کارگران معدن در شرایطی ناایمن

به گزارش آتیه‌آنلاین، میلیون‌ها کارگر در سراسر جهان بر اساس نیاز اشتغال و معیشت در شرایط غیرایمن بسیاری از کارگاه‌ها در حال فعالیت هستند و آمار بسیار بالای حوادث ناشی از کار و آسیب و فوت کارگران نشان از عدم توجه و سیاستگذاری لازم اثربخش سازمان بین‌المللی کار و بخشی از کشورهای در حال توسعه نسبت برقراری شرایط ایمن اشتغال برای کارگران است. گفتنی است که دلایل مختلفی در محیط کار باعث شکل‌گیری اتفاقات و حوادث می‌شود که بخش قابل توجهی از این حوادث در کارگاه‌های معدنی به ثبت رسیده و باعث آسیب به کارگران می‌شود و این نشاندهنده آسیب‌زا بودن محیط معدن و عدم برنامه‌ریزی ایمنی مسئولان کارگاه‌ها و نیز کمبود تجهیزات ایمن‌سازی در معادن است. نگاهی به آمار حوادث معادن در کشور در سال‌های گذشته نشان می‌دهد که در خصوص ایمنی معادن و زمینه‌سازی در ارتباط با پیشگیری از حوادث معادن در کشور، سیاست‌گذاری‌های کارآمد، برنامه‌ریزی بلندمدت، آموزش گسترده ایمنی و افزایش تجهیزات ایمنی نیاز روز این حوزه است. اهمیت بهره‌برداری از معادن به عنوان تامین‌کننده مواد اولیه بسیاری از کارخانجات در تولید محصولات نهایی باید مورد توجه خاص مسئولان در برنامه‌ریزی‌های مرتبط با تولید باشد و ضرورت تامین ایمنی معادن با توجه به شرایط خاص معدن و اشتغال در آن، اساسی‌ترین موضوع فعالیت کارگران معدن است. بنابراین در شرایطی که امنیت و ایمنی معادن تامین نشده باشد، طبیعتاً شاهد خروجی بالای آماری حوادث معدن و آسیب یا فوت نیروی کار خواهیم بود. آمار حوادث شغلی در کشور و مقایسه آن با میانگین حوادث و آسیب‌های شغلی در جهان و همچنین نگاه به آسیب‌های مختلف در این بخش و ‌ضرورت تمرکز سیاستگذاری‌های شغلی و ایمنی کشور، هدفگذاری نهادهای مرتبط با اشتغال، ایمنی، آموزش و ‌قانونگذاری را در ارتباط با تامین ایمنی کارگاه ها، بخصوص معادن را مشخص می‌سازد. ‌ تهیه ضروریات ایمنی بر مبنای ماده ۹۱ قانون کار حاتم شاکرمی -معاون روابط کار وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی پیش از این در گفت‌وگو با آتیه‌آنلاین گفته بود: بر اساس ماده ۹۱ قانون کار، کارفرمایان و مسئولان واحدهای موضوع ماده ۸۵ این قانون، مکلفند بر اساس مصوبات شورای عالی حفاظت فنی برای تأمین‌ حفاظت و سلامت و بهداشت کارگران در محیط کار، وسایل و امکانات لازم را تهیه و در اختیار آنان قرار داده و چگونگی کاربرد وسایل مذکور را نیز آموزش دهند. وی افزود: برای دولت در جایگاه حاکمیت، وظایف ساختارسازی و تدوین الزامات عمومی ‌ایمنی کار و نظارت عالی پیش‌بینی شده و این موضوع از طریق تدوین مقررات ایمنی و حفاظت فنی از طریق شورای عالی حفاظت فنی انجام می‌شود و در حقیقت وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در کنار سایر دستگاه‌های ملی، تنها نقش نظارتی و حاکمیتی در بحث ایمنی کار را برعهده دارد. حفاری و نگهداری سنتی، عوامل اصلی حوادث کار معدن معاون روابط کار وزارت تعاون