ساعت زمین؛ از یک خاموشی نمادین تا کاهش واقعی مصرف انرژی و انتشار کربن

رویداد جهانی «ساعت زمین» با هدف جلب توجه افکار عمومی نسبت به بحران تغییرات اقلیمی و الگوی مصرف انرژی در سراسر جهان برگزار می‌شود؛ اقدامی که بر خاموش کردن چراغ‌ها و تجهیزات غیرضروری برای مدت یک ساعت تمرکز دارد.

حشمت‌الله انتخابی در تشریح این رویداد تأکید می‌کند که ساعت زمین صرفاً یک تمرین کاهش کربن نیست، بلکه یک اقدام نمادین برای ایجاد آگاهی و تقویت مسئولیت‌پذیری محیط‌زیستی است؛ اقدامی که با هدف تشویق مردم، دولت‌ها و کسب‌وکارها برای شناسایی ردپای اکولوژیک خود طراحی شده است.

به گفته او، این رویداد یادآور این واقعیت است که مقابله با تغییرات آب‌وهوایی اگرچه یک چالش جهانی است، اما از مسیر اقدامات محلی نیز قابل پیگیری است. اقداماتی مانند خاموش کردن چراغ هنگام خروج از اتاق، کاهش نورهای غیرضروری در خانه و پرهیز از استفاده از خودروهای تک‌سرنشین، در مقیاس جمعی می‌تواند اثر قابل توجهی بر وضعیت محیط‌زیست داشته باشد.

این فعال محیط‌زیست با اشاره به طراحی این برنامه توسط صندوق جهانی طبیعت، تأکید می‌کند که هدف اصلی، خاموش کردن چراغ‌ها و تجهیزات الکتریکی غیرضروری در سراسر جهان به مدت یک ساعت است؛ اقدامی که با هدف کاهش آلودگی و حرکت به سمت الگوهای مصرف پایدار انجام می‌شود.

در سطح اهداف کلان این رویداد، افزایش آگاهی عمومی نسبت به تغییرات اقلیمی و ضرورت مصرف بهینه انرژی مورد توجه قرار دارد؛ در شرایطی که به گفته انتخابی، بسیاری از مردم در کشورهای مختلف از جمله ایران تلاش می‌کنند در حفاظت از محیط‌زیست و منابع طبیعی نقش داشته باشند.

بر اساس این دیدگاه، ساعت زمین فرصتی برای آگاه‌سازی میلیون‌ها نفر درباره اثر تصمیم‌های روزمره بر محیط‌زیست فراهم می‌کند و نشان می‌دهد که تغییر رفتارهای فردی، در صورت گسترش جمعی، می‌تواند به نتایج قابل توجهی در سطح جهانی منجر شود.

او در ادامه با اشاره به پیامدهای مصرف بی‌رویه سوخت‌های فسیلی تأکید می‌کند که آلودگی، گرمایش زمین و تغییرات اقلیمی نتیجه مستقیم این الگوهای مصرف است و اقدامات ساده روزمره می‌تواند در کاهش این روند نقش داشته باشد.

انتخابی همچنین ۶۰ دقیقه همراهی در قالب «ساعت زمین» را اقدامی مؤثر در کاهش فشارهای زیست‌محیطی ارزیابی می‌کند و معتقد است اثرگذاری این حرکت زمانی افزایش می‌یابد که به یک رفتار جمعی تبدیل شود.

در عین حال، او با طرح یک پرسش انتقادی یادآور می‌شود که در کنار این یک ساعت خاموشی نمادین، باید به ۸۷۵۹ ساعت باقی‌مانده سال نیز توجه شود و مشخص شود چه اقداماتی برای کاهش آلودگی نوری و مدیریت مصرف انرژی در شهرهای بزرگ انجام می‌گیرد.

به گفته او، پژوهش‌ها نشان می‌دهد خاموش کردن نورهای غیرضروری می‌تواند به‌طور متوسط ۴ تا ۶ درصد در مصرف برق صرفه‌جویی ایجاد کند؛ موضوعی که علاوه بر کاهش هزینه‌ها، به کاهش انتشار دی‌اکسیدکربن نیز منجر می‌شود.

او همچنین اعلام می‌کند که این میزان صرفه‌جویی می‌تواند در هر شهر متوسط به کاهش حدود ۲۲ تا ۲۵ تُن انتشار CO₂ منجر شود و در مقیاس جهانی، تکرار این رفتار برای یک ساعت، ظرفیت حذف سالانه بیش از دو میلیون تُن گازهای گلخانه‌ای را ایجاد می‌کند.

در کنار این آثار، کاهش آلودگی نوری نیز از دیگر پیامدهای مهم این اقدام عنوان می‌شود؛ آلودگی‌ای که بر اکوسیستم‌های شبانه، پرندگان مهاجر و گونه‌های وابسته به چرخه طبیعی نور اثر مستقیم دارد.

انتخابی با اشاره به تاریخچه این رویداد یادآور می‌شود که ساعت زمین نخستین‌بار در سال ۲۰۰۷ در سیدنی استرالیا و با مشارکت حدود دو میلیون نفر آغاز شد و سپس به یک حرکت جهانی در بسیاری از شهرهای جهان تبدیل شد؛ حرکتی که امروز به‌عنوان یک آزمایش رفتاری در مقیاس جهانی، نقش اقدامات ساده اما جمعی را در تغییرات محیط‌زیستی برجسته می‌کند.