هوشمندسازی؛ راهکار تجمیع سریع سوابق بیمه‌ای

به گزارش آتیه آنلاین، اداره کل نامنویســی و حسابهای انفرادی سازمان تأمین اجتماعی یکی از چند اداره کل معاونت بیمه‌ای این سازمان است که وظایف مربوط به اختصاص شماره بیمه به افراد و نامنویسی بیمه شده و افراد تحت تکفل، اختصاص شماره به کارگاه های تحت پوشش، ضبط، حفظ و نگهداری سابقه بیمه شدگان و همچنین ساماندهی امور مربوط به جمع آوری، نگهداری و استخراج سوابق بیمه ای که به مثابه تعهدات مالی سازمان است را برعهده دارد. با توجه به در اختیار داشتن اطلاعات سوابق بیمه ای همه بیمه شدگان، پیش از این صدور، تمدید، تجدید و تأمین اعتبار دفترچه های درمانی نیز از وظایف این اداره کل بود که البته اکنون جای خود را به تعیین استحقاق درمان داده است. کار واحد نامنویسی از بدو ورود فرد به سازمان تأمین اجتماعی آغاز میشود که شامل بیمه اجباری و همه انواع بیمه برای مشاغل مختلفی است و نامنویسی برخی از این مشاغل مانند بیمه رانندگان، کارگران ساختمانی و غیره قوانین خاص خود را دارد و هرکدام تابع شرایط ویژه ای است. به گفته محمد محمدی قره باغ که از تیرماه سال گذشته به عنوان مدیرکل نامنویسی و حسابهای انفرادی سازمان منصوب شده است، ارتباط افراد با سازمان تأمین اجتماعی از نامنویسی آغاز میشود و در انتها، سوابق آنها برای بازنشستگی، تحویل اداره کل مستمری ها میشود. به عبارتی، ابتدا و انتهای فرایند بیمه ای در این اداره کل انجام میشود. با مدیرکل نامنویسی و حسابهای انفرادی سازمان در خصوص فعالیتهای این اداره کل و به ویژه سامانه هوشمند سوابق متمرکز گفت و گو کردیم که در ادامه می خوانید: زمانی گفته میشــد هر فــردی برای بیمه شدن حداقل یکبار باید به شکل حضوری به تأمین اجتماعی مراجعــه کند، اما گویا با گسترش خدمات غیرحضوری سازمان، دیگر به آن یکبار مراجعه هم نیازی نیست... بله، در حال حاضر کارها به نحوی تنظیم شده که حتی برای نخستین بار هم که فردی نامنویسی و بیمه میشود نیاز بــه مراجعه حضوری ندارد؛ چون به خاطر شــرایط کرونایی در کشور، ســازمان تأمین اجتماعی، گسترش خدمات غیرحضوری را افزایش داد و ســطح انتظارات را پایین آورد. در حــال حاضر افرادی که میخواهند برای نخستین بار بیمه شوند میتوانند به شکل غیرحضوری در طرح ۳۰۷۰ ثبتنام کنند و همه کنترلها و مطابقتها و اصطلاحا روند «چکینک» به شکل الکترونیکی انجام میشــود. به این منظور پس از اینکه متقاضیان اســناد خود را در ســامانه بارگذاری کردند، مــا هویت آنها را از سامانه ثبت احوال، شــماره تلفن همراه را از اپراتورهای تلفن همراه، اطلاعات ازدواج و طلاق را از ثبت اسناد و ... دریافت و کنترل میکنیم و مطابقت میدهیم. در حقیقت روابطی که سازمان با دستگاه ها و نهادهای مختلف برقرار و «واکشــی اطلاعات» را ممکن کرده، موجب شده تا از حضور افراد در شعب کاسته شود. پس به این ترتیب جمعآوری سوابق بیمه ای نیز راحتتر شده است؟ در گذشته وقتی کسی میخواست بازنشسته شود باید به شعب مختلف مراجعه و اصطلاحا سوابق بیمه ای خودش را جمع آوری می کرد. در سال ۷۸ «سامانه هوشمند سوابق متمرکز» راه اندازی شد و از آن زمان تا امروز همه اطلاعات سوابق بیمه شــدگان در سیستم ثبت شده است. در این مسیر البته مشکلات زیادی وجود داشت، به ویژه تشابه اسامی بیمه شدگان که گاهی موجب سردرگمی می شد و معلوم نبود سوابق مربوط به کدامیک از افرادی است که نامهای یکسان دارند، اما به مرور این اطلاعات جمع آوری و اصلاح شد و در حال حاضر اگر کد ملی فردی در سیستم ثبت و سوابقاش وارد شده باشد، دیگر به چیزی به اسم جمع آوری سوابق نیاز نیست و چنین فردی از هر شعبه ای که وارد سیستم شود، ســوابق بیمه ای او در همه شعب سازمان، به صورت یکجا قابل رؤیت و استفاده است. به این شکل برای کسی که در چند شهر و استان کشور سابقه بیمه ای دارد، نه تنها نیازی به مراجعه به شعب در شهرهای دیگر نیست بلکه ما تأکید داریم که در یک شهر واحد هم نیازی به مراجعه به شعب مختلف نیست و همه سوابق در آخرین شعبه ای که حق بیمه در آن پرداخت شده قابل دیدن است. بر این اســاس درصد زیادی از بیمه شدگان اصلا نیازی به جمع آوری سابقه ندارند. برای رفع اعتراض فردی که ادعا می کند برخی سوابق بیمه ای او در سامانه سوابق وجود ندارد؛ چه برنامه ای دارید؟ برای رفع مشکل این افراد ما اعتراضات را بررسی و به اسناد کاغذی مراجعه می کنیم تا ببینیم آیا چیزی از قلم افتاده است یا خیر. اگر فردی در جایی کار کرده و حق بیمه اش در گذشته پرداخت نشده و لیستی وجود ندارد، در حقیقت در جایی ادعای اشتغال می کند که سوابق بیمه ای از آن موجود نیست. این موارد را هم آخرین شعبه ای که فرد در آنجا بیمه بوده بررسی می کند. برای این منظور مدارک را از متقاضی دریافت و به شعبه ای که محل مطالبات بیمه ای است ارسال می کند. در این شرایط دیگر تنها بحث سوابق بیمه ای مطرح نیست بلکه «پرونده مطالبات کارگاهی» به وجود می آید. با وجود سامانه هوشمند متمرکز سوابق بیمه ای، واقعا نیاز نیســت کسی به شــعبات مختلف مراجعه کند. بیمه شــده هر کاری هم داشته باشد نهایتا به همان آخرین شعبه مراجعه و آن شعبه خود کارها را پیگیری می کند. شاید حدود ۱۰ درصد بیمه شدگان به چنین بررسی نیاز داشته باشــند. برای بقیه، موردی به نام جمع آوری ســابقه دیگر وجود ندارد. در حال حاضر افراد می توانند سوابق خود را در سیستم مشاهده کنند؛ بنابراین فقط شکایات افرادی که نسبت به سوابق بیمه ای خود اعتراض دارند و یا کارگاه هایی که پرونده مطالباتی دارند، مورد بررسی قرار خواهند گرفت. چرا شما برای سامانه متمرکز سوابق از صفت «هوشمند» استفاده می کنید؟ ما به این علت می گوییم این ســامانه هوشمند است که همزمان حدود ۲۲ مطابقت ســابقه (چکینگ) را انجام می دهد؛ مانند سن، شــهر محل اشتغال، رده شغلی و ... همه اینها را کنترل می کند تا مبادا سوابق فردی با شخص دیگری اشتباه شود. چون یکی از مشکلات ما این است که در کشور ما تشابه اسمی بسیار زیاد است؛ لیستهای قدیمی نیز چندان دقیق و کامل نیست و وقتی با سابقه بیمه ای فردی با نام مثلا «علی احمدی» رو به رو می شویم معلوم نیســت چند هزار نفر در کشــور ما نامشان علی احمدی است. برای تفکیک این سوابق، شهر و کارگاه محل اشتغال، رده شغلی و غیره را کنترل می کنیم و به همین خاطر ممکن اســت برخی معدود سوابق گذشته، دقیق