دوگانه صلح و جنگ

به گزارش آتیه‌آنلاین، پیشروی بدون وقفه و تصرف برخی از مراکز ولایات کماکان به عنوان سیاست کلی و خط اقدامی ابلاغ شده از سوی مرکزیت طالبان به شمار می‌رود. آنچه باعث بروز واکنش‌های مختلف در داخل و خارج از افغانستان شده، همین سیر صعودی فشار و اقدامات رادیکال از سوی عناصر طالبان در ولسوالی‌های مختلف این کشور است. جولان طالبان رشد روزافزون تنش و شدت گرفتن درگیری‌ها در حالی توجه دولت‌های مختلف را به افغانستان جلب کرده که برخی از کارشناسان مسائل امنیتی منشأ بروز این قبیل رخدادها در افغانستان را سیاست‌های اعمالی دمکرات‌های کاخ سفید به ریاست جو بایدن عنوان می‌کنند. این در حالی است که نیروهای دولت کابل حتی سریع‌تر از آنچه رهبران نظامی آمریکا تنها چند ماه پیش همزمان با دستور رئیس جمهوری این کشور برای خروج تمامی نیروها از افغانستان پیش‌بینی کرده بودند، در حال فروپاشی هستند اما در کاخ سفید و پنتاگون تمایل اندکی برای توقف این شکست و آشوب وجود دارد و احتمالاً برای درست کردن اوضاع خیلی دیر شده است. در همین راستا خبرگزاری آسوشیتدپرس در گزارشی در خصوص کنش طالبان و واکنش مقامات واشنگتن مدعی شد، با وجود پیشروی‌های طالبان، جو بایدن، رئیس جمهوری آمریکا صریحا اعلام کرده که هیچ تمایلی به تجدیدنظر در این تصمیمش برای خروج از افغانستان ندارد. با توجه به اینکه در حال حاضر اکثر نیروهای آمریکایی از افغانستان خارج شده‌اند و طالبان به پیروزی‌هایش در میدان‌های نبرد سرعت بخشیده، رهبران نظامی آمریکا بایدن را برای تجدیدنظر تحت فشار نمی‌گذارند. آنها می‌دانند که مهم‌ترین گزینه این است که بایدن جنگی را که تصمیم به پایان آن گرفته مجدداً از سر بگیرد. به نوشته آسوشیتدپرس جان کربی، سخنگوی پنتاگون در جمع خبرنگاران اعلام کرده که «افغان‌ها هنوز فرصت نجات خود از شکست نهایی را دارند. هیچ نتیجه احتمالی نباید اجتناب‌ناپذیر و بدیهی باشد حتی سقوط کابل. نتیجه نباید حتما اینطوری باشد. این اوضاع حقیقتاً بستگی به این دارد که افغان‌ها چه نوع رهبری سیاسی و نظامی را برای تغییر این وضعیت اتخاذ می‌کنند». در بخش دیگری از گزارش آسوشیتدپرس آمده است که بایدن به تازگی اظهارات مشابهی را مطرح کرد و به خبرنگاران گفه که نیروهای آمریکایی طی ۲۰ سال گذشته هر کار می‌توانستند برای کمک به افغان‌ها انجام داده‌اند. افغان‌ها دیگر باید خودشان برای خودشان و کشورشان بجنگند. آمریکا به حمایت از ارتش افغانستان با حملات هوایی محدود ادامه می‌دهد اما این حمایت‌ها تاکنون هیچ تفاوت استراتژیکی به وجود نیاورده‌اند و قرار است هنگامی که آمریکا ۳۱ اوت رسماً به نقش خود در جنگ خاتمه داد، پایان یابند. بایدن می‌تواند بعد از ۳۱ اوت نیز به این حملات هوایی ادامه دهد اما با توجه به موضع قاطعانه‌ای که در خصوص پایان دادن به این جنگ اتخاذ کرده، چنین چیزی بعید به نظر می‌رسد. خبرنگار آسوشیتدپرس با اشاره به عدم پاسخگویی سخنگوی پنتاگون در رابطه با اقدامات ایالات متحده در افغانستان نوشت: «کربی از اظهارنظر درباره تخلیه سفارت آمریکا در کابل امتناع کرد اما یکی از مقامات کنگره‌ اعلام کرده که در نشست اخیر شورای امنیت ملی درباره برنامه مقدماتی برای تخلیه احتمالی سفارت آمریکا در کابل صحبت شده اما هنوز هیچ نتیجه‌گیری اتخاذ نشده است». وضعیت مبهم داخل افغانستان و همچنین اقدامات بین‌المللی با محوریت واشنگتن در شرایطی به  بحران موجود دامن زده است که بر اساس اخبار منتشر شده مراکز متعدد دیگری در یک هفته گذشته به تصرف و اشغال نیروهای طالبان درآمده است. رخدادهایی که واکنش ارگ کابل و دولت مستقر را نیز به دنبال داشته و کار را تا جایی پیش برده که مقامات کابل در قبال همراهی و عدم پیشروی طالبان پیشنهاد تقسیم قدرت را روی میز مذاکره با کادر مرکزی این گروه گذاشته‌اند. در همین راستا یک منبع در تیم مذاکره کننده دولت افغانستان به خبرگزاری فرانسه گفته است مذاکره‌کنندگان در قطر به طالبان پیشنهاد تقسیم قدرت مقابل توقف خشونت در کشور را مطرح کردند. این مقام که خواست نامش فاش نشود، به خبرگزاری فرانسه گفت: «ما از طریق میانجی‌گر