کار و رفاه اجتماعی در یکصد و هفتادمین نشست شورای عالی حفاظت فنی، دو موضوع حفاری و نگهداری سنتی را از عوامل اصلی حوادث کار در معادن دانست و اضافه کرد: در کشور بیش از ۵ هزار و ۵۰۰ معدن وجود دارد و حدود ۹۰ معادن فعال در حوزه ذغال سنگ فعالیت دارند که روش‌های استخراج در بیش از ۹۰ درصد این معادن عمدتاً به صورت سنتی و تقریباً ناایمن است. وی راهکار ارتقای ایمنی نیروی کار شاغل در معادن و افزایش بهره‌وری را عبور از روش‌های سنتی و به کارگیری تکنولوژی نوین عنوان کرد و گفت: از شرکت‌های دانش بنیان که دارای قابلیت‌های فنی بالایی هستند می‌توان برای تغییر روش‌های سنتی در استخراج معادن کمک گرفت و امیدواریم وزارت صمت و شورای عالی معادن نیز تصمیم اساسی برای ایمن سازی معادن بگیرند. رییس شورای‌ عالی حفاظت فنی در ادامه ضمن اشاره به  ماده ۱۳ قانون کار اضافه کرد: به استناد این ماده قانونی، مسئولیت نظارتی صاحب و مالک معدن به عنوان مقاطعه دهنده در واگذاری فعالیت‌ها به پیمانکاران، سلب نمی‌شود. عدم استفاده از فناوری و اجرا نشدن ماده ۸۷ قانون کار شاکرمی همچنین یکی از دلایل اصلی حوادث ناشی از کار را عدم استفاده از فناوری‌های روز در استخراج معادن و اجرا نشدن ماده ۸۷ قانون کار عنوان کرد و افزود: دو دلیل عمده عدم اجرای ماده ۸۷ قانون کار از سوی دستگاه‌های اجرایی و ایجاد و توسعه کارگاه ها بدون توجه به این ماده به رغم ابلاغ بخشنامه و مکاتبات عامل اصلی این حوادث است. وی اضافه کرد: یکی دیگر از این عوامل، عدم استفاده از فناوری‌های روز در مسائل استخراج معادن به ویژه  ذغال سنگ است که در صورت رعایت این دو موضوع ما شاهد حوادث ناگوار به وقوع پیوسته در سال‌های اخیر نبودیم. دستور رییس‌جمهور در پیگیری امور کارگران معدن براساس دستور رییس‌جمهور در جریان سفرش به استان خراسان جنوبی و بازدید از معدن زغال سنگ طبس برای ساماندهی و حل مشکلات کارگران این معدن، وزارت کار پیگیری‌ احقاق حقوق کارگران و حل مشکلات آن‌ها در زمینه حقوق و سایر مزایای قانونی را در دستور کار قرار داد. حجت‌الاسلام و المسلمین ابراهیم رییسی در نیمه شهریور ماه با حضور در جمع کارگران این معدن، ضمن اطلاع یافتن از مشکلات متعدد موجود در این کارگاه معدنی، با اعلام ضرب‌الاجل، خواستار رفع مسائل موجود در حوزه پیمانکاری و کارگران معدن شد و گفت: «من از همین الان به مدت ۲۰روز به پیمانکاران وقت می‌دهم تا وضعیت کارگران را متحول کنند؛ اگر تا ۲۰ روز دیگر این کار را انجام ندهند، من می‌دانم چه اقدامی انجام دهم…» معاون روابط کار وزارت تعاون پس از تعیین مهلت و دستور رییس‌جمهور و نیز تاکید وزیر کار در خصوص حل مشکلات معدن ذغال‌سنگ طبس، با حضور در استان خراسان جنوبی و این معدن، مسائل این بخش را بررسی و اعلام کرد: وضعیت حقوقی، بیمه ای، رفاهی و بهداشتی کارگران معادن طبس، بررسی و نسبت به رفع مشکل آن‌ها تصمیم‌گیری شده است. معادن ذغال سنگ در صدر حوادث اشتغال معدنی "علی مظفری " دبیر شورای‌عالی حفاظت فنی