بقایی، از نشر نردبان،  اثر برگزیده معرفی و تقدیر شد و در بخش فصل اول، ویژه رمان های هنوز منتشر نشده و در حال نوشتن که بخش جنبی جایزه نوفه است، هیچ اثری برگزیده شناخته نشد.   جایزه نوفه یک جایزه‌ ادبی مستقل است که در سال ۱۳۹۶ به منظور اعتلای نشر ادبیات گمانه‌زن و تشویق ناشران و نویسندگان برای تألیف آثار گمانه‌زن، با همکاری نشر پیدایش و مجله سپید در ژانرهایی متفاوت از وحشت گرفته تا فانتزی، علمی‌تخیلی و جنایی پایه‌گذاری و نخستین دوره آن در سال ۱۳۹۷ برگزار شد. معرفی برندگان سال ۲۰۲۱ جایزه شعر «فوروارد» برندگان جوایز شعر فوروارد عصر یکشنبه، ۲ آبان ۱۴۰۰، در مراسمی در لندن معرفی شدند و جایزه ۱۰ هزار پوندی فوروارد برای بهترین مجموعه شعر به یادداشت‌هایی بر غزل‌ها(ی شکسپیر) / Notes on the Sonnets اثر لوک کنارد (Luke Kennard) رمان‌نویس، شاعر و منتقد انگلیسی رسید. کیلب فمی (Caleb Femi) فیلمساز، عکاس و شاعر انگلیسی-نیجریایی با مجموعه شعر فقیر/Poor جایزه ۵ هزار پوندی بهترین کتاب شعر اول را از آن خود کرد. شعر صفحات ۲۳ تا ۲۹/ Pages ۲۲-۲۹ از نیکول سیلی نیز به عنوان بهترین تک‌شعر سال انتخاب شد و جایزه یک هزار پوندی فوروارد را در این بخش دریافت کرد.   جایزه ادبی «فوروارد» اولین‌بار در سال ۱۹۹۱ با هدف افزایش مخاطبان شعر و معرفی شاعران تازه‌کار در انگلیس و ایرلند راه‌اندازی شد و از آن سال هر ساله برگزیدگان را در سه بخش بهترین مجموعه شعر، بهترین کتاب شعر اول و بهترین تک شعر معرفی می‌کند.   «با من بخوان» ِ ایران نامزد جایزه آستریدلیندگرن شد برنامه‌ «با من بخوان» برای ششمین بار پیاپی در فهرست نامزدان دریافت جایزه جهانی یادبود آسترید لیندگرن (آلما) اعلام شد. کاترین پترسون،  نویسنده نام‌آشنای جهان، «با من بخوان» را نامزد جایزه‌ آسترید لیندگرن کرد. این نویسنده که خود برنده‌ جایزه آلما سال ۲۰۰۶ و جایزه هانس کریستین اندرسن ۱۹۹۸ و جایزه‌های معتبر بسیار دیگری در حوزه ادبیات کودکان بوده، برنامه‌  «با من بخوان»  را شایسته‌ دریافت این جایزه بزرگ جهانی دانسته است. افزون بر کاترین پترسون، دفتر بین‌المللی کتاب برای نسل جوان بلژیک شاخه فلاندرز، نیز امسال برای چندمین سال پیاپی برنامه‌  «با من بخوان» را به عنوان نامزد دریافت این جایزه معرفی کرده‌ است. با من بخوان،  برنامه‌ای برای ترویج کتاب‌خوانی برای همه کودکان به‌ویژه کودکان محروم و در بحران است که زیر نظر موسسه پژوهشی تاریخ ادبیات کودکان اجرا می‌شود.  این برنامه بر پایه‌ رساندن کتاب‌های مناسب و باکیفیت به دست همه‌ی کودکان بنا شده است، به‌ویژه کودکانی که در وضعیت معمول زندگی به این‌گونه از کتاب‌ها دسترسی ندارند. «با من بخوان» بر تقویت سواد پایه و سهیم شدن کتاب با کودکان و نوجوانان با روش بلندخوانی، گفت‌وگو و نمایش در پیوند با کتاب تمرکز دارد تا هم‌زمان با ایجاد لذت و شوق خواندن تأثیرگذاری ژرف‌تری بر ذهن و جان کودکان بگذارد. برنامه‌ با من بخوان که از سوی نیکوکاران پشتیبانی می‌شود از سال ۱۳۸۹ تا کنون در مراکزی در ۲۳ استان ایران اجرا شده و بیش از ۳۰۰ هزار کودک و نوجوان صفر تا ۱۶ ساله را تحت پوشش خود قرار داده است. همچنین برنامه‌ی  «با من بخوان»  تا کنون حدود ۱۰۰ کتابخانه‌ی کودک‌محور در سراسر ایران راه‌اندازی کرده است. جایزه‌ یادبود آسترید لیندگرن (آلما)  را دولت سوئد پس از درگذشت آسترید لیندگرن نویسنده در سال ۲۰۰۲ برای گرامی‌داشت خاطره‌ او بنا نهاد.  هدف از پایه‌گذاری جایزه‌ آلما ترویج ادبیات ناب کودکان و نوجوانان جهان است.   این جایزه بزرگ‌ترین و گران‌ترین جایزه‌ نقدی ادبیات کودک و نوجوان و دومین جایزه‌ بزرگ ادبیات در جهان است که نه تنها به نویسندگان و تصویرگران داده می‌شود، بلکه قصه‌گویان، مروجان و نهادهای فعال در حوزه‌ ادبیات کودکان و ترویج کتابخوانی نیز می‌توانند به آن دست یابند. هشتمین جشنواره روستاها و عشایر دوستدار کتاب فراخوان داد فراخوان هشتمین دوره جشنواره ملی روستاها و عشایر دوستدار کتاب، منتشر شد.  هشتمین دوره جشنواره ملی روستاها و عشایر دوستدار کتاب به‌منظور پشتیبانی از برنامه‌ها، فعالیت‌ها، اقدامات انجام‌شده و طرح‌های ابتکاری حوزه کتاب و کتاب‌خوانی در راستای تقویت هویت ایرانی ـ اسلامی، امیدبخشی، توسعه کسب‌وکارهای فرهنگی و هنری محلی و بومی؛ و محرومیت‌زدایی با محوریت فرهنگ اجرا می‌شود. مجموعه فعالیت‌های فرهنگی ـ ترویجی مرتبط با کتاب‌خوانی که با مشارکت‌های مردمی، نهادها و سازمان‌های فعال در میان روستائیان و عشایر اجراشده یا برای اجرا در سال آینده برنامه‌ریزی‌شده است، می‌تواند نامزد شرکت در جشنواره باشد. در هر برنامه (اعم از اجراشده یا پیش‌بینی‌شده) باید اهداف، شیوه اجرا، نهادهای مشارکت‌کننده و همچنین نحوه تأمین بودجه مشخص و اعلام شود. روستاها و عشایر دوستدار کتاب می‌توانند با مراجعه به وبگاه شبکۀ ترویج کتاب‌خوانی ایران نسبت به ثبت‌نام اقدام کنند.