مهدیه الهی قمشه‌ای، حلقه‌ای از خاندان ادب و عرفان

به گزارش آتیه‌آنلاین، امروز(۱۹ تیر ماه)، سالمرگ مهدیه الهی قمشه‌ای، مولف، شاعر، مولوی‌شناس و پژوهشگر ادبیات عرفانی است. او در ۷ خرداد ۱۳۱۶ خورشیدی در خانواده‌ای روحانی و اهل ادب به دنیا آمد. پدرش محیی‌الدین مهدی الهی قمشه‌ای فقیه، فیلسوف، عارف، حکیم، شاعر و مترجم قرآن بود. همه اهالی این خانواده، راه پدر را ادامه دادند. حسین الهی قمشه‌ای (سخنران بنام، شاعر، عارف، مولف) نظام‌الدین الهی قمشه‌ای (فیلسوف، عارف و رئیس پیشین کتابخانه دانشگاه تهران)، کمال‌الدین الهی قمشه‌ای (پزشک) و مرتضی الهی قمشه‌ای (دکترای مهندسی، مولف و مدرس ادبیات و عرفان) برادران او هستند و افشین علا، شاعر معروف داماد اوست. سلسله ادبیات و عرفان مهدی محیی‌الدین الهی قمشه‌ای، معروف به مهدی الهی قمشه‌ای، در ۱۲۸۰ خورشیدی در شهرضا، قمشه به دنیا آمد. مقدمات علوم فقه و اصول و حکمت را از شیخ محمدهادی فرزانه قمشه‌ای و دیگران آموخت. در اصفهان از اساتیدی چون محمد حکیم خراسانی و سپس در خراسان از حکیم مشهدی و میرزا حسین فقیه سبزواری و اسدالله یزدی استفاده کرد. وی مدتی هم در حوزه درس سید حسین طباطبایی قمی و مهدی اصفهانی حاضر شد. پس از آن به تهران برگشت و در مدرسه عالی سپهسالار به تدریس حکمت و فلسفه پرداخت. وی استاد زبان عربی در دانشکده ادبیات دانشگاه تهران و استاد فلسفه در دانشکده الهیات (معقول و منقول) بود و پس از مرگ پیکرش در وادی‌السلام قم به خاک سپرده شد. از میان شاگردان وی اکنون می‌توان به عبدالله جوادی آملی، حسن حسن‌زاده آملی، سید حسین نصر، محمد رضا ربانی، سید محمدباقر حجتی و سید عبدالله موسویان اشاره کرد. همسر وی طیبه تربتی در زمینه ادبی فعال بوده و مؤلف کتاب خوشه هاست. از مهدی الهی قمشه‌ای آثاری چون رساله‌ای در فلسفه، رساله‌ای در سیر و سلوک، حاشیه‌ای بر مبدأ و معاد ملاصدرا، رساله‌ای در مراتب ادراک، رساله‌ای در مراتب عشق، تصحیح و تحشیه تفسیر ابوالفتوح رازی، دیوان شعر و ترجمه قرآن مجید، صحیفه سجادیه و مفاتیح الجنان و بسیاری آثار دیگر باقی مانده است. مدرس عشق و عرفان حسین محی‌الدین الهی قمشه‌ای، فرزند مهدی الهی قمشه‌ای و برادر مهدیه الهی قمشه‌ای در ۱۴ دی ۱۳۱۸ خورشیدی در تهران به دنیا آمد. تحصیلات را در دانشکده الهیات و معارف اسلامی دانشگاه تهران تا درجه دکتری به پایان برد و نیز تحصیلات حوزوی را نزد پدر و استادان دیگر دنبال کرد. تحصیلات حوزوی او شامل دوره کامل دروس و مباحث اسلامی از جمله اخلاق، منطق، فلسفه و کلام، فقه اسلامی، زبان و ادبیات عرب، ادبیات فارسی با تمرکز بر شعرای عرفانی همچون نظامی، مولانا، سعدی، حافظ و شیخ محمود شبستری است. او پس از پایان تحصیلات دانشگاهی به کار تدریس در دانشگاه تهران و سایر مراکز آموزش عالی در داخل و بعدها خارج کشور پرداخت و در کنار آن به تألیف و ترجمه در زمینه عرفان و ادبیات و زیبایی‌شناسی مشغول شد. وی در سال ۱۳۵۸ قریب به یک‌سال نیز ریاست کتابخانه ملی ایران را عهده‌دار بود. تعداد زیادی از سخنرانی‌های حسین الهی قمشه‌ای به صورت صوتی و تصویری عرضه شده‌است. او سخنرانی های زیادی نیز به زبان انگلیسی در دانشگاه‌ها و مراکز علمی گوناگون جهان از جمله دانشگاه های انگلستان و امریکا ایراد کرده‌است. جذابیت سخنرانی الهی قمشه‌ای و نیز حافظه قوی او در پیوند دادن میان موضوعات سخنرانی‌ها با اشعار معروف ادبیات زبان فارسی، عربی و انگلیسی از ویژگی های او برشمرده شده‌است، به‌طوری‌که بر روی طیف وسیعی از مخاطبان داخل و خارج کشور، دارای اثرگذاری عمیقی بوده‌است. او همچنین مولف بیش از ۳۰ جلد کتاب در حوزه ادبیات و عرفان است. بانوی فاضله مومنه، عارفه قرآن پژوه مهدیه الهی قمشه‌ای، در ۷ خرداد ۱۳۱۶ خورشیدی در خانه ای سرشار از عشق به ادبیات، عرفان و قران به دنیا آمد. وی به تحقیق در مثنوی مولوی و تحلیل و تفسیر ادبیات عرفانی و تطبیق آنها با موضوعات قرآنی می‌پرداخت و حدود ۶ هزار بیت از ابیات مثنوی را از حفظ داشت. خود او هم طبع شعری و ذوق ادبی داشت و «آتش» تخلص می‌کرد. وی از سن کودکی در خدمت پدر خود مهدی الهی قمشه‌ای، به شعر و ادب علاقه‌مند شده و شعر می‌خوانده و با مثنوی الاطفال آشنا شده‌است. از استادان وی علاوه بر پدر از: «جلال همایی»، «شهابی»، «صدرالدین محلاتی»، و «محمدتقی جعفری» می‌توان نام برد. مهدیه الهی قمشه‌ای که از ۲۲ خرداد ۱۳۹۵ به دلیل مشکلات تنفسی و عفونت ریه در بیمارستان آتیه بستری شده بود، عصر روز شنبه ۱۹ تیر ۱۳۹۵ در سن ۷۹ سالگی درگذشت. پیکر او، روز دوشنبه ۲۱ تیر ۱۳۹۵ از مقابل تالار وحدت تشییع شد و برای خاکسپاری به آرامستانی در لواسان منتقل شد. بسیاری از اهالی فرهنگ و سیاست از جمله افشین علا، ساعد باقری، سهیل محمودی، رضا رفیع، فاطمه راکعی، حسام‌الدین سراج، عثمان محمدپرست (خوافی) استاد دوتار نوازی خراسان، عبدالجبار کاکایی، عبدالحسین مختاباد، محمود عزیزی، ناصر فیض، احمد مسجد جامعی، صالحی و سید محمود دعایی (دعایی بر وی نماز خواند) در مراسم درگذشت وی شرکت کردند. درگذشت وی را هاشمی رفسنجانی، حسن روحانی، رئیس‌جمهور و معاون اول وی اسحاق جهانگیری، وزیر بهداشت، علی جنتی وزیر وقت فرهنگ و ارشاد اسلامی و معاون قرآن و عترت وی، محمدرضا عارف، دکتر میرزاده، رئیس دانشگاه آزاد اسلامی با عنوان «بانوی فاضله مومنه» و «عارفه قرآن پژوه» تسلیت گفتند. همچنین آیت الله سید علی خامنه‌ای، رهبر انقلاب در پیامی درگذشت وی را با عنوان «بانوی ادیب و فاضل و پژوهشگر» تسلیت گفت. از او کتاب‌های بهار عشق، معبد عشق، کربلا وادی عشق و مطرب عشق (مجموعه اشعار)، خاطرات من با پدرم و سیری در گلزار مثنوی: شرح حکایت های مثنوی معنوی باقی مانده است.