و مدیرکل بازرسی کار در خصوص حوادث ناشی از کار با اعلام اینکه بیشترین معضلات در حوزه حوادث ناشی از کار مربوط به مشکلات کارگاه‌های معدنی و به ویژه معادن ذغالسنگ است که به روش سنتی و قدیمی استخراج صورت می‌گیرد، گفت: این فرآیند از مخاطرات بسیاری برخوردار بوده و به دلیل ضعف کارفرمایان در به روزرسانی تجهیزات، محدودیت‌ها و شرایط اقتصادی  همچنان به عنوان یکی از نقاط آسیب‌پذیر در حوزه حوادث مطرح است.  به گفته دبیر شورای‌عالی حفاظت فنی و مدیرکل بازرسی کار حدود ۷۰ درصد حوادث ناشی از کار منجر به فوت در بخش معدن مربوط به معادن ذغال سنگ است که به اصلاح ساختارهای سنتی استخراج به روش‌های مدرن و مکانیزه نیاز است و باید از طریق سرمایه گذاری و به روز رسانی روش‌های استخراج این مشکلات مرتفع شوند. ۸۸ درصد حوادث در چهار درصد معادن رخ داده است تحلیل نتایج مربوط به حوادث شغلی برحسب فعالیت اقتصادی معادن طی سال ۱۳۹۸ نشان می‌دهد که در حدود ۸۸.۳ درصد حوادث شغلی (۱۵۶۲ مورد حادثه) تنها در ۳.۸ درصد معادن در حال بهره‌برداری (۱۹۲ معدن) رخ داده که در زمینه‌های استخراج زغال سنگ خشک، استخراج سنگ آهن، استخراج سنگ آهک، استخراج سنگ مس و استخراج سنگ تزئینی فعالیت دارند. علل اصلی آسیب کارگران در معدن شایان ذکر است که عمده‌ترین علل مستقیم حوادث شغلی در سال ۱۳۹۸ به ترتیب مربوط به تصادم یا تصادف با اجسام در حال حرکت(۳۳درصد)، تماس با اجسام برنده، تیز؛ زبر، نوک تیز، دارای برجستگی یا ناهموار(۲۰درصد)، برخورد عمودی یا افقی با اجسام در حال سکون(۱۸درصد) و گیر کردن، له شدن بین یا درون اجسام(۱۵درصد) است که در مجموع حدود ۸۶ درصد موارد حواث و آسیب‌های شغلی را شامل می‌شود. براساس نتایج سالهای ۱۳۹۷ و ۱۳۹۸ می‌توان گفت که «آسیب دیدگی سطحی و زخم باز»، «شکستگی»، «رگ به رگ شدن ودر رفتگی» و «سوختگی» بیشترین نوع صدمه وارده به شاغلان معادن در حال بهره‌برداری را تشکیل می‌دهند که در سال ۱۳۹۸، سوختگی با ۳۹.۵ درصد و شکستگی با ۲۹.۳ درصد بیشترین موارد را شامل می‌شوند. آمار حوادث شغلی در سال گذشته بر اساس داده‌های مرکز آمار و اطلاعات راهبردی وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی، تعداد آسیب‌های شغلی در سال گذشته( ۹ هزار و ۲۹۵ ‌نفر- حادثه) است که از این تعداد( ۹۷.۱ درصد) مربوط به مردان و( ۲.۹ درصد) مربوط به زنان است که از این تعداد، ( ۹ هزار و ۲۴ نفر) مرد و تنها ‌۲۷۱ نفر زن هستند. ‌ با توجه به این آمار، سقوط کردن و لغزیدن با بیشترین تعداد به میزان( ۳ هزار و ۴۵۱ مورد) و مسمومیت حاصل از مواد ‌شیمیایی با ۱۷ مورد، کمترین عامل حوادث کار را تشکیل می‌دهند. همچنین سقوط اشیاء با هزار و ۱۳۲ مورد نیز از جمله بیشترین حوادث ‌کار در سال ۹۹ را شامل شده است. ‌ نکته دیگر اینکه در مجموع، بیشترین تعداد حادثه شغلی به تفکیک عامل حادثه در سال ۹۹ به ترتیب مربوط به عامل سقوط کردن و ‌لغزیدن با( ۳۶ درصد) و سپس گیر کردن داخل یا بین اشیاء و ماشین با( ۲۰.۹ درصد) بوده است.