«یکی بود، یکی نبود»، ۱۰۰ ساله شد

به گزارش آتیه آنلاین، ۱۰۰ سال پیش، مجموعه داستان «یکی بود، یکی نبود» توسط محمدعلی جمالزاده نوشته و منتشر شد. این کتاب مجموعه‌ای متشکل از یک دیباچه، شش داستان کوتاه است. سید محمدعلی جمالزاده‌ اولین داستان نویس ایرانی است که تکنیکهای داستان نویسی غربی را به کار برد. داستان کوتاه «فارسی شکر است» را که در کتاب یکی بود یکی نبود او چاپ شده‌است، به عنوان نخستین داستان کوتاه فارسی به شیوه غربی شناخته می شود. زندگینامه سید محمدعلی موسوی جمال‌زاده اصفهانی در ۲۳ دی ۱۲۷۰ در اصفهان به دنیا آمد. او فرزند سید جمال‌الدین واعظ اصفهانی بود و هنگامی که حدود ۱۲ سال داشت پدرش او را برای تحصیل به بیروت فرستاد. در دوران اقامت او در بیروت؛ اوضاع سیاسی ایران تغییر کرد، در آن زمان محمد علی شاه قاجار مجلس را به توپ بست و هر یک از آزادی‌خواهان با مشکلاتی مواجه شدند. پدر جمال‌زاده خود را به همدان رساند تا از آنجا به عتبات فرار کند، ولی در آن‌جا دستگیر و در بروجرد کشته شد. محمدعلی جمال‌زاده در سال ۱۹۱۰ تصمیم گرفت برای ادامه تحصیل از بیروت به اروپا برود. پس از راه مصر عازم فرانسه شد. در آنجا سفیر ایران به وی پیشنهاد کرد که برای تحصیل به لوزان سوئیس برود. او تا سال ۱۹۱۱ در لوزان بود، پس از آن به شهر دیژون در فرانسه رفت و دیپلم حقوق خود را از دانشگاه آن شهر گرفت. جمال‌زاده بیشتر عمر خود را در خارج از ایران سپری کرد. اما می‌توان گفت که تمام تحقیقاتش درباره ایران، زبان فارسی و گسترده کردن دانش ایرانیان بود. علی‌رغم اینکه در رشته حقوق تحصیل کرد ولی درباره حقوق مطلبی ننوشته است. جمال‌زاده در سال ۱۹۶۵ نامزد جایزه نوبل ادبیات شد. وی در سال ۱۳۷۶ در ۱۰۵ سالگی در یک آسایشگاه سالمندان در ژنو، سوئیس درگذشت. یکی بود، یکی نبود محمدعلی جمال‌زاده نخستین مجموعه داستان‌های کوتاه ایرانی را با عنوان «یکی بود، یکی نبود» در سال ۱۳۰۰ در برلین منتشر کرد. داستان کوتاه «فارسی شکر است» را که در این کتاب چاپ شده، عموماً به عنوان نخستین داستان کوتاه فارسی به شیوه غربی می‌شمارند. این داستان پس از گذشت هزار سال از نثرنویسی فارسی، نقطه عطفی برای آن به‌شمار می‌رود. به علاوه، مقدمه جمال‌زاده بر کتاب یکی بود یکی نبود سند ادبی مهم و در واقع بیانیه نثر معاصر فارسی است. در این مقدمه جمال‌زاده مؤکداً بیان می‌کند که کاربرد ادبیات مدرن نخست بازتاب فرهنگ عامه و سپس انعکاس مسائل و واقعیت‌های اجتماعی است. در یکی بود یکی نبود بعنوان آغازگر کتاب های داستانی در ایران و نیز در سایر کتاب ها و داستان های جمال زاده شاهد مثل ها و تشبیه های ساده و دلنشینی هستیم که به زیبایی آثار وی می افزاید. حکایت های این کتاب به ترتیب عبارتند از:  فارسی شکر است، رجل سیاسی، دوستی خاله خرسه، دردودل ملا قربانعلی، بیله دیگ بیله چغندر، ویلان الدوله، کباب غاز، مجموعه کلمات عوامانه فارسی. یکی بود یکی نـبود جمالزاده هم یکی از قوی‌ترین مجموعه داستان‌های کوتاه فارسی است و هم یکی از قوی‌ترین آثار طنز کوتاه و هم دفترچه کوچک فرهنگ شناسی ایرانیان است. اگر کتاب را خواندید پیشگفتار جمالزاده را از دست ندهید. پیشگفتار کتاب مانیفستی‌ست برای ادبیات مدرن ایران. ما هنوز راه دیدگاه جمالزاده را می‌رویم و هنوز در منصه ظهور رساندن بایدها و نبایدهای جمالزاده لنگ می زنیم.