افزایش شدید هزینه وام مسکن در اروپا و آمریکای شمالی بر اثر جنگ ایران

هزینه وام مسکن در سراسر اروپا و آمریکای شمالی به شدت افزایش یافته است. پیامدهای اقتصادی جنگ خاورمیانه به بازارهای مسکن سرایت کرده و فشار بر وام‌گیرندگانی را افزوده که می‌خواهند خانه جدید بخرند یا وام خود را تمدید کنند.

این جهش در حالی رخ می‌دهد که بانک‌های مرکزی از افزایش نرخ بهره خودداری کرده‌اند. وام‌دهندگان مسکن به افزایش هزینه‌های استقراض دولت‌ها واکنش نشان می‌دهند و با اطمینان از این موضوع سخن می‌گویند که نرخ‌های رسمی نهایتا برای مهار تهدید تورم باید افزایش یابد.

در ایالات متحده، این درگیری نرخ وام مسکن ۳۰ ساله را به ۶.۳۶ درصد رسانده است؛ رقمی بالاتر از سطح سپتامبر ۲۰۲۵، پیش از آنکه فدرال رزرو چرخه کاهش سه‌چهارم واحدی نرخ بهره را آغاز کند.

در منطقه یورو، نرخ وام مسکن در بزرگترین اقتصاد منطقه، آلمان، حدود ۰.۳ واحد درصد افزایش یافته است. نرخ بهره وام‌های ۱۰ ساله محبوب در این کشور به حدود ۳.۶ درصد رسیده است. به گفته شرکت کارگزاری وام مسکن «دکتر کلاین»، هزینه بهره سالانه برای یک وام جدید ۳۵۰ هزار یورویی، هزار یورو افزایش یافته و به حدود ۱۳ هزار یورو رسیده است.

«فلوریان فافینگر»، مدیر اجرایی دکتر کلاین، گفت: «نرخ‌ها ظرف چند هفته به شدت افزایش یافته است.» او افزود که این تحرکات «بازار را آشفته کرده است.» به گفته وی، برخی از خریداران خانه برای نهایی کردن وام خود پیش از هرگونه افزایش بیشتر، عجله می‌کنند.

بیشترین افزایش در بریتانیا رخ داده است. میانگین نرخ اعلامی برای وام مسکن دو ساله ثابت با نسبت وام به ارزش ۷۵ درصد، از ۳.۹۷ درصد در پایان فوریه به ۵.۱ درصد در آوریل رسیده است.

«هینا بودیا»، یکی از شرکای کارگزاری وام مسکن «نایت فرانک فایننس»، معتقد است که افزایش اخیر نرخ بهره وام‌های جدید ثابت در بریتانیا «ضربه واقعی به قدرت خرید مردم» است.

در آمریکا، بازار مسکن پیش از جنگ ایران و محاصره تنگه هرمز نیز از کمبود عرضه رنج می‌برد. اکنون جنگ، قیمت نفت را افزایش داده و فشار بیشتری بر نرخ وام مسکن وارد کرده است.

«مت آکس»، اقتصاددان در این‌باره می‌گوید: «ما قبل از بحران مالی، خانه‌های بیش از حد ساختیم و سپس یک دهه ساخت‌وساز کمتر از نیاز داشتیم. بنابراین کمبود عرضه وجود دارد و اخیرا نیز وارد دوره نرخ بهره بالا شده‌ایم.»

دولت ترامپ برای کاهش نرخ وام مسکن، از شرکت‌های دولتی «فِنی می» و «فِرِدی مک» خواست اوراق بهادار پشتوانه‌شده با وام مسکن را خریداری کنند. اما تحلیلگران می‌گویند جنگ ایران تاثیر این اقدام را از بین برده است. آکس گفت: «سایر عوامل به سرعت این تاثیر را نابود کردند.»

«بردلی ساندرز»، اقتصاددان آمریکای شمالی در «کپیتال اکونومیکس»،  معتقد است با تثبیت نرخ وام مسکن در بالای ۶ درصد، بازار مسکن آمریکا برای «ایجاد هرگونه شتاب» با مشکل مواجه خواهد شد.

«برایان لوئیس»، مشاور املاک در کارگزاری آمریکایی «کامپس»، می‌گوید بسیاری از خریداران بالقوه «با این ایده کنار آمده‌اند» که هرگز در طول عمر خود شاهد بازگشت نرخ بهره وام مسکن به ۲ درصد (مانند دوران همه‌گیری کووید) نخواهند بود.

سرمایه‌گذاران و اقتصاددانان معتقدند در صورت تداوم محدودیت تردد در تنگه هرمز (که پیش از این یک‌پنجم نفت جهان از آن عبور می‌کرد)، نرخ وام مسکن بیشتر افزایش خواهد یافت. این امر نهایتا بانک‌های مرکزی را مجبور به افزایش نرخ بهره برای مهار فشارهای قیمتی خواهد کرد و فشار بیشتری بر خریداران بالقوه وارد می‌آورد.

«جان مولبائر»، اقتصاددان دانشگاه آکسفورد، می‌گوید خطر «سوءمحاسبه» میان ترامپ و ایران رو به افزایش است. به گفته او، تشدید تنش‌ها «ما را به سمت رکود تورمی عمیقی سوق خواهد داد.»

به گفته بودیا از نایت فرانک، افزایش سرسام‌آور نرخ‌ها در نهایت منجر به کاهش تعداد خریداران خانه خواهد شد. او گفت: «با تاثیر افزایش اخیر نرخ وام مسکن، ناگزیر شاهد کاهش فعالیت معاملاتی و فشار بر قیمت خانه‌ها خواهیم بود. میزان این کاهش واقعا به طولانی شدن درگیری بستگی دارد.»