مخاطب، سرگردان میان «ارشاد» و «ساترا»

به گزارش آتیه آنلاین به نقل از قدس آنلاین،آن دسته از افرادی که سریال دیدن یکی از تفریحات جدی‌شان محسوب می‌شود این روزها از بدقولی‌ فیلیمو در پخش «جیران» و سیاست‌های یک بوم و دو هوای ساترا دلخورند. در حالی که قرار بود قسمت اول سریال «جیران» ساخته حسن فتحی جمعه گذشته ۲۴ دی ماه منتشر شود، روابط عمومی این مجموعه ساعاتی پس از عدم انتشار این سریال، علت تاخیر را بازبینی و ملاحظات ساترا عنوان کرد، این در حالی است که افتتاحیه رسمی «جیران» با حضور اهالی سینما و رسانه سه روز قبل در هتل اسپیناس پالاس برگزار شده بود و حالا ظاهراً همان قصه تکراری گریبان «جیران» فتحی را هم گرفته و ملاحظات ممیزی از سوی ساترا سرنوشت این سریال را تحت تاثیر قرار داده است. اما نکته جالب اینجاست که ساعاتی پس از انتشار این اعلامیه، روابط عمومی سریال «آهوی من مارال» نیز طی بیانه‌ای علت تاخیر در پخش «جیران» را شباهت داستان سریال حسن فتحی به این سریال عنوان کرد و گفت تهیه‌کننده «جیران» موظف به حذف شباهت‌های کپی‌شده از سریال «آهوی من مارال» شده است. ساترا: توقف پخش «جیران» ربطی به شکایت «آهوی من مارال» ندارد عصر همان روز بالاخره ساترا هم درباره‌ عدم پخش قسمت اول سریال «جیران» واکنش نشان داد و توضیحاتی را در پنج بند ارائه کرد که خلاصه آن «هماهنگی‌ها و تعاملات لازم با فیلیمو در مسیری مطمئن و پرهیز از اختلال در روند پخش سریال» است. البته در بخشی از این اطلاعیه به شکایت سازندگان «آهوی من مارال» اشاره و عنوان شده انتشار یا عدم انتشار سریال «جیران»، ارتباطی با آن ادعا ندارد. در ادامه فیلیمو هم مدعی شد ساترا نامه‌ای خلاف روال و فرایندهای معمولش آن هم درست ۴٨ ساعت پیش از پخش سریال به این پلتفرم ارائه کرده و خواستار ممیزی شده است. با این حال پخش «جیران» حداکثر تا یک هفته به تاخیر افتاده و فیلیمو به کاربرانش وعده داده به منظور حفظ حقوقشان سه روز به اشتراکشان اضافه کند! ماجرای شکایت سازندگان «آهوی من مارال» چیست؟ طی ماه‌های گذشته مهرداد غفارزاده نویسنده و کارگردان «آهوی من مارال» از سازندگان «جیران» به علت شباهت میان فیلمنامه این دو اثر در مراجع سینمایی و فرهنگی شکایت کرده بود. این اختلاف برای اولین بار در اوایل سال ۹۹ در آیفیک (انجمن صنفی شرکت‌ها و موسسات فیلمسازی ایران) مطرح و طبق نظر اعضای تیم داوری، اسماعیل عفیفه تهیه‌کننده «جیران» موظف شد تا یک سال، سریال مشابه «جیران» و «آهوی من مارال» را به انتشار نرساند و همچنین تمام بخش‌های مشابه با طرح «آهوی من مارال» را از سریال «جیران» حذف کند و طرفین دعوا توافق کردند که طی روزهای ۱۶و  ۱۷ دی ماه، طی جلساتی به تماشای «جیران» و تطبیق آن با طرح سریال «آهوی من مارال» بپردازند تا درباره وجود یا نبود مشابهت آن‌ها به صورت مشترک توافق کنند، اما علی‌رغم موافقت اولیه، با استنکاف عفیفه تهیه‌کننده «جیران» این جلسات برگزار نشد. البته طی روزهای گذشته عفیفه با توضیحات مستدلی هرگونه ارتباط بین این دو سریال را منتفی دانسته است. اصلاحیه و توقیف‌هایی که مسبوق به سابقه است اما قصه ممیزی و توقیف‌ها در شبکه نمایش خانگی سر دراز دارد و سررشته‌اش به اختلافات ارشاد و صدا و سیما و ادعای مالکیت آن بازمی‌گردد. هرچه باشد اما نتیجه این کش و قوس‌ها باعث شده تا محتوای بسیاری از این سریال‌ها که مشخص نیست چه نظارتی بر آنها حاکم است تعجب و اعتراض مخاطبان را برانگیخته و در پاره‌ای از موارد بدقولی‌ها در انتشار سریال و بحث حق اشتراک پلتفرم‌ها اعتمادشان را نشانه گرفته است. اما بد نیست به تعدادی از سریال‌هایی که یا خودشان حواشی ایجاد کرده‌اند یا درگیر آن شدند اشاره کنیم؛ «ممنوعه» نخستین سریالی بود که پس از عرضه سه قسمت توقیف شد. دلیل توقیف «ممنوعه» در واکنش به صحنه‌هایی مروج ناهنجاری‌های اخلاقی‌ بود و حسین پارسایی مدیر وقت شبکه نمایش خانگی ادامه پخش این سریال را منوط به اعمال اصلاحاتی کرد که باعث سوء‌تفاهم و حساسیت در جامعه شده بود. اما شاید یکی از پرسر و صداترین توقیف‌ها متعلق به سریال «قورباغه» باشد که علیرغم  انتشار خبر پخش سریال از سوی سازمان سینمایی و صدور پروانه نمایش از وزارت ارشاد و اخذ مجوز از ساترا، پخش آن درست چند ساعت مانده به موعد مقرر به دستور قضایی متوقف شد. سرانجام «قورباغه» به پخش رسید اما این اتفاق باعث شد توجه بیشتری معطوف سریال هومن سیدی شود. سریال «می‌خواهم زنده بمانم» نیز اثر دیگری بود که با درخواست معاونت اجتماعی نیروی انتظامی به صورت موقت متوقف شد. این معاونت در نامه‌ای به ریاست ساترا محتوای داستانی را فاقد مستندات لازم دانست و بر اعمال ملاحظات مورد نظر ناجا تاکید کرده بود. «قبله عالم» نیز پس از انتشار دو قسمت ابتدایی توقیف شد و پخش قسمت سوم با تاخیر و تغییرات محتوایی، با واکنش کارگردان سریال نسبت به این اصلاحیه‌ها همراه شد. «زخم کاری» هم جزو سریال‌هایی است که با اصلاحیه‌های فراوانی مواجه شد و حذف بسیاری از پلان‌ها صدای محمدحسین مهدویان را هم درآورد. مهدویان با انتشار یادداشتی در واکنش به ممیزی‌ها به انتقاد از عملکرد ساترا پرداخت و در نهایت به دلیل بالا گرفتن اختلافات قسمت هفتم سریال نیز در زمان مقرر پخش نشد. جالب اینجاست که وزارت ارشاد نیز از ساترا به علت صحنه‌های استعمال بیش از حد سیگار و مواد مخدر شکایت کرده بود. گرچه سریال بالاخره تا پایان به پخش خود ادامه داد اما تا مدت‌ها اعتراضات بسیاری نسبت به محتوای آن وجود داشت و نهادهای مختلفی شبکه نمایش خانگی را ملزم به رعایت قواعد جدی‌تری کردند و عملکرد این شبکه با انتقادات جدی روبرو شد. اعتماد مخاطب؛ قربانی دعوای ارشاد و ساترا هرچند رییس سازمان سینمایی اخیراً از پیگیری‌های جدی این وزارتخانه و سازمان سینمایی در رابطه با موضوع پلتفرم‌ها خبر داده و گفته باید صفر تا صد جریان وی اوی دی ها به ارشاد برگردد و تاکید کرده این مطالبه جامعه سینمایی کشور است و جایگاه نظارتی و شأن وزارت ارشاد و سازمان سینمایی باید حفظ شود اما درگیری ارشاد و صدا و سیما بر سر مالکیت شبکه نمایش خانگی تاکنون صدمات بسیاری به بار آورده است. از ناهماهنگی میان مجوز ساخت تا اعمال ممیزی و ایجاد موانع در پخش همان سریال‌ها، سوالی جدی را مطرح می‌کند که فیلمنامه‌هایی که امروز با ممیزی روبرو هستند و تا مرز توقیف پیش می‌روند چطور از شورای پروانه ساخت مجوز گرفته‌اند، تا بحث اعتماد مخاطبان به پلتفرم‌ها که قربانی این بی‌انظباطی شده و در نهایت مجموع این تناقضات و چندگانگی در نظارت‌های کیفی و محتوایی تولیدات این حوزه، آسیب‌های جدی با خود به همراه ‌آورده است.