بارندگی‌های آینده هم قادر به جبران کمبود آب تهران نیست

احد وظیفه، رییس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور در پاسخ به این پرسش که چرا استان تهران برخلاف استان‌های دیگر امسال بارندگی نداشت، به ایلنا گفت: فقط استان تهران نیست که امسال با بارش کم مواجه شده است. استان‌های کرمانشاه، همدان، مرکزی، شمال خوزستان و در ادامه شهرهای کرمانشاه، چهارمحال و بختیاری، کهگیلویه و بویر احمد، یعنی استان‌هایی که در منطقه زاگرس مرکزی قرار دارند و همچنین مناطق مرکزی ایران شامل استان‌های مرکزی، قم و استان‌های شمال این منطقه از جمله قزوین، تهران، البرز، سمنان، مناطق کم‌بارش در سال جاری هستند که بین ۵۰ تا ۷۵ درصد بارش آن‌ها تا کنون ثبت شده است. بخشی از این پدیده کم‌بارش به‌اصطلاح مربوط به تغییرات و نوسانات سالانه است؛ این‌طور نیست که همواره بارندگی‌ها به‌خوبی صورت گیرد.

او توضیح داد: «موضوعی که وجود دارد این است که در دهه‌های گذشته، به‌ویژه به دلیل گرم شدن زمین، الگوهای جوی به‌گونه‌ای تغییر یافته‌اند که تعداد سال‌های خشکسالی در کشور افزایشی شده‌اند. همچنین، هنگامی که بارندگی رخ می‌دهد، شاهد این می‌شویم که باران‌ها بیشتر به‌صورت سیلابی ظاهر می‌شوند. نمونه‌های این‌چنینی را می‌توان در چند موج اخیر که در جنوب کشور اتفاق افتاد و استان‌های فارس، بوشهر، هرمزگان و کرمان که شاهد وقوع سیلاب بودند، مشاهده کرد. این پدیده در واقع دو روی یک سکه است؛ افزایش دما سبب ارتقای ظرفیت نگهداری رطوبت در جو می‌شود و در شرایطی که سامانه‌های فعال جوی در گذر هستند و عبور جبهه ممکن می‌شود، بارش‌ها به‌صورت رگباری و شدید رخ می‌دهند.»

رییس مرکز ملی اقلیم و مدیریت بحران خشکسالی سازمان هواشناسی کشور در ادامه گفت: «از یک سو، فراوانی یا بسامد سال‌های خشک در سال‌های اخیر رو به افزایش است. به‌ویژه در برخی مناطق کلان کشور مانند تهران، بخش شمالی فلات مرکزی و تقریباً سرتاسر زاگرس امسال ششمین سال پیاپی است که دوره خشکسالی را تجربه می‌کنیم. این روند عمدتاً می‌تواند به‌دلیل تغییرات اقلیمی باشد؛ ولی ترکیب آن با نوسانات سالیانه نیز به‌وجود آمدن چنین شرایطی کمک کرده است. همچنین اثرات دوره‌های خشکسالی و بارش‌های کم به‌وضوح محسوس‌تر از گذشته شده‌اند. افزایش جمعیت و تقاضای بیشتر برای آب، همراه باعدم تأمین کافی منابع آبی، منجر به تشدید کم‌آبی در کشور می‌شود. این کمبود آب به‌صورت واضحی در بخش‌های مختلف کشور احساس می‌شود.»

 وظیفه درباره پیش بینی‌ها از بارندگی در ماه‌های پیشرو گفت: «در شرایط نرمال، متوسط بارش کلی کشور در ماه‌های آینده تحت تأثیر تغییرات دمای سطح آب اقیانوس‌های آرام و هند قرار می‌گیرد؛ این تغییرات می‌توند الگوهای جوی را که به‌صورت امواج هواشناسی به سمت قاره می‌رسند، تحت‌نظر بگیرند. به‌ویژه در بهار، این عوامل می‌توانند شرایطی مناسب‌تر نسبت به سال گذشته ایجاد کنند و احتمال وقوع بارش‌های متوسط تا زیاد را در برخی نواحی افزایش دهند.»

به گفته این مقام مسئول سازمان هواشناسی پیش‌بینی دقیق ماه به ماه برای بارش‌های خاص، به‌ویژه در مقیاس محلی (مانند استان تهران)، به داده‌های لحظه‌ای و مدل‌های عددی پیشرفته وابسته است؛ بنابراین ارائه پیش‌بینی‌های دقیق و قطعی برای بهمن و اسفند در این زمان امکان‌پذیر نیست. به‌طور کلی در پیش‌بینی‌های فصلی می‌توان گفت بارندگی فصل بهار در اکثر مناطق ایران تقریباً در حد میانگین بلندمدت خواهد بود؛ نه بسیار پربارش و نه بسیار کم بارش. در ماه‌های باقی مانده فصل زمستان پیش‌بینی می‌شود بارندگی نسبت به میانگین کمتر باشد. برای استان تهران، بارندگی‌های آینده قادر به جبران کمبود آب موجود نیست.

او گفت: تا کنون حدود ۶۰ تا ۷۰ درصد بارش معمول سالیانه حاصل شده و نیم‌سال آبی تقریباً به اتمام رسیده است. پیش‌بینی وضعیت بارش در نیمه دوم سال برای استان‌های تهران، مرکزی، قزوین، قم و سمنان نشان می‌دهد که استان تهران تا به امروز تقریباً ۲۰ میلیمتر بارش دریافت کرده است. این مقدار نسبت به نیازهای آبی منطقه به‌مراتب کم بوده و کمبود جدی آب را ایجاد کرده است. احتمال جبران این کمبود در ماه‌های آینده وجود دارد، اما به دلیل پیش‌بینی بارش‌های کمتر از حد متوسط، این امکان ضعیف ارزیابی می‌شود. لذا انتظار می‌رود که استان‌های مرکزی، قم، قزوین و سمنان با کم بارشی مواجه باشند.