قطری این پیشنهاد را به طالبان دادیم و این پیشنهاد به طالبان اجازه تقسیم قدرت در ازای توقف خشونت در کشور را می‌دهد». اصرار بر ادامه نبرد این در حالی است که محمد نعیم، سخنگوی دفتر سیاسی طالبان در گفتگو با خبرنگار دیلی‌استار تاکید کرد: «ما هیچ اطلاعی از پیشنهاد دولت نداریم و نمی‌توانیم در اینباره اظهارنظر کنیم». این مسائل در شرایطی از سوی برخی مقامات کابل در رسانه های داخلی و حتی خارج از افغانستان مطرح میگردد که طالبان روز پنج‌شنبه با تصرف غزنی به کابل نزدیک‌تر شده است. از سوی دیگر، عبدالله عبدالله، رئیس شورای عالی مصالحه ملی افغانستان در دیدار با نمایندگان کشورهای خارجی در دوحه گفت که هنوز در روند صلح پیشرفتی حاصل نشده است. وی با اشاره به اینکه وضعیت کنونی کشور جدی و بحرانی است، تاکید کرد که تهدیدهای احتمالی برای افغانستان وجود دارد. برای خروج از شرایط کنونی، هر دو طرف باید درگیری‌ها را متوقف و به سمت اجماع سیاسی حرکت کنند. عبدالله خاطرنشان کرد که در روند صلح افغانستان در ماه‌های اخیر به دلیل عدم جدیت طالبان پیشرفتی صورت نگرفته است؛ چراکه طالبان اراده سیاسی برای آشتی ندارند و در مورد صلح جدی نیستند. وی در جمع خبرنگاران خاطرنشان کرد که طالبان اگر می‌خواهند اعتماد مردم و دولت افغانستان را جلب کنند باید حملات خود به شهرهای بزرگ را متوقف کنند. شرایط افغانستان نه تنها به سوی فضای امیدوارکننده‌ای پیش نمیرود بلکه ابهام در خصوص توقف درگیری‌ها و آتش‌بس، بیش از پیش افکار عمومی در این کشور را به خود درگیر کرده است. بی‌ثباتی موجود نه تنها به افزایش تنش کمک میکند بلکه تبادل آتش از سوی هر دو طرف درگیر را با رشد چشمگیری همراه کرده است. بر همین اساس سخنگوی طالبان در اظهاراتی با اشاره به ماهیت اقدامات رادیکال این گروه در ولسوالی‌های مختلف افغانستان عنوان کرد که حملات کنونی در افغانستان پاسخی به اعلام یک اقدام نظامی شش ماهه توسط دولت کابل است. محمد سهیل شاهین، سخنگوی طالبان و یکی از اعضای تیم مذاکره‌کننده طالبان در مصاحبه‌ای اختصاصی با هفته‌نامه ایندیا تودی گفت: «حملات طالبان پاسخی به اعلان اقدام نظامی شش ماهه دولت کابل علیه این گروه است. ما خواستار وحدت ملی افغانستان و همزیستی مسالمت‌آمیز با تمامی افغان‌ها و هر نوع دیدگاه هستیم». وی افزود: «در ۲۰ سال گذشته ما همواره خواستار یک راه‌حل صلح‌آمیز برای مساله افغانستان بوده‌ایم؛ چراکه بارها تاکید کرده‌ایم که موضوع افغانستان هیچ راه‌حل نظامی ندارد. در حال حاضر درگیری‌ها در افغانستان همزمان شده است با مذاکرات در دوحه؛ به گونه‌ای که اشرف غنی، رئیس جمهوری افغانستان در روز عید قربان یک عملیات نظامی شش ماهه را علیه ما اعلام کرد». به نوشته ایندیا تودی محمد سهیل شاهین با اشاره به روند پیشروی و تصرف مناطق مختلف تصریح کرد: «پس از آن، آنها نه تنها مواضع ما بلکه بیمارستان‌ها، درمانگاه‌ها، مدارس و مغازه‌های مردم عادی را بمباران کردند. در نتیجه ما نیز به این عملیات نظامی واکنش نشان دادیم. هنگامی که ما واکنش نشان دادیم، آنها شروع به تخلیه شهرها کردند و در نتیجه ما این شهرها را تصرف کردیم و اکنون ۱۰ شهر را در تصرف خود داریم». در بخش پایانی این گزارش آمده است که سخنگوی طالبان با اشاره به راه حل نهایی برای برون رفت از وضعیت موجود تاکید کرد: «در مذاکرات دوحه قرار است با یک دولت جدید و یک نقشه راه سیاسی تازه برای جایگزینی دولت کنونی کابل موافقت شود. دولتی که همه افغان‌ها آن را قبول داشته باشند. این یک راه‌حل است. موضوع اصلا تسلیم شدن در برابر دولت کنونی کابل نیست، بلکه موضوع سازش است و این بدان معناست که ما یک دولت جدید خواهیم داشت که همه با آن موافق باشند و همه به نوعی در آن مشارکت داشته باشند». در آخر باید خاطرنشان کرد که آنچه باعث بروز چنین بحرانی در افغانستان و فراگیر شدن آن در همه استان‌های این کشور شد اتخاذ سیاست‌های غلط واشنگتن در قبال کشورهای مختلف در این منطقه است. موضوعی که به تنهایی باعث شد تا شعله‌های آتش و نفرت پس از قریب به دو دهه دوباره افغانستان را به دام خود بکشد. گزارش: اردشیر حبیبی