نسل جوان و دل‌بستگی به خلاقیت؛ تضاد روایت‌ها در هفته دیزاین تهران

 هزاران نفر در هفته دیزاین تهران در دانشگاه هنرهای زیبا گرد هم آمدند. چه چیزی باعث شد جامعه تهرانی، به ویژه نسل جوان، اینقدر مشتاق حضور در یک رویداد دیزاین شود؟ این سئوالی است که نه تنها برگزارکنندگان، بلکه جامعه‌شناسان و تحلیلگران شهری نیز به دنبال پاسخ آن هستند.

در خیابان انقلاب و بلوار کشاورز، فضا پر از جمعیتی مشتاق بود. صدای موسیقی، رفت و آمد بازدیدکنندگان و شور حضور جوانان، فضای رسمی دانشگاه را به تجربه‌ای زنده و اجتماعی تبدیل کرده بود. بسیاری از شرکت‌کنندگان برای اولین بار فرصت حضور در چنین رویدادی را پیدا کرده بودند و حتی برگزارکنندگان باور نمی‌کردند که این میزان استقبال رخ دهد.

حسین ایمانی جاجرمی، استاد دانشگاه و جامعه‌شناس حوزه شهری، درباره دلیل جذابیت این رویداد به آتیه آنلاین توضیح می‌دهد:
منطقه دانشگاه تهران پیشینه فرهنگی، آموزشی و اجتماعی دارد و همواره محلی برای تفریح و فراغت بوده است. تحولات اجتماعی و سیاسی اخیر، بحران کرونا و ... روحیه جامعه را تحت تأثیر قرار داده و نسل جوان نیازمند بازیابی شادی و نشاط است. 

او افزود: نسل جوان با حضور در این رویدادها، از موسیقی، فضای جمعی و شادی موجود بهره می‌برد. این تجربه با رویدادهای رسمی و دولتی متفاوت است، زیرا آن‌ها غالباً خالی از جمعیت جوان و طبقه خلاق هستند.

ایمانی جاجرمی اشاره کرد که این گروه‌ها به دنبال خلاقیت، تنوع و فرصت‌های هنری هستند و در کلانشهرها همیشه فعالیت‌های فرهنگی و هنری خود را دارند؛ هفته دیزاین تنها نمونه‌ای است که زیر ذره‌بین قرار گرفته است.

با وجود استقبال مردم، جریان‌های مخالف نیز فعال شدند. روزنامه کیهان در گزارشی با عنوان «طرح سازمان‌یافته علیه عفت عمومی و خواب خرگوشی مسئولان»، بخش‌هایی از رویداد را نشانه هنجارشکنی و «سازماندهی خارجی» خواند و خواستار ورود قوه قضائیه شد. برخی تشکل‌های دانشجویی نیز برگزارکنندگان را به بی‌تدبیری و عدم رعایت شئونات متهم کردند.

در پاسخ، دانشگاه تهران و برگزارکنندگان تأکید کردند که موارد پیش آمده محدود به تعداد اندکی از بازدیدکنندگان خارج از دانشگاه بوده و هدف رویداد نمایش هنر و دیزاین ایرانی و ایجاد تجربه جمعی بوده است.

این رویداد همچنین کمبودهای شهری تهران را هم یادآوری کرد. خیابان‌ها و فضاهای عمومی فاقد نورپردازی مناسب و مسیرهای پیاده‌روی امن هستند، و فقدان طراحی شهری فعال، تجربه حضور جمعی و فعالیت‌های فرهنگی را محدود می‌کند. استفاده از نورپردازی هوشمند و فضاهای باز شهری می‌تواند کیفیت زندگی و تجربه زیست شبانه شهروندان را بهبود دهد.

هفته دیزاین تهران نشان داد که جامعه ایران تشنه فضاهای فرهنگی، خلاق و اجتماعی است و مسئولان شهری و فرهنگی برای پاسخ به این نیازها باید به برنامه‌ریزی، زیرساخت‌ها و سیاست‌های فرهنگی توجه کنند.