بازگشت گرد و غبار خسارت‌زای تاسیسات برق

به گزارش آتیه آنلاین، بر اساس اعلام توانیر شهر آبادان درگیر قطعی محدود برق شده است. به گفته مدیر برق آبادان، به دلیل شرجی بالای هوا و ورود ریزگردها، در برخی از نقاط آبادان شاهد قطعی محدود برق بودیم. حسام ثابتی با اشاره به این که این شرایط در حال مدیریت است، هرگونه احتمال حمله سایبری به تاسیسات برق را رد کرد و افزود: تنها دلیل قطعی محدود برق در آبادان، شرجی هوا و ریزگردها است. بازگشت ریزگردها و خسارات احتمالی پیش رو با توجه به خشکسالی بی‌سابقه در کشور و دو سال آبی خشکی که پشت سر گذاشته‌ایم، احتمال می‌رود که باز هم با پدیده ریزگردها به صورت گسترده در کشور روبرو باشیم. آن‌طور که بررسی سوابق نشان می‌دهد، اولین هجوم گسترده‌ی گرد و غبار در ایران به سال ۱۳۸۲ برمی‌گردد. بر اساس اسناد موجود، دست کم حدود ۲۰ استان کشور با این مشکل مواجه هستند و به دلیل بروز ریزگرد خسارات متعددی را در بخش‌های اقتصاد، محیط زیست و بهداشت در سال‌های خشک متحمل می‌شوند. آلودگی ناشی از گرد و غبار بیش از هر منطقه دیگری در کشور، استان‌های غربی و جنوب غربی را تحت تاثیر قرار می‌دهد. بر اساس مطالعه‌ای که در «فصلنامه اقتصادی مدل سازی اقتصادی دانشگاه آزاد اسلامی واحد فیروزکوه» با عنوان «زیان‌های اقتصادی طوفان گرد و غبار بر استان‌های غربی ایران (مطالعه‌ی موردی: ایلام، خوزستان و کرمانشاه)» انجام شده است، گرد و غبار در دهه‌ ۱۳۸۰ زیان‌های گسترده‌ای بر استان‌های غربی و جنوبی کشور وارد ساخته است. در این مقاله با استفاده از روش‌های پارامتریک، بخشی از خسارات گرد و غبار بر اقتصاد سه استان شدیدا متاثر (ایلام، خوزستان و کرمانشاه) برای سال‌های ۹۰-۱۳۸۵ برآورد شده است. بر اساس آنچه در این مقاله آمده است: مجموع خسارات اقتصادی گرد و غبار بر کل بخش کشاورزی سه استان در سال‌های مورد مطالعه از ۲۲۲۷ میلیون دلار تا ۱۳۳۶۱ میلیون دلار بر حسب سناریوهای تعریف شده بوده است. در سال ۱۳۸۸ هر یک روز تعطیل در اثر گرد و غبار بر مبنای «ارزش افزوده‌ی استانی»، ۱۴۲ میلیون دلار و بر مبنای «متوسط ارزش افزوده‌ کشوری»، ۶۶ میلیون دلار، مجموعا بر اقتصاد سه استان زیان وارد شده است. زمین‌گیر شدن استان‌های درگیر پدیده ریزگرد به دلیل قطعی برق خسارت وارده بر بخش کشاورزی تنها اثر اقتصادی ریزگردها نیست. قطعی برق و تبعات ناشی از آن که منجر به زمین‌گیر شدن مناطق درگیر می‌شود، مسئله‌ای بسیار مهم است. سال ۹۵، همراهی ریزگردها و شرجی هوا، برق ۹۰ درصد مشترکان خوزستانی را قطع کرد. قطعی برق، پمپ‌های آب را از کار انداخت و فرآیند استحصال نفت هم دچار اختلال شد. در شرایطی که نفت بخش عمده منابع درآمدی ایران را تامین می‌کند، توقف فعالیت در این بخش، بدون شک تاثیر زیادی بر اقتصاد ایران خواهد داشت. برآوردها نشان می‌دهد در کنار اتلاف بالای انرژی ناشی از وقوع گرد وغبار، اختلال در سیستم شبکه برق که منجر به قطع برق و خاموشی شده، تنها در خوزستان تا ۴۰۰ میلیارد ریال در سال ۹۵، خسارت ناشی از فروخته نشدن برق در یک سال ایجاد کرده است. افزایش هزینه‌های نگهداری خطوط به دلیل ریزگردها اثر ریزگردها در مناطقی که دارای رطوبت هستند و شن، نمک و مواد شیمیایی با رطوبت هوا ترکیب می‌شوند، به مراتب بیشتر می‌شود. برای مقابله با اثرات این آلودگی نیاز به شستشوی تجهیزات و تعویض قطعات شبکه افزایش می‌یابد تا پایداری شبکه انتقال برق تامین شود. باید پوشش عایقی تجهیزات پست‌های انتقال و پست‌های فوق توزیع، پست‌ها و زنجیره مقره خطوط، هر سال با آب مقطر شسته شوند و زنجیره مقره سیلیکونی هم تعویض شود. شستشوی تجهیزات برق نیاز به خریداری دستگاه مقره شوی برای استان‌های درگیر دارد و نیاز اعتباری در این استان‌ها را افزایش می‌دهد. در منطقه‌ای مثل خوزستان باید پست‌های برق سرپوشیده یا GIS، احداث شود و استاندارد تجهیزات فوق سنگین این شبکه بر اساس شرایط جدید باز تعریف شود تا گرد و غبار نتواند پایداری شبکه را دچار اختلال کند. اقدامات بلند مدت نیازمند تامین اعتبار اگرچه در کوتاه مدت اقداماتی مانند شست وشوی خط گرم شبکه با آب مقطر، نصب کات اوت فیوز سیلیکون رابر، تعویض مقره سرامیکی با سیلیکون رابر سوزنی و نصب ساپورت مقره کات اوت فیوز می‌تواند مشکل تاثیر گرد وغبار بر خطوط شبکه برق را کنترل کند و به عنوان یک مُسَکِن اجرا شود ولی با افزایش روز افزون گرد و غبار ناشی از پدیده‌های جهانی و داخلی متاثر از دو عامل تغییر اقلیم و دخالت عوامل انسانی، نیاز به راهکارهای اساسی تر بیش‌تر نمایان می‌شود. راهکار بلندمدت و اساسی مقابله با اثرات ریزگردها، تغییر خطوط از هوایی به زمینی است که به دلیل هزینه‌بر بودن، امکان اجرای آن به راحتی میسر نیست. بر اساس اعلام مسئولان وزارت نیرو، هزینه اجرای یک کیلومتر خط انتقال به صورت زمینی ۱۰ برابر اجرای این شبکه به صورت هوایی است. به دلیل پایین بودن اعتبارات طرح‌های تملک سرمایه‌ای در استان‌های درگیر، در حال حاضر دستیابی به راهکارهای بلند مدت برای مقابله با پدیده ریزگردها با مشکل روبرو شده است.