نباشد؛ اما سیستم هوشمند ما این چک و کنترل را انجام می دهد تا اشتباهات به حداقل برسد. البته این سیستم برای اســتفاده کارشناسان سازمان است اما زیرساختی ایجاد کرده که عملا همه مردم بر اساس طرح ۳۰۷۰ از آن استفاده می کنند. در حال حاضر همه خدماتی که سازمان به بیمه شده ها ارائه می کند بر اساس سوابق آنهاست و اگر این سیستم اجرا نمی شد، بخش عمدهای از طرح ۳۰۷۰ قابل اجرا نبود. به واکشــی اطلاعات از پایگاه داده های سایر نهادها اشاره کردید. متقابلا برخی دستگاه ها برای انجام امور اداری افراد از آنها سابقه بیمه می خواهند. آیا سوابق بیمه شدگان برای سایر نهادها قابل رؤیت و استناد است؟ بله، گاهی بیمه شدگان نیاز دارند تا سوابق خود را به سایر دســتگاه ها اعلام کنند. این کار در حال حاضر به شکل آنلاین و اینترنتی انجام می شود. برای این کار بیمه شده متقاضی به ما درخواست می دهد و ما سوابق را در قالب یک کد رمز به او می دهیم. او رمز سابقه اش را به هر فرد یا نهادی که ارائه کند امکان رؤیت سوابق آن فرد در سایت سازمان وجود دارد. اطلاعات این سوابق هم کامل و شامل رده شغلی و میزان دستمزد و مدت سابقه کاری و ... است. تا جایی که ما می دانیم لیست حق بیمه شامل عناوین مشاغل هم می شود و اداره کل نامنویسی به هر شغل، یک کد منحصر به فرد و اختصاصی می دهد. فرایند اختصاص این کدهای مشاغل چگونه است؟ در بیمه هــای اجباری، وقتی کارفرمایــان میخواهند لیست و حق بیمه کارکنانشان را پرداخت کنند بر اساس فرمهای مشخص، اقلام اطلاعاتی مشخصی را به ما اعلام می کنند. یکی از آنها هم عنوان شــغلی است. ما وظیفه داریم عناوین شغلی اعلام شده را عینا ثبت و ضبط کنیم و قانونا امانتدار این اطلاعات هستیم. مشکل هم از همینجا آغاز می شود که کارفرمایان چون ضابطه مشخصی به آنها اعلام و ابلاغ نشــده، هر کاری که کارگر یا کارکنانشان انجام می دهند به عنوان رده شغلی ذکر می کنند و اصلا رده بندی خاصی ندارند. مثلا شغل بیمه شده را «نگهبان درب شــرقی A کارخانه» و «نگهبان درب غربی A کارخانه» و چنین عناوینی قید می کنند. ما این عناوین شغلی اعلام شده از سوی کارفرمایان را گردآوری و پالایش کرده و از کارفرمایان نیز خواســته ایم تا از این فهرست پالایش شده پیشنهادی استفاده کنند. این فهرست در حال حاضر در سایت خدمات غیرحضوری سازمان وجود دارد و هر سه ماه هم به روزرسانی می شود. البته ما آخرین به روزرسانی استانداردهای بین المللی شغلی (ESCO) را هم داریم که به راحتی قابل اســتفاده است، اما بر اساس قانون نمی توانیم برای کارفرمایان تعیین تکلیف و عنوان شغلی را به آنها دیکته کنیم بلکه ما موظف هستیم آنچه را که آنها می گویند ثبت و ضبط کنیم. بر همین اساس هم در حال حاضر جدول مشــاغل دریافت شده از سوی کارفرمایان در ســایت وجود دارد. تعیین عناوین شغلی باید از طریق متولیان حوزه کار در کشور که وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی است، انجام شود. در همین راستا؛ به تازگی به دستور وزیر تعاون، کار و رفاه اجتماعی، جلسه ای با حضور مدیران و متولیان این وزارتخانه برگزار شد تا این موضوع ساماندهی شود. ما هم که استانداردهای لازم را برای این کار در اختیار داریم در آن جلســه این خواسته را مطــرح کردیم تا به کارفرمایان رده بندی اســتاندارد مشاغل ابلاغ شود. چرا اینقدر بر اســتفاده از کدهای استاندارد مشاغل تأکید دارید. اهمیت آن در چیست؟ وقتی فهرست مشاغل موجود در کشور را به شکل علمی ‌و استاندارد داشته باشیم، مدیران می‌دانند در کشور ما چند نفر در چه رده‌های شغلی، با چه سابقه و چه دستمزدی و چه شرایطی مشغول به کار هستند. چنین اطلاعات دقیقی می‌تواند مبنای خوبی برای تصمیم‌گیری و تصمیم‌سازی شود. رده‌های شغلی، طبقه‌بندی علمی ‌و منطقی استاندارد و در عین حال ساده‌ای دارند که موجب می‌شود تا هم کارفرما در ارائه اطلاعات بیمه‌شدگان‌اش راحت باشد و هم ما در سازمان داده‌های منظم و منطقی خواهیم داشت. در وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی هم کارهای کیفی بسیار خوبی در این خصوص انجام شده است. با توجه به مصوبات موجود و مطالعات و مستندات، امیدواریم به زودی رده‌بندی استاندارد مشاغل مورد استفاده قرار گیرد. البته باید اعتراف کنیم که استانداردسازی رده‌بندی مشاغل با توجه به سابقه ۶۰ ساله سازمان تأمین‌اجتماعی مقداری دیر است، اما این تأخیر ربطی به سازمان ندارد؛ چون متولی این کار ما نیستیم. از آنجا که شما سوابق بیمه‌ای همه افراد را در اختیار دارید، رفع همپوشانی بیمه‌ای نیز به اداره‌کل شما واگذار شد. چه منطقی پشت این حرکت بود و چه هدفی داشت؟ هدف اصلی رفع همپوشانی این بود که از صرف هزینه غیرضرور در بخش درمان جلوگیری شود؛ چون افرادی بودند که همزمان در دو یا چند صندوق بیمه عضو بودند و در نتیجه چندین دفترچه درمانی داشتند و از مزایا و خدمات درمانی چندین سازمان استفاده می‌کردند. چنین چیزی نه با عدالت درمانی سازگار است، نه با منطق امور اداری کشور. این بود که بحث رفع همپوشانی در کشور مطرح شد و در برنامه ششم توسعه مصوب سال ۹۷ مقرر شد تا هر شخص تنها از خدمات درمانی یک صندوق بیمه‌گر استفاده کند. مثلاً زن و شوهری که هرکدام در یک صندوق بیمه‌شده اصلی و در صندوق دیگر بیمه‌شده تبعی هستند، باید تنها یک دفترچه درمانی داشته باشند و باید از خدمات درمانی همان صندوقی که بیمه‌شده اصلی و مجاز آن هستند، خدمات درمانی دریافت کنند؛ لذا در راستای برنامه ششم توسعه و قانون بودجه سال ۹۷ کل کشور، شیوه‌نامه‌ای در چارچوب یک الگو یا «ماتریس» برای رفع همپوشانی تهیه و به همه صندوق‌های بازنشستگی و بیمه‌گر کشور ابلاغ شد. پایگاهی نیز میان سازمان تأمین‌اجتماعی و سایر صندوق‌های بیمه‌گر ایجاد شده که در آن تمام کارها خودکار و سیستمی ‌است. البته به نوعی می‌توان گفت از سال ۹۴ این برنامه در وزارت کشور آغاز شد. در آن زمان مقرر شد تا تمامی صندوق‌ها همه اطلاعات‌شان را در یک جا ذخیره کنند و از آنجا نسبت به کنترل وضعیت بیمه‌ای و تبادل اطلاعات اقدام شود. در آن مقطع هسته اصلی کار ایجاد شد و به تدریج شکل گرفت و نهایتاً در برنامه ششم توسعه و در سال ۹۷ در قانون بودجه کل کشور لحاظ شد و همه صندوق‌های پایه بیمه‌گر مکلف به مشارکت در این طرح شدند. «ماتریس رفع همپوشانی» شامل چه مواردی است؟ در این الگو یا ماتریس، افراد یا بیمه‌شده اصلی هستند یا تبعی و یا همزمان در دو یا چند صندوق، بیمه‌شده اصلی یا تبعی هستند. در این الگو، همه حالت‌های ممکن در نظر گرفته شده و در هر جایی که همپوشانی وجود داشته باشد، ارائه خدمات از سوی همه صندوق‌ها، غیر از صندوق اصلی فرد قطع می‌شود. در این ماتریس همه سازمان‌های پایه بیمه‌گر، صندوق‌های نیروهای مسلح، بنیاد شهید، کمیته امداد، مددجویان بهزیستی، سازمان خدمات کشوری، بیمه سلامت و... حضور دارند. ما همچنین از صندوق‌هایی مانند صندوق بازنشستگی صداوسیما که عضو این ماتریس نیستند نیز به تدریج در حال جمع‌آوری اطلاعات هستیم. به این منظور تا به حال از طریق وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی که داده‌های «پایگاه رفاه ایرانیان» را در اختیار دارد چندین جلسه برگزار شده و کنترل‌های دیگر هم انجام می‌شود تا هیچ کس از صندوق‌های دیگر به شکل «من‌غیرحق» استفاده نکند. آماری از میزان رفع همپوشانی‌های انجام شده دارید؟ از بدو آغاز عملی کار از سال ۹۵ تاکنون حدود ۳ میلیون و ۳۰۰ هزار نفر همپوشانی بیمه‌ای احصاء و رفع شده است. با تبادل اطلاعات با سایر صندوق‌ها، در حال حاضر حدود ۸ هزار نفر که کمتر از ۵ درصد می‌شود، همپوشانی داریم. اطلاعات این همپوشانی‌ها هم شناسایی و مشخص شده و به زودی همپوشانی به سمت صفر حرکت خواهد کرد. علت وجود این ۸ هزار نفر همپوشانی هم این است که این افراد حق انتخاب دارند تا از صندوق تأمین‌اجتماعی یا صندوق خود را استفاده کنند. در این خصوص جلساتی هم با بیمه سلامت و بنیاد شهید برگزار کرده‌ایم و به زودی کار نهایی خواهد شد. آیا تعیین اینکه چه کسی استحقاق درمان دارد نیز با شماست؟ بله! با توجه به در اختیار داشتن اطلاعات سوابق بیمه‌ای همه بیمه‌شدگان، پیش از این صدور، تمدید، تجدید و تأمین اعتبار دفترچه‌های درمانی نیز از وظایف این اداره‌کل بود که البته اکنون جای خود را به تعیین استحقاق درمان داده است. در حقیقت این اداره‌کل یکی از وظایف‌اش تعیین داشتن یا نداشتن استحقاق درمان افراد است و معاونت درمان هم به همین موضوع استناد می‌کند. استحقاق درمان یعنی «عدم استفاده از دفترچه درمانی به شکل من‌غیرحق» و ریشه حذف دفترچه درمانی هم، همین استحقاق درمان است. از خردادماه سال گذشته بر اساس بخشنامه صادره از سوی مدیرعامل سازمان، گام نخست را در راستای حذف دفترچه درمانی و عدم تأمین اعتبار برداشتیم. پیش از آن، ما ۳۸ میلیون‌بار مراجعه و ازدحام شدید برای تأمین اعتبار در واحدهای اجرایی داشتیم. در حال حاضر با توجه به کارهای انجام شده، افراد از شش درگاه مختلف مانند کد (USSD)، وب‌سرویس، اپلیکیشن موبایل و غیره می‌توانند قبل از مراجعه به مراکز درمانی از استحقاق درمان خود اطلاع حاصل کنند. در شرایطی که افراد استحقاق درمان نداشته باشند با ۴۲ نوع پیام متفاوت بر مبنای علل مختلف، به آنها علت عدم استحقاق اعلام می‌شود. از آنجایی که مدام عده‌ای از استحقاق درمان خارج و عده‌ای مشمول آن می‌شوند، سامانه استحقاق درمان در لحظه به روز می‌شود. این سامانه پاسخگوی مردم و سایر سازمان‌هاست و در طول یک روز ۳ ونیم میلیون تراکنش اطلاعاتی در آن صورت می‌گیرد.