سوختن زیرساخت‌های انرژی در آتش جنگ

در تاریخ ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ اوایل بعد از ظهر خبر حمله به تاسیسات پارس جنوبی در خبرگزاری‌ها منتشر شد. این حمله از طرف آمریکا و اسرائیل به فازهای 3، 4، 5 و ۶ بود. «اسکندر پاسالار» فرماندار عسلویه به خبرگزاری‌ها گفت: «برای کنترل و جلوگیری از سرایت آتش فازهای یادشده از مدار خارج شده‌اند.»

اما از طرف دیگر شوک خبر حمله به تاسیسات زیربنایی بازارهای انرژی جهان را به لرزه انداخت و موجی از واکنش‌ها را در کشورهای همسایه برانگیخت. وال‌استریت‌ ژورنال گزارش می‌دهد که سران کشورهای عربی از حمله به تاسیسات پارس جنوبی عصبانی هستند: «آنها واشنگتن را تحت فشار قرار داده بودند تا از هدف قرار دادن تاسیسات ایران خودداری کند.»

یکی از شدیدترین واکنش‌ها مربوط به قطر بود. وزارت امور خارجه قطر با صدور بیانیه‌ای، حمله رژیم اشغالگر به تاسیسات مرتبط با میدان گازی پارس جنوبی ایران را به شدت محکوم کرد. ماجد محمد الانصاری، مشاور نخست‌وزیر و سخنگوی وزارت امور خارجه قطر، هشدار داد که این حمله با توجه به تشدید تنش‌های نظامی جاری در منطقه، گامی خطرناک و غیرمسئولانه محسوب می‌شود. او تاکید کرد که هدف قرار دادن زیرساخت‌های انرژی، به ویژه میدان پارس جنوبی که امتداد طبیعی میدان شمال قطر است، تهدید جدی نه تنها برای امنیت انرژی جهانی، بلکه برای مردم منطقه و محیط‌زیست آن محسوب می‌شود.

حتی وزارت خارجه امارات هم حمله به تاسیسات گازی ایران را محکوم کرد. بر اساس بیانیه وزارت خارجه امارات، هدف قرار دادن تاسیسات انرژی در میدان گازی پارس، نه تنها امنیت انرژی جهانی را تهدید می‌کند، بلکه می‌تواند پیامدهایی نامطلوب برای ثبات منطقه داشته باشد.

با وجود این بیانیه‌‌ها و محکومیت‌ها، واکنش چشم در برابر چشم ایران قابل پیش‌بینی بود. در بعداز ظهر همان روز هشداری از طرف نیروهای مسلح ایران برای فاصله گرفتن از تاسیسات نفت و گاز در کشورهای عربی صادر شد و نتیجه چند ساعت بعد به وضوح قابل دیدن بود؛ بزرگترین کارخانه تبدیل گاز به میعانات جهان Pearl GTL، در منطقه راس لفان در آتش سوخته است.

منطقه راس لفان در ساحل شمال شرقی قطر و در فاصله حدود ۸۰ کیلومتری شمال دوحه مورد هدف قرار گرفت. این منطقه در واقع مرکز پالایش و صادرات گاز میدان عظیم گنبد شمالی، همان میدان گازی مشترک با ایران است. در راس لفان مجموعه‌ای گسترده از پالایشگاه‌ها، واحدهای مایع‌سازی گاز، مخازن ذخیره‌سازی، اسکله‌های صادراتی و زیرساخت‌های صنعتی پیشرفته وجود دارد که همگی پس از حمله متقابل ایران تعطیل شده‌اند.

همچنین خبرهایی از انفجارها در پالایشگاه و مخازن سوختی در امارات، عربستان و بحرین هم مخابره شد. در بحرین حمله موشکی به یک پالایشگاه LNG صورت گرفت و پل ارتباطی این کشور با عربستان هم به شدت آسیب دید. خبری هم از اصابت موشک به پالایشگاه ینبع در دریای سرخ گزارش شد. این پالایشگاه یکی از پالایشگاه‌های راهبردی عربستان سعودی است که با فاصله از خلیج فارس، در سمت دیگر جغرافیای عربستان قرار دارد و نقش مهمی برای تامین سوخت جنگنده‌ها ایفا می‌کند.

اما لرزه این حملات در بازار سهام ایالات متحده و بازار ارز دیجیتال هم قابل مشاهده بود. در روز بازگشایی پس از این حملات، ارزش بازار سهام ایالات متحده ۸۲۰ میلیارد دلار کاهش یافت و بازارهای ارز دیجیتال هم با کاهشی ۱۲۰ میلیارد دلاری روبرو شدند. پس از این واکنش‌ها ترامپ اعلام کرد که اسرائیل دیگر به پارس جنوبی حمله نخواهد کرد.

ترامپ مدعی شد که آمریکا در جریان حمله اسرائیل به پارس جنوبی نبوده است. این در حالی است که پیشتر رسانه‌های آمریکایی و اسرائیلی اذعان کرده بودند که حمله اسرائیل به پارس جنوبی با هماهنگی و اطلاع آمریکا صورت گرفت. روزنامه وال استریت ژورنال به نقل از مقامات آمریکایی نوشت که دونالد ترامپ، از حمله اسرائیل به میدان گازی پارس جنوبی ایران از پیش مطلع بوده است. به نوشته این روزنامه، هدف ترامپ این بود که به مقامات ایرانی برای ادامه بسته نگه داشتن تنگه هرمز هشدار بدهد، اما به نوشته همین روزنامه پس از این حملات قیمت جهانی نفت حدود ۵ درصد افزایش یافت و اکنون به گزارش رویتر قیمت نفت به حدود ۱۱۵ دلار در معملات آتی رسیده است.

واکنش به این حملات البته دامنه گسترده‌تری هم دارد. پس از پاسخ ایران به حمله با پارس جنوبی، وزیر امور خارجه عربستان سعودی بامداد پنج‌شنبه، اعلام کرد که کشورش حق اقدام نظامی علیه ایران را محفوظ می‌داند و هرگونه اعتمادی به تهران از بین رفته است. با این همه پاسخ به تجاوز علیه زیرساخت‌ها دردسر بزرگی برای متجاوز ایجاد کرد. همانطور که باراک راوید خبرنگار آکسیوس می‌گوید ترامپ که از حمله به تاسیسات گاز ایران با خبر بود پس از حمله متقابل عقب نشینی کرد تا خسارات بیشتری به بار نیاید.   

ایران همچنان تاکید کرد که «قصد توسعه دامنه جنگ به تاسیسات نفتی را نداشت و نمی‌خواست آسیبی به اقتصاد کشورهای دوست و همسایه وارد شود»، اما تجاوز دشمن به زیرساخت‌های انرژی، جنگ را وارد مرحله‌ای جدید کرده و «ضرورت دفاع از زیرساخت‌های ایران، ما را وادار به حمله به تاسیسات انرژی مرتبط با آمریکا و سهام‌داران آمریکایی ساخت». ایران هرگونه حمله به زیرساخت‌های خود را با حمله بزرگ به زیرساخت‌های دشمن و هرگونه حمله به تاسیسات نفتی و پالایشگاهی و گازی خود را با حمله بزرگتر به منافع دشمن در همین عرصه پاسخ می‌